St Pieterstraat 23

[Joepeling]

Marije welkom bij MesteechOnline
Bron: http://www.volh.nl/index.php?option=...d=84&Itemid=85

Door de reorganisatie van de homepage www.volh.nl is bovenstaande link naar het jubileumsboekje 75 jaar Huize St. Joseph veranderd.

De betreffende link is nu https://www.volh.nl/index.php/25-lit.../400-het-begin

De homepage VOLH wordt geheel nieuw opgezet.
De homepage behandelt de geschiedenis (1911-1982) van het voormalige jongens internaat Huize St. Joseph te Heer, later Cadier en Keer.

[a.van.diermen@gmail.com]

Het weesmeisje Elisabeth.
Ik zoek gegevens over Elisabeth van Diermen, die in 1845 16 jaar oud was. In april 1845 vluchtte ze uit het meisjesweeshuis van Leuven. Ze werd opgepakt in Belgie en naar Maastricht vervoerd. De laatste week van april tot en met eind mei 1845 verbleef ze in Maastricht, mogelijk in het RK weeshuis. Kan iemand me zeggen hoe de betrokken 'huisvader en moeder' waren, d.w.z. die de operationele leiding hadden,op dat moment? En wellicht andere feitelijke gegevens van dat weeshuis in die periode?
Hartelijk dank voor uw eventuele medewerking! Arian van Diermen, 0641744439

[Ingrid M.H.Evers]

Het weesmeisje Elisabeth (2)

Dag Arian, welkom op MestreechOnline.

Er zijn in Maastricht meerdere instanties geweest die zich hebben ontfermd over wezen. In de tijd van de tweeherige stad (1632-1794) en na de Franse Tijd (1794-1814) moet je rekening houden met de religieuze achtergrond van je wees: was die katholiek of protestant? Elke denominatie had zijn eigen voorzieningen. Ook is er een periode geweest dat wezen waarvan de vader / ouders verbonden waren aan het militaire garnizoen, onder een eigen regime vielen. En dan heb je natuurlijk ook nog perioden dat men onderscheid maakte tussen volwezen, halfwezen en kinderen uit overbelaste gezinnen, later ook onder toezicht gestelde kinderen. Die laatste twee categorieën komen met name eind de negentiende eeuw op en vielen soms weer onder andere instanties.

Nu jouw Elisabeth van Diermen (is ze familie?) in 1845 is weggelopen in Leuven, neem ik aan dat ze katholiek was. Over de rooms-katholieke, Maastrichtse weeshuizen voor jongens en meisjes is uitgebreid geschreven door mijn oud-collega Jo Luijten en dr. Pierre Ubachs in de uitgave Kanunnik Salden en de Nieuwenhof, (Vierkant Maastricht, nr 43), Maastricht (Stichting Historische Reeks Maastricht), 2009. ISBN 978-90-5842-043-5 .

Als Elisabeth die vijf weken in 1845 heeft doorgebracht in De Nieuwenhof, heeft ze het niet getroffen. Het weeshuis ging net na de definitieve scheiding van Nederland en België door een slechte periode, zowel materieel, als bestuurlijk. Het weeshuis werd toen gerund door het echtpaar Hendrik Peter Anten en Gertrudis Daams. 'Opgekropte spanning, veroorzaakt door bekrompen huisvesting, slechte verwarming en voeding, en onvoldoende toezicht op de leerplaatsen [de wezen werden bij ambachtslui geplaatst om een vak te leren. imhe], kwamen heftig aan de oppervlakte. Niet alleen kregen veel kinderen kliergezwellen en rachitis, er raakten ook jongens en meisjes verslaafd aan sterke drank, waarvan sommigen verdwenen in de illegale bedelarij. De directeur bleek de situatie niet meer aan te kunnen en ging, zelfs nadat het bestuur hem op non-actief had gesteld, over tot het gebruik van excessief geweld.' (p. 95 - Luijten).

Anten werd in juli 1841 ontslagen en belandde voor een halfjaar wegens mishandeling in de gevangenis. Hij werd als directeur opgevolgd door zijn onbesproken echtgenote, waarbij haar zoon als onbezoldigd mededirecteur mocht meehelpen. Haar eerdere salaris als directrice ging naar de 'kostgever' Loosveld en diens echtgenote, die voor een deel de zorg voor de weesmeisjes op zich nam.

"Helaas bleek Anten junior een oplichter te zijn, die zich zelfs aan de spaarpotten van de kinderen vergreep en samen met de kostgever het voedingsbudget ruim overschreed zonder dat de pupillen er beter van werden. Helaas kwam het bestuur daar echter pas laat achter, mede doordat de eerst zo nauwgezette en voortvarende [Henri] Tripels [sinds 1836 medebestuurslid. imhe] op zijn oude dag niet meer zo goed op de winkel paste." (p. 96 - Luijten).

Naar het schijnt werd door anonieme weldoeners van De Nieuwenhof voldoende geld geschonken om van de rente van dit (bescheiden) kapitaal de eerste tekorten in de voeding op te vangen. De verbeteringen bestonden onder meer uit koffie en boter bij het ontbijt op zondag.
In de periode 1844-1852 werd het college van bestuur geheel vervangen door jongeren, onder meer drie mannen uit de advocatuur. Het reglement werd vernieuwd, waardoor nog uitsluitend halfwezen werden toegelaten (1847). In 1849 kwamen er eenperoons ijzeren ledikanten voor de stroozakken van de kinderen, die tot dan toe al bijna honderd jaar hadden geslapen in tweepersoons houten ledikanten. En in 1850 kwam er een einde aan het tijdperk Anten-Loosveld in de dagelijkse leiding. "Mevrouw Anten-Daams was te zeer aangeslagen door de ontmaskering van zoon Herman als oplichter en het echtpaar Loosveld als medeplichtig, om nog adequaat leiding te kunnen geven. (p. 96 - Luijten).

Vanaf begin jaren 1850 ging het onder nieuwe beheerders en met duidelijke, uitgebreide reglementen (1852) veel beter met de jongens en meisjes in De Nieuwenhof. Dr. Ubachs gaat hier uitgebreid op in (pp. 97-135). Maar als Elisabeth van Diermen in mei-juni 1845 tijdelijk werd ondergebracht in De Nieuwenhof, dan heeft zij het toen niet getroffen.

[Ingrid M.H.Evers]

Het weesmeisje Elisabeth (3)

Het lijkt misschien interessant nog eens nader te zoeken naar Hendrik Peter Anten, Gertrudis Daams en hun zoon Herman. Men zal ze niet meteen vinden op wiewaswie.nl. Zij woonden immers in De Nieuwenhof, en dat weeshuis viel onder de noemer 'gestichten'.

De 'bevolking' van dergelijke gestichten (ook alle kloosters, kostscholen, ouden van dagenhuizen, ziekenhuis en instanties voor kinder- of jeugdopvang hoorden daaronder) is niet genoteerd in de 'gewone' bevolkingsregisters, maar in de registers van de zgn. gestichten. Daar vind je dus de namen van de op dat moment aanwezige kloosterlingen, bejaarden, (geestes)zieken en wezen. Tja, die gestichtsregisters staan voor zover mij bekend nog niet op internet, al zijn ze wel op microfiches in te zien in de studiezaal van het HCL.

[Antonius]

Het weesmeisje Elisabeth (2)

Naar het schijnt werd door anonieme weldoeners van De Nieuwenhof voldoende geld geschonken om van de rente van dit (bescheiden) kapitaal de eerste tekorten in de voeding op te vangen. De verbeteringen bestonden in eerste instantie uit onder meer koffie en boter bij het ontbijt op zondag..

Maar wel weer een heel helder verhaal over die instituties en hun handelen. Of over het gebrek aan toezicht van de Staat?
Dat is echter ook heden ten dage nog een probleem.