Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

Maastrichtse gevelstenenrubriek

Sluiten
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • Jef-VMG
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Er is bij het RHCL ook een 18e-eeuwse 'inhoudsopgave' op de raadsverdragen aanwezig (3 delen), die veel gemakkelijker te lezen is en die als ik mij goed herinner onderwerpen uit alle raadverdragen bijeen zet, vaak met een korte samenvatting van hetgeen besloten is. Bovendien wordt geloof ik ook opgegeven waar je wat moet zoeken (folionummers). Dus als je op zoek bent naar een specifiek onderwerp, bv. 'molens', dan staat dat daar bijeen. Of die banden al gedigitaliseerd zijn, weet ik niet.
    Ingrid, bedankt voor de moeite.
    Dit lijkt me een goede tip en een bezoekje aan RHCL meer dan waard. Als die banden al gedigitaliseerd zijn, zou dan het invoeringsnummer niet in 20.001A terug te vinden moeten zijn?

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Heldewier staat gewoon in de HEM (p. 220)! Heldevier/Heldewier, dat moet hetzelfde zijn, een Brabants protestants ambtenarengeslacht in Maastricht en de Landen van Overmaas. Johan Willem Heldewier (1687-1763) was o.a. schepen en gezworene. Misschien had hij een zoon, die dezelfde initialen had?

    Ah, meteen gevonden, op Wikipedia: Jean Guillaume Heldewier (1740-1819) – dat moet hem zijn. Hij was eveneens schepen van Maastricht en gehuwd met Jeanne Sybille Vignon (gedoopt 1750). Hun nageslacht nam de naam Heldewier Vignon aan.

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Op een dag heeft iemand de complete raadsverdragen getranscribeerd. Dan tik je online 'molen' en 'Rothem' in en dan heb je het (of niet). Op een dag... (zucht).

    Misschien is het in dit geval eenvoudiger om de wat recentere geschiedenis van de molen te onderzoeken. De 19e en 20e-eeuwse eigenaren zijn min of meer bekend, zie molendatabase, inmiddels ook bijgewerkt op wikipedia. Bovendien weten we dat de steen zich in 1829 al ter plekke bevond, dus moeten we verder terug in de tijd. De eerste eigenaar die met name genoemd wordt is ene J.W. Heldevier, die in 1789 de molen verkoopt aan Joannes Lambertus Coenegracht. Waar moet je zijn als je verder terug wil in de tijd in Rothem? De archieven van de Landen van Overmaas waarschijnlijk? Slechts 221 meter, eveneens in het RHCL, en niet gedigitaliseerd zo te zien.

    Ondertussen heb ik de Publications van 1935 besteld. Daar staat een artikel in over de Coenegrachts, geschreven door een telg uit dat geslacht. Ben benieuwd.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Jef-VMG Bekijk bericht
    ... de resolutieprotocollen 43-87, en met name die van 1532 tot 1542 met invoeringsnummer 52 en 53 die niet helemaal doorgelopen hoeven te worden, maar waar voorin volgens opgave de tafels van behandelde onderwerpen ... zijn. ... Is in die tafels mogelijk een verwijzing naar de molen te vinden?
    Dat van die lijsten met onderwerpen, wist ik niet. Kennelijk overheen gelezen.

    Ik heb de 'inhoudsopgave van inv.nr. 52 even doorgelezen: van alles, maar geen molen te Rothem. In veel gevallen wordt gewoon verwezen naar een naam. Maar ook naar een muur bij de Augustijnen en in Wyck, die verbeterd moeten worden. Idem naar verbetering van de 'gracht' op tal van plaatsen, en naar de tol 'tot Luyck'. Zelfs al zou je iets vinden over een molen te Rothem, dan weet je nog niet op welke pagina in die foliant je moet wezen.

    Er is bij het RHCL ook een 18e-eeuwse 'inhoudsopgave' op de raadsverdragen aanwezig (3 delen), die veel gemakkelijker te lezen is en die als ik mij goed herinner onderwerpen uit alle raadverdragen bijeen zet, vaak met een korte samenvatting van hetgeen besloten is. Bovendien wordt geloof ik ook opgegeven waar je wat moet zoeken (folionummers). Dus als je op zoek bent naar een specifiek onderwerp, bv. 'molens', dan staat dat daar bijeen. Of die banden al gedigitaliseerd zijn, weet ik niet.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 19 oktober 2020, 11:58.

    Leave a comment:


  • Jef-VMG
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Raadsverdragen

    Dat is niet helemaal juist. Het is kennelijk niet algemeen bekend, maar de Raadsverdragen van de Indivieze Raad (de notulen van het stadsbestuur) heeft het RHCL laten digitaliseren en zijn in te zien op de website. Helemaal geweldig!
    Ja, helemaal geweldig als ik het kon lezen
    Is er misschien iemand die dat schrift machtig is en bereid is te kijken in de raadsverdragen va de Indivieze Raad of daar sprake is van de aankoop of verbouwing van de (Rothemer) molen?
    het betreft het archief 20.001A zie hier
    en dan de resolutieprotocollen 43-87
    en met name die van 1532 tot 1542 met invoeringsnummer 52 en 53 die niet helemaal doorgelopen hoeven te worden, maar waar voorin volgens opgave de tafels van behandelde onderwerpen te vinden zijn.
    Is in die tafels mogelijk een verwijzing naar de molen te vinden?

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Jef-VMG Bekijk bericht
    Als Johannes Lambertus Coenegracht er behoefte aan gehad zou hebben een wapen op zijn verworven molen aan te brengen, zou hij wel ter meerdere eer en glorie van zijn geslacht zijn eigen wapen genomen hebben, zoals bv Christiaan Coenegracht heeft gedaan bij kasteel Hoogenweerth en Regout bij Vaeshartelt.
    Ja, dat zal hij zeker gedaan hebben. Maar deze wapensteen bevond zich in 1829 boven een schuurpoort, niet echt een eervolle plek. Misschien is de steen ooit gered bij de sloop van een of ander gebouw en vond de eigenaar van de molen deze plek wel geschikt.

    De steen is politiek geladen, roept de toeschouwer driewerf "Maastricht" toe! Er is best wel durf nodig om zo'n steen te plaatsen op een gebouw in Rothem, in het Land van Valkenburg, Brabants dus (meen ik). Ik neig daarom naar een verplaatsing van de steen in de Franse Tijd, toen de politieke lading ervan verdwenen was en het in feite alleen nog maar ging om een aardig relict uit het verleden.

    Weten we iets over het bouwjaar/de bouwstijl van de schuur?

    Oorspronkelijk geplaatst door Jef-VMG Bekijk bericht
    Zou Maastricht de molen rond 1540 misschien toch in eigendom hebben gehad en steen dus op zijn originele plek staan?
    Dat is zeker een mogelijkheid die onderzocht moet worden. Zijn er überhaupt voorbeelden bekend van buiten de stad gelegen gebouwen die eigendom waren van de stad? Het Leprozenhuis ("Het Siecken") aan de Scharnerweg misschien?

    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Het is kennelijk niet algemeen bekend, maar de Raadsverdragen van de Indivieze Raad (de notulen van het stadsbestuur) heeft het RHCL laten digitaliseren en zijn in te zien op de website. Helemaal geweldig!
    Inderdaad geweldig! Maar ik moet er wel nog even m'n weg in vinden. Op het eerste gezicht zie ik geen stedelijk bezit buiten de stadspoorten...

    Overigens denk ik dat de steen, met of zonder het verhaal van zijn ontstaansgeschiedenis, een uitermate belangrijke vondst is. Châpeau, Jef!

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Raadsverdragen
    Oorspronkelijk geplaatst door Jef-VMG Bekijk bericht
    Zou Maastricht de molen rond 1540 misschien toch in eigendom hebben gehad en steen dus op zijn originele plek staan?
    Alleen jammer dat dat hier (nog) niet kan worden aangetoond
    Dat is niet helemaal juist. Het is kennelijk niet algemeen bekend, maar de Raadsverdragen van de Indivieze Raad (de notulen van het stadsbestuur) heeft het RHCL laten digitaliseren en zijn in te zien op de website. Helemaal geweldig!

    Ik heb even een link gekopieerd naar 'circa 1540', al zal het bezit van de molen daar niet meteen te vinden zijn, tenzij er een transactie of andere kwestie heeft gespeeld omstreeks dat jaar: https://www.archieven.nl/mi/1540/?mi...en&miview=inv2
    Tja, voor een transcriptie zal men zelf moeten zorgen...

    Leave a comment:


  • Jef-VMG
    replied
    [QUOTE=El Loco;n102011
    De vraag is ook of we een van de bewoners van de Rothemermolen (bijvoorbeeld een lid van de familie Coenegracht) met een van deze gebouwen in verband kunnen brengen.[/QUOTE]

    Als Johannes Lambertus Coenegracht er behoefte aan gehad zou hebben een wapen op zijn verworven molen aan te brengen, zou hij wel ter meerdere eer en glorie van zijn geslacht zijn eigen wapen genomen hebben, zoals bv Christiaan Coenegracht heeft gedaan bij kasteel Hoogenweerth en Regout bij Vaeshartelt.
    Ik neig er steeds meer toe te zoeken naar een directe connectie van 'onze' steen met de Maastrichtse magistraat, waarvan door talloze voorbeelden vast staat dat bouwwerken die namens Maastricht werden opgericht of waaraan ze hadden meebetaald, werden voorzien van de Maastrichtse ster al dan niet in combinatie met de stadsmaagd/engel.
    Zou Maastricht de molen rond 1540 misschien toch in eigendom hebben gehad en steen dus op zijn originele plek staan?
    Alleen jammer dat dat hier (nog) niet kan worden aangetoond

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Ik denk dat ik de categorie (semi-)overheidsgebouwen, waar deze sluitsteen oorspronkelijk vandaan zou kunnen komen, hierboven toch wat te eng heb opgevat. Ik moet nu ook denken aan de drie gevelstenen van de Wolwaag, die net als deze steen zo fraai de tweeherigheid van Maastricht uitbeelden. De lakenhal op de Houtmarkt is ook zeker een kandidaat; die zal ook vast wel een poort hebben gehad. Verder de vleeshal, min of meer naast De Lanscroon en De Liebaert gelegen. Of misschien stond er bij de vismarkt een poortje, waar deze steen onderdeel van was?

    De vraag is ook of we een van de bewoners van de Rothemermolen (bijvoorbeeld een lid van de familie Coenegracht) met een van deze gebouwen in verband kunnen brengen.

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Jef-VMG Bekijk bericht
    De steen van de Rothemermolen is niet rechthoekig maar qua vorm een typische sluitsteen waarvan bekend is dat hij stond in de boog boven de poort van de schuur aldaar. Aan de hand van de boog in de sluitsteen zelf is berekend dat die poort een breedte van 224 cm moet hebben gehad.
    Dat is alvast mooi om te weten, Jef. Laten we ervan uitgaan dat dit de oorspronkelijke vorm van de steen is, dan moeten we dus op zoek naar een pand in Maastricht, dat een poortopening van circa 224 cm breedte bezat. En dat pand moet ook nog eens dateren uit de periode rond 1540; in elk geval niet jonger. Hierdoor valt het gros van de Maastrichtse bebouwing sowieso af, wat de zoektocht er iets makkelijker op zou moeten maken...

    Ik denk niet dat een kerk of klooster een dergelijke steen zou plaatsen. Ook een adellijk huis lijkt me niet voor de hand liggen; die zouden eerder hun eigen familiewapen op de steen hebben laten zetten. Een (semi-)openbaar gebouw dan? Daar had Maastricht er in de 16e eeuw niet veel van, waarschijnlijk op de vingers van één hand te tellen. Ik kan alleen de voorlopers van het stadhuis bedenken, de huizen De Lanscroon en De Liebaert in de Grote Staat, en het Dinghuis in de Kleine Staat. Over De Lanscroon vermeldt de HEM (p. 303) dat het pand een achteruitgang had, vermoedelijk vanwege de paardenstal. Die zal dan zijn uitgekomen op Achter het Vleeshuis. Mogelijk bezat het Dinghuis een achteruitgang (met poort) aan de Jodenstraat.

    Een andere mogelijkheid, als we ons beperken tot overheidsgebouwen, is de Hof van Lenculen, de zetel van de Vroenhof. De hof, die ergens bij de Tongersestraat was gelegen, werd bij het beleg van 1579 verwoest. Van dat gebouw is vermoedelijk een gedenksteen afkomstig, die in 1974 in de tuin van het Reparatricenklooster werd gevonden. Daarop staan de wapens van Karel V en Brabant, maar nadrukkelijk niet dat van de bisschop van Luik, wat ook niet logisch is, aangezien de Vroenhof een Brabants leen was. Zie ook: HEM, p. 229: 'Hof van Lenculen'.

    Van de andere kant zien we aan het Huis met de Hoofden dat ook niet-overheidsgebouwen (wat we niet eens zeker weten van dit huis) het stadswapen en de wapenschilden van de landsheren konden dragen.

    Leave a comment:


  • Jef-VMG
    replied
    De steen van de Rothemermolen is niet rechthoekig maar qua vorm een typische sluitsteen waarvan bekend is dat hij stond in de boog boven de poort van de schuur aldaar. Aan de hand van de boog in de sluitsteen zelf is berekend dat die poort een breedte van 224 cm moet hebben gehad.
    Bij het huis met de hoofden in de Maastrichter Brugstraat was nergens zo'n grote poort te ontdekken. Als mogelijke plek van herkomst is dat dus wel uit te sluiten.

    Click image for larger version

Name:	Huis Gadet, winkel tijdens sloop, M.Brugstraat, RDMZ.jpg
Views:	14
Size:	369,8 KB
ID:	102009

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Jef-VMG Bekijk bericht
    Begin 19e eeuw zijn de vleugels toegevoegd om het sculptuur meer op een engel te doen lijken.
    Goed om te weten, een mens is gauw gefopt! Van de andere kant zou er volgens het Wikipedia-artikel Wapen van Maastricht een zegel uit 1535 bestaan, waarop een zittende engel met het wapen van Maastricht is afgebeeld. Een afbeelding of bronvermelding ontbreekt helaas. Ik heb het artikel inmiddels wat bijgewerkt (en daarin tevens de door jullie aangedragen informatie verwerkt).

    En nou terug naar de gevelsteen. Hoe en wanneer kwam die in Rothem terecht? En waar komt-ie oorspronkelijk vandaan?

    Misschien een interessant aanknopingspunt: het Huis met de Hoofden, ofwel het Stenen Huis ("Int Steynenhuys"), ook wel "Het Steynen Radt", in de Maastrichter Brugstraat, in 1878 afgebroken. De rijk versierde gevel bevatte, behalve de kenmerkende hoofden waaraan het huis zijn naam ontleende, ook een viertal wapenstenen, waarvan er drie overeenkomen met de gevelsteen van de Rothemer Molen.

    Click image for larger version

Name:	514px-Huis_No._1065_Brugstraat_Maastricht_2.jpg
Views:	18
Size:	96,8 KB
ID:	102004

    De tekening behoort bij een kort artikel van de Maastrichtse civiel-ingenieur C.W. Pasteur, dat in 1852 in het blad Bouwkundige Bijdragen (pp. 335-336 + Plaat 16) verscheen. Pijnlijk om te lezen dat de wapenstenen "even als het verdere beeldhouwwerk , nog zeer zuiver en onbeschadigd" waren toen Pasteur het gebouw bestudeerde. Pasteur meent ten onrechte dat de wapens van de drie vorsten tevens afgebeeld zijn op de gevel van het Spaans Gouvernement aan het Vrijthof, het huidige Fotomuseum. Die bewering klopt alleen wat betreft de Habsburgse vorsten; het zou ook onlogisch zijn om het wapen van de Luikse prins-bisschop aan te treffen op een gebouw dat bekend stond als Brabants of Spaans Gouvernement. Verder weet Pasteur niet zoveel over het gebouw te vertellen, maar de gedetailleerde tekeningen van de wapenstenen maken dat ruimschoots goed.

    Het wapen van Cornelis van Bergen geeft aan dat dit gebouw, althans de gevel, tijdens diens regeringsperiode (1538-1544) tot stand moet zijn gekomen. Datzelfde geldt voor het gebouw dat de Rothemse gevelsteen droeg. Aan welk gebouw moeten we denken?

    Leave a comment:


  • Jef-VMG
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Ik heb een beetje rondgeneusd, maar die foto van Van Nispen in de Mathijskerk (nog) niet gevonden.
    Een foto van die engel is te vinden in http://www.zichtopmaastricht.nl/onde...swapen/dossier
    met daarbij de opmerking: In de Sint-Matthiaskerk aan de Boschstraat bevindt zich een gebeeldhouwde console uit circa 1490, waarop de stedenmaagd is afgebeeld die een schild vasthoudt met daarop een gouden ster. Begin 19e eeuw zijn de vleugels toegevoegd om het sculptuur meer op een engel te doen lijken.[2]

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door El Loco Bekijk bericht
    Bedoel je de gewelfschilderingen in de hal? Ik zie daar wel drie putti rond het stadswapen dartelen, maar die lijken me eerder onderdeel van de typisch barokke decoratie.
    Sorry, mijn geheugen liet me weer eens in de steek. Wat ik meende dat er was, is er helemaal niet.

    Interessant, dat engelenverhaal van je. Ik heb een beetje rondgeneusd, maar die foto van Van Nispen in de Mathijskerk (nog) niet gevonden.

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Nog even over die stedenmaagd: geen idee wanneer dat een engel is geworden. Kun je de maagd met de wapens van de beide heren op de schilderijen van Van der Schuer (?) in het stadhuis niet ook als de stedemaagd uitleggen?
    Bedoel je de gewelfschilderingen in de hal? Ik zie daar wel drie putti rond het stadswapen dartelen, maar die lijken me eerder onderdeel van de typisch barokke decoratie.

    De stadsingel vaan Mestreech heeft haar/zijn eigen site: www.stadsingelmestreech.nl. Onder het tabje historie is daar best wel interessante informatie te vinden, maar de conclusie, "na eeuwenlang gekrakeel komt er een typisch Maastrichtse oplossing: een onzijdige drager: een engel", lijkt mij op zijn zachtst gezegd voorbarig.

    De oudste engel met stadswapen zou zich in de Sint-Matthiaskerk bevinden. Van Nispen tot Sevenaer (p. 265) noemt inderdaad "achtkante kapiteeltjes" (eigenlijk consoles) "met borstbeelden van engelen", waarvan er één "het wapen van Bisschop Jan van Horne" (ca. 1450-1505) draagt, en een ander "dat der stad Maastricht". De consoles staan afgebeeld in het Silhouetje over de St. Matthijskerk van Pierre Ubachs uit 1983 (in 1993 herzien door onze Ingrid), maar helaas zijn op de foto's weinig details te zien. Ik zie wel telkens twee engelen, maar geen wapenschilden. We nemen aan dat Van Nispen het goed gezien heeft en dat die er wel zijn, maar ik denk dat het te ver gaat om deze engelen als wapendragers of opvolgers van de stedemaagd te zien. Ze lijken namelijk sterk op de engelen op soortgelijke kapiteeltjes in de kruisgang van de Sint-Servaas; die dragen dan geen wapenschilden, maar relieken uit de schatkamer.

    Volgens de website stadsingelmestreech.nl komt de engel met het stadswapen ook voor op een 16e-eeuwse schouw in het Dinghuis. Gelukkig heb ik ook van dat gebouw een Silhouetje in de kast staan. Daar staat inderdaad de bewuste schouw in afgebeeld (p. 26), maar helaas ook hier is de foto nogal onscherp. Ik zie de stadsster (3x zelfs), tweemaal met een figuur erachter, wat inderdaad een engel zou kunnen zijn. Volgens het bijschrift zou een slecht leesbaar jaartal op de schouw 1550 kunnen zijn. Van Nispen (p. 117) voegt daaraan toe dat deze schouw in 1875 te Brussel is aangekocht. In een noot vermeldt hij verder dat de schouw volgens Flament afkomstig is van de Maastrichtse familie Proenen, vandaar afbeeldingen van een roos (?) en een perroen (rechts van het midden). Hm, blijft een onduidelijk geval.

    Click image for larger version  Name:	nisp034monu02ill0097.gif Views:	0 Size:	211,6 KB ID:	101991

    Over de derde stadsengel die genoemd wordt hoeft geen twijfel te bestaan. Op het fronton aan de voorgevel van het stadhuis (ca. 1660) staat een engel met het stadswapen afgebeeld: de stadsmaagd is hier (definitief?) stadsengel geworden.

    Click image for larger version  Name:	640px-MaastrichtStadhuisSculptuur01.jpg Views:	0 Size:	117,2 KB ID:	101989

    Bronnen:
    * W. Mes (1986): Het Dinghuis. Maastrichts Silhouet #21. Stichting Historische Reeks Maastricht, Maastricht. ISBN: 90-70-356-29-5
    * E.O.M. van Nispen tot Sevenaer (1926/1974): De monumenten in de gemeente Maastricht. Deel 1. Arnhem (online tekst kerkelijke en wereldlijke gebouwen)
    * P.J.H. Ubachs (1983; 2e herziene druk, 1993, I.M.H. Evers): St.-Matthijskerk. Maastrichts Silhouet #13. Stichting Historische Reeks Maastricht, Maastricht. ISBN: 90-70356-14-7
    Last edited by El Loco; 16 oktober 2020, 21:39.

    Leave a comment:

Bezig...
X