Panorama van Simon de Bellomonte

[Wijkenaar]

Voor goed begrip, ik bedoelde met mijn vraag "longiusculo" dat in de beschrijving bij mijn versie van de prent voorkomt (ipv "magnifico"). Het is de versie die op de voorzijde van de Historische Atlas van Maastricht voorkomt. Er zijn meer kleine verschillen tussen de twee versies.
In "De Maas over" van Régid de la Haye (pag 21), is sprake van 9 stenen bogen en een houten boog, dus totaal 10 !

[Ingrid M.H.Evers]

Overigens geloof ik dat er echt een elfde boog is geweest, en dan bedoel ik niet het huidige café op de Kesselskade.

Het geheugen is onbetrouwbaar, zoals prof. Wagenaar al aantoonde!

[JO3023]

Goedemiddag, in het hierna volgende laat ik een ingekleurde kopergravure (17 x 14 cm) uit ¨Les Guerres de Nassau¨ naar Frans Hogenberg, zien. Uitgegeven door Michael Colinius te Amsterdam, 1616. Ik heb op basis van de gravure van Simon de Bellomonte getracht een mapping te maken van verschillende gebouwen:

1 S. Servatij Canonicor Collegiu - Sint Servaasbasiliek, Basiliek van Sint Servaas, 11e-eeuwse basiliek en heilige schatten
8 Dominicani - Voormalige Dominicanenkerk
9 Franciscani
14 Lobbardi ?? (moeilijk leesbaar, wellicht dat iemand mij kan vertellen wat hier zou moeten staan)
15 Alba virgines (letterlijk vertaald: Witte maagden)
16 Coenobiu virg: vulgo: Den Beÿart - Kloostercomplex De Beyart
22 S. Georgij - Sint-Joriskapel
25 Pons Mos(a)e lapideus decem costans fornicibus - Stenen brug over de Maas bestaande uit tien bogen - Sint Servaasbrug Oudste brug van Nederland

Een en ander wordt bemoeilijkt vanwege het ontbreken van een juist perspectief en correcte relatieve afstanden, het blijven per slot van rekening schetsen. Desalniettemin zou ik van jullie willen weten of jullie het met mijn mapping eens zijn of juist niet en waarom?

Met vriendelijke groet,
Tristán

P.S. Ik ben bezig met een artikel over de noodmunten van Maastricht uit 1579 dat ik hopelijk komend jaar kan afronden en publiceren in het jaarboek van het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Munt- en Penningkunde.

[JO3023]

Het vertalen van onderstaande levert wat moeilijkheden:
Pons Mosae lapideus decem constans :
Vertaling:
1 Maasbrug, vaststaand, van steen, op tien (bogen). Maar hoe kan een brug op tien bogen staan? Daarvoor heeft zij negen peilers nodig.
2 Maasbrug, vaststaand, van steen, op tien (peilers). Maar op tien peilers staan elf bogen. We spreken steeds van de tiende baog.
Is er ooit sprake geweest van een brug met stenen peilers en houten bogen?

Volgens mij is het aantal peilers gelijk aan het aantal bogen + 1, of vice versa, het aantal bogen gelijk aan het aantal peilers - 1. Desalniettemin lijkt mij de juiste vertaling 'Stenen brug over de Maas bestaande uit tien bogen.' In de gravure naar Frans Hogenberg zijn 9 bogen te zien op tien pijlers, echter aan de Wycker zijde is een houten overspanning te zien waar mogelijk de 10e boog zich oorspronkelijk bevond. Overigens heb ik geen idee waarom er een houten overspanning aanwezig is.

Met vriendelijke groet,
Tristán

[Ingrid M.H.Evers]

Houten bruggedeelte Maasbrug

In de gravure naar Frans Hogenberg zijn 9 bogen te zien op tien pijlers, echter aan de Wycker zijde is een houten overspanning te zien (...). Overigens heb ik geen idee waarom er een houten overspanning aanwezig is.

Beste Tristán, welkom op Mestreech Online.

Over de pijlers wil ik het niet hebben: men vindt daarover genoeg in de uitgave van Régis de la Haye, De Maas over, Maastricht 1984 ISBN 90 70356 22 8. Maar ik vermoed dat de aanlanding van de brug aan één of beide zijden misschien niet op een pijler rustte, maar op een bruggenhoofd, en dat daar mogelijk een spraakverwarring is ontstaan.

Wat betreft dat houten gedeelte: bij de bouw van de nieuwe Maasbrug in de jaren 1280-1298 werden de negen halfronde bogen uit Naamse steen aan de Wyckse kant gecompleteerd door een tiende houten 'boog'. Die boog is ook op tekeningen uit de zeventiende eeuw te zien: het 'boog'-gedeelte bestaat dan uit diagonaal aangebrachte steunbalken. Voor het gemak heeft men steeds gesproken van tien bogen.

Dat houten gedeelte, mét een houten overkapping, en een houten stadspoort en dito poortwachtersgebouw, was een verdedigingsconstructie. Mocht de voorstad Wyck worden veroverd door een belegeraar/vijand, dan kon men deze de weg naar de stad Maastricht belemmeren door het houten gedeelte los te hakken of er de brand in te steken. De poort en overkapping werden gesloopt in de Franse Tijd (1794-1814). In de loop van de negentiende eeuw werd ook de houten brugoverspanning vervangen door een stenen boog. En de huidige brug heeft weinig meer gemeen met de middeleeuwse.

Overigens zult u moeten blijven spreken van de 'Maasbrug'. In Maastricht zijn er nog velen die spreken van de Aw brök (de oude brug), maar eerst vanaf 1932 - sinds de opening van de Wilhelminabrug - heet de Maasbrug Sint Servaasbrug.

Literatuur: Ubachs/Evers, Historische Encyclopedie Maastricht (2005).

[marres]

Voorstel: Een stenen brug over de Maas, bestaande uit tien pijlers.

[Ingrid M.H.Evers]

Noodmunten 1579

Uw voornemen om een artikel te publiceren in het Jaarboek van het Koninklijk Nederlands Genootschap voor Munt- en Penningkunde zie ik met belangstelling tegemoet. Ik moet u er echter op wijzen dat in vroeger jaren reeds over dit onderwerp is gepubliceerd.
In de Historische Encyclopedie Maastricht staat het volgende lemma:


noodmunten 15791, 2 stpro iustae causae defensione = 12 sttraiec[tvm] ab his[panis] obses[sit] pro ivs causae defensione 8, 16, 30 stprote[ge] d[omine] popv[lvm] t[vvm] prop[ter] nomi[ne] tvi glo[riae] 1, 2 sttraiecto ab hispanis obsesso 8 sttraie[ctvm] ab hispanis obsess[o] 16 sttraie[ctvm] ab his[panis] obsess[o] pro ivs cavsae defensione 12, 40 stprotege d[omi]ne popvlv[m] tvvm prop[ter] nomi[ne] tvi gloriam = Bescherm Heer uw volk ter verheerlijking van Uw naam.
BL: PSHAL 41 (1905) 166 en n 2 [Dyserinck]. Sprenger 1962, nrs. 133-141. Morreau 1979, 61.

Voor de uitgebreide bronnen- en literatuuropgaven verwijs ik u naar de papieren uitgave, die bij grotere bibliotheken in Nederland aanwezig is.

Ook op Internet is hierover in 2003 gepubliceerd zie http://home.quicknet.nl/qn/prive/cgj.../maastricht.htm. Ik weet echter niet of die link nog werkt. Auteur mogelijk Pannekeet? Veel ook over de respectievelijke muntmeesters.
A.G. van der Dussen, een munt- en penningverkoper in Maastricht, publiceerde een kort artikel over twee penningen.
H. Dewit idem uitgebreider in het tijdschrift De Muntklapper, uitgave van het Europees Genootschap voor munt- en penningkunde (1994).

Maar ik neem aan dat deze documentatie u reeds bekend is.

[Ingrid M.H.Evers]

Voorstel: Een stenen brug over de Maas, bestaande uit tien pijlers.

Hoera, gij zijt er nog! Zalig kerstmis, Boed!

[marres]

Ingrid, ook voor jou een zaolige keersmes, van verre.

[JO3023]

Houten bruggedeelte Maasbrug


Dat houten gedeelte, mét een houten overkapping, en een houten stadspoort en dito poortwachtersgebouw, was een verdedigingsconstructie. Mocht de voorstad Wyck worden veroverd door een belegeraar/vijand, dan kon men deze de weg naar de stad Maastricht belemmeren door het houten gedeelte los te hakken of er de brand in te steken. De poort en overkapping werden gesloopt in de Franse Tijd (1794-1814). In de loop van de negentiende eeuw werd ook de houten brugoverspanning vervangen door een stenen boog. En de huidige brug heeft weinig meer gemeen met de middeleeuwse.

Nu u dit zo uitlegt, meen ik inderdaad ergens gelezen te hebben dat vele Maastrichtenaren het geweld van de Spanjaarden (ten overvloede het Spaanse leger of tercios bestond naast Spaanse ook uit buitenlandse (Waalse, Duitse en Italiaanse) huurlingen die niet zelden van zijde wisselden naargelang er wie meer betaalde) trachtten te ontvluchten richting Wyck om aan het einde van de Maasbrug te constateren dat de houten overspanning vernield/verbrand was, en dientengevolge in het water vielen en verdronken.

Gr.
Tristán.

[Ingrid M.H.Evers]

Goedemiddag, in het hierna volgende laat ik een ingekleurde kopergravure (17 x 14 cm) uit ¨Les Guerres de Nassau¨ naar Frans Hogenberg, zien. Uitgegeven door Michael Colinius te Amsterdam, 1616. Ik heb op basis van de gravure van Simon de Bellomonte getracht een mapping te maken van verschillende gebouwen:

1 S. Servatij Canonicor Collegiu - Sint Servaasbasiliek, Basiliek van Sint Servaas, 11e-eeuwse basiliek en heilige schatten
8 Dominicani - Voormalige Dominicanenkerk
9 Franciscani
14 Lobbardi ?? (moeilijk leesbaar, wellicht dat iemand mij kan vertellen wat hier zou moeten staan)
15 Alba virgines (letterlijk vertaald: Witte maagden)
16 Coenobiu virg: vulgo: Den Beÿart - Kloostercomplex De Beyart
22 S. Georgij - Sint-Joriskapel
25 Pons Mos(a)e lapideus decem costans fornicibus - Stenen brug over de Maas bestaande uit tien bogen - Sint Servaasbrug Oudste brug van Nederland

Een en ander wordt bemoeilijkt vanwege het ontbreken van een juist perspectief en correcte relatieve afstanden, het blijven per slot van rekening schetsen. Desalniettemin zou ik van jullie willen weten of jullie het met mijn mapping eens zijn of juist niet en waarom?
[/ATTACH]

Is er een reden waarom u juist deze prent wilt gebruiken en niet een uitsnede van het panorama van Bellomonte? U gaat ervan uit, dat dit een betrouwbare afbeelding is, maar dat is het zeker niet. Mogelijk gaat het u om het strijdtoneel op de brug, maar dat is ook maar een interpretatie 37 jaar na dato. Dit 'stadsgezicht' is knap onbetrouwbaar om locaties aan te verbinden.

Wat betreft de vermeldingen bij Bellomonte:

1. S. Servatij Canonicor Collegiu betekent meer dan Sint-Servaaskerk alleen (pas basiliek in 1985), namelijk kapittel van Sint Servaas. (Vrijthof)
2. Dominicanenklooster+-kerk (Dominicanenkerkstraat)
3. Franciscani = Eerste Minderbroederskerk (Sint Pieterstraat)
4. Lobbardi = de Bank van Lening, de Lombart, gerund door Lombarden; oorspronkelijk een kredietbank, eerst in de negentiende eeuw meer pandhuis. Lombarden kwamen oorspronkelijk uit Lombardije (hoek Bredestraat/Wolfstraat)
5. Alba Virgines = klooster van de Witte Vrouwen (Vrijthof)
6. Coenobiu virg: vulgo: = middeleeuws klooster van zusters franciscanessen uit Peer (Brusselsestraat)
7. S. Georgij - Sint-Joriskapel (Grote Staat, toen Sint Jorisstraat)

Verschillende locaties in uw opstelling zijn onjuist. Naar mijn mening doet u er beter aan dit stadsgezicht als fabel te zien. Overigens een vuistregel: een kerktoren mocht alleen gebouwd worden bij parochiekerken. Kloosters moesten het doen met een dakruitertje, vaak, maar niet altijd aangebracht boven de vieringsgewelf.

[JO3023]

Wat betreft u reactie over de Noodmunten 1579, ook hiervoor dank voor de informatie. Inderdaad het overgrote deel van deze informatie is algemeen bekend, dat maakt het schrijven van, in mijn ogen, interessante numismatische artikelen heel erg lastig. Desalniettemin heb ik een volledig andere insteek gevonden dat zeer zeker nieuwe informatie zal opleveren. Geen wereldschokkend nieuws, maar toch ... In bijlage de door mij geraadpleegde literatuur, u geeft een aantal op die ik nog niet heb gevonden. Verder zou ik graag de raadsverdragen willen lezen, maar geen idee waar ik deze in digitale vorm zou kunnen opvragen. Daarnaast heb ik enige tijd geleden ook nog een email gestuurd naar https://www.archieven.nl/, waar ik totaal geen enkele reactie op heb ontvangen. Erg jammer.

Gr,
Tristán

P.S. Ik heb al eerder een interessant artikel geschreven over noodmunten, namelijk die van Deventer, gepubliceerd in de Muntkoerier 5, 2018 (https://www.academia.edu/44026664/Sc...dmunten_30_OC_ 15_78, Errata: De geschatte slagaantallen voor de 4 stuivers is 3966 en niet 4462.) Ik ben er trots op dat Hugo Vanhoudt, een zeer bekende Belgische numismaat, mijn geschatte slagaantallen heeft opgenomen in zijn catalogus De munten van de Bourgondische, Spaanse en Oostenrijkse Nederlanden en van de Franse en Hollandse periode (1434-1830).

[JO3023]

Aan eenieder uiteraard ook prettige feestdagen toegewenst en een gelukkig en gezond 2023.

Gr,
Tristán.

[Ingrid M.H.Evers]

Daarnaast heb ik enige tijd geleden ook nog een email gestuurd naar https://www.archieven.nl/, waar ik totaal geen enkele reactie op heb ontvangen. Erg jammer.

De Raadsverdragen zijn gedigitaliseerd. Stuur uw vraag naar info@hclimburg.nl, of zoek even op de website van het HCL Maastricht.

https://www.rhcl.nl/nl/onderzoeken/zoeken

[JO3023]

Is er een reden waarom u juist deze prent wilt gebruiken en niet een uitsnede van het panorama van Bellomonte? U gaat ervan uit, dat dit een betrouwbare afbeelding is, maar dat is het zeker niet. Mogelijk gaat het u om het strijdtoneel op de brug, maar dat is ook maar een interpretatie 37 jaar na dato. Dit 'stadsgezicht' is knap onbetrouwbaar om locaties aan te verbinden.

Ja, mijn artikel gaat over de noodmunten 1579 en daar past veel meer een afbeelding van het strijdtoneel bij. Ik ga er absoluut niet vanuit dat dit een betrouwbare afbeelding is, maar ik meen ergens gelezen te hebben, waarschijnlijk zelfs in deze post, dat Georg Braun en Frans Hogenberg hun gravures gebaseerd hebben op die van Bellomonte. Uiteraard is het appels met peren vergelijken, de gravure van Bellomonte is veel gedetailleerder. Nu heb ik ook vrij gedetailleerde gravures gezien waar b.v. de Sint Janskerk volledig ontbreekt. Dus, inderdaad, voorzichtigheid is geboden. Maar als we met ons allen voorzichtigheid zouden betrachten dan zou er niets nieuws meer ontdekt worden.

Gr en prettige avond verder,
Tristán.