Tedjes Geschiedenis van de gemeentepolitie Maastricht

[Bully043]

dank voor het plaatsen van de foto's

Mooie foto's, wie heeft ze gemaakt?
Ik hoop nu dat ik antwoorden krijg op mijn vraag, is dit een knoop van een politie agent er staat op de knoop Policie.
En wanneer zaten deze knopen op de uniformen?
Andere info is ook welkom.
Oja ik heb hem in een buitenwijk gevonden dus niet in de stad zelf.

[Tedje]

Foto's van de bewuste Policie knoop

Met dank aan Bully en Pier, die de foto's doorstuurde, onderstaand een paar foto's van de knoop.

Bully merkt terecht op dat de knoop jaren in de grond heeft gezeten en hij hem niet veel schoner krijgt.
In ieder geval hebben we nu een beeld.











Rest nog even de vraag waar ongeveer de knoop is gevonden??
Was dat in een van de buitenwijken of midden in de stad?

[Bully043]

Mooie reacties.

Nou Ingrid als ik Ingrid mag zeggen bedankt al zo ver voor uw reacties.
Ik heb de foto's gestuurd naar Pier met het verzoek ze hier te plaatsen ik kan me nu niet gaan verdiepen hoe ik ze hier moet plaatsen omdat ik middagdienst heb en zo moet vertrekken
Maar goed ik hoop dat ik vanavond meer ga lezen hier, bedankt nogmaals

[Ingrid M.H.Evers]

Uniformknoop 'policie' (4)

Al deze gegevens overziend en in aanmerking genomen dat we nog geen foto's van de gevonden knoop hebben, vermoed ik dat zij stamt uit de eerste helft van de negentiende eeuw. Dat baseer ik op het gebruik van het woord 'policie'. Taal is altijd in beweging, de oude schrijfwijze van een woord handhaafde zich vroeger vaak enige tijd naast een meer moderne versie. Een mooi voorbeeld: photographe - photograaf - fotograaf. In de tweede helft van de negentiende eeuw vind je al deze variaties naast elkaar in de krant. (Tegenwoordig komt dat minder voor, omdat we nu verplichte spellingsregels kennen, zoals onder meer vastgelegd in het Groene Boekje).

Iets dergelijks geldt voor het woord 'policie'. In het tweede kwart van de negentiende eeuw zie je in officiële stukken de spelling 'policie' en 'politie' naast elkaar. In de tekst van de Gemeentewet (1851) is het echter al officieel 'politie' geworden, en aangezien ook in Maastricht na de Taalwetten van koning Willem I (1819) vanaf 1823 definitief het Nederlands is doorgevoerd in ambtelijke stukken, mag men aannemen dat enige jaren na de invoering van de Gemeentewet het woord 'policie' op de knoop is vervangen door 'politie'.

Conclusie: deze knoop dateert uit de jaren 1814-1815 tot ca. 1860, met een kleine mogelijkheid dat hij zelfs nog ouder is, namelijk afkomstig uit het ancien regime, dat wil zeggen de drie eeuwen vóór 1794.

[Ingrid M.H.Evers]

Uniformknoop 'policie' (3)

In de Franse Tijd (voor Maastricht zijn dat de jaren 1794-1814) heeft het woord 'policie' de veel beperktere betekenis gekregen die het woord 'politie' ook tegenwoordig nog heeft. Het Frans bestuur bedoelde met het Franse woord 'police' uitsluitend het door speciale ambtenaren doen uitoefenen van toezicht op de bevolking, het handhaven van de tucht en het controleren op het naleven van de stedelijke ordonnantiën (wetten en regels), zoals dat in hun wettelijke taakomschrijving was vastgelegd.

Na de Franse Tijd heeft koning Willem I deze constructie gehandhaafd (1817). Veel gemeenten hadden toen hun eigen ordehandhaving met politieagenten in de stad en veldwachters op het omringende, gemeentelijke platteland. De bovengenoemde auteur drs. Breukers gaat ervan uit dat in deze periode in elke provincie de commissaris van de koning bepaalde hoe het uniform er uit ging zien. Ik vermoed echter dat dit alleen gold voor de kleinere plattelandsgemeenten, die met hun politie sowieso vielen onder het rijksbestuur c.q. de gouverneur. Steden met meer dan 5.000 inwoners, waar aanvankelijk de burgemeester en later een directeur van politie het eigen politieapparaat(je) aanstuurde, voorzagen hun agenten en veldwachters al vroeg van een eigen uniform, te beginnen met een jas. In Amsterdam stond het stadswapen op de knopen, zeker vanaf 1844 (afbeelding bewaard gebleven), maar waarschijnlijk al eerder.

In 1851 kwam de Gemeentewet tot stand, waarbij het gemeentebestuur op nieuwe leest werd geschoeid. In de volgende decennia werd het steeds gebruikelijker dat gemeenten hun gemeentepolitie in een eigen uniform kleedden, een langere of kortere jas, mé knopen natuurlijk! Het enige duidelijke voorbeeld dat ik op internet kon vinden, was Amsterdam, maar ik vermoed dat de ontwikkelingen elders niet veel daarvan afweken. De hoofdstad kan in het algemeen als voorbeeld hebben gediend.

Er is ongetwijfeld iets over de uitrusting van de Maastrichtse gemeentepolitie te vinden in de notulen, jaarverslagen en jaarlijkse verordeningen van het gemeentebestuur, maar die staan natuurlijk niet op internet. Vanaf 1851 zijn ze gedrukt en (gratis) in te zien bij de Stadsbibliotheek in het Centre Céramique (Plein 1992) en bij het Regionaal Historisch Centrum Limburg (RHCL, Sint Pieterstraat 7). De documenten uit de eerste helft van de eeuw zijn uitgetypt, maar niet gedrukt. Deze zijn alleen te raadplegen bij het RHCL.

Literatuur
* J.M. Breukers, Uiterlijkheden van de politie, internet.
De ontwikkeling van het politieapparaat in de Franse Tijd en de negentiende eeuw wordt kort beschreven in de volgende boeken:
* Cyrille Fijnaut, De geschiedenis van de Nederlandse politie, Amsterdam (Boom) 2007, 187 blz.
* Cyrille Fijnaut, De geschiedenis van de Nederlandse politie, een staatsinstelling in de maalstroom van de geschiedenis, Amsterdam (Boom) 2007, 1029 blz. Deze uitgave is een van vier delen over tal van aspecten van het politiewezen.

@ met dank aan Toller en Tedje!

[Ingrid M.H.Evers]

Uniformknoop 'policie' (2)

Ook zonder een antwoord op al die vragen, valt er al wat te zeggen over deze knoop. Het woord 'policie' werd al in de zestiende eeuw gebruikt, maar het had toen een veel bredere betekenis dan wij er nu aan geven. Het betrof eigenlijk alles wat het stedelijk bestuur (de schepenbank) aanging: de stedelijke politiek en de regels en verordeningen waarbij het stedelijk bestuur werd geregeld.

Aangezien het handhaven van de orde viel onder de bevoegdheden van het stadsbestuur, zijn er dus uit die tijd stedelijke voorschriften bekend die een en ander regelden. Ze zijn te vinden in de zogenaamde Recessen van de stad.

De schepenen en gezworenen en de leden van de ambachten (gilden) waren in vroeger eeuwen herkenbaar aan hun kaproen (een soort grote, bewerkelijke muts die ook schouders en hals kon bedekken), de kleur van hun mantel, of een speciaal embleem op een mantel. De ordehandhavers - in de stad de rakkers van de schout en op het omringende platteland de bos- en veldwachters - waren stedelijke ambtenaren, en moesten als zodanig herkenbaar zijn. Wat in onze stad hun kenmerk was, kan ik zo snel niet vinden. Echte uniformen droegen zij echter niet. Waarschijnlijk waren een bepaalde hoed en een beschilderde stok of staf het kenteken van hun functie.

Conclusie: Omdat het woord 'policie' ook in vroeger eeuwen werd gebruikt, zou het theoretisch mogelijk kunnen zijn dat deze knoop stamt uit de 16e-18e eeuw. Waarschijnlijker is echter dat hij van later datum is.

Literatuur
* Zie voor de betekenis van de woorden 'policie' en 'politie' het Woordenboek der Nederlandse Taal (op Internet).
* Receuil der Recessen, verschillende uitgaven, in te zien bij de Stadsbibliotheek of het RHCL.
* Recessen der stad Maastricht, 1284-1781; een bespreking door archivaris Blonden van de verschillende uitgaven (Stadsbibliotheek Maastricht).

[Ingrid M.H.Evers]

Uniformknoop 'policie' (1)

Ik (heb) een knoop gevonden, zilverkleurig met het wapen van Maastricht erop, en de tekst POLICIE. Mijn vraag is, is er iemand die me kan vertellen wanneer de Maastrichtse Politie deze knopen op hun uniform hadden?

Vooropgesteld, ik ben geen knopenspecialist. Ik denk echter wel dat die metaaldetector iets heeft gevonden dat redelijk zeldzaam is. Echt oude knopen van politie-uniformen zijn op veilingsites, websites en beeldbanken op het Internet met een lantaarntje te zoeken. Ook is er maar bitter weinig over de vroege uniformen geschreven. En als er dan iets is geschreven (zie de uiteenzetting van drs. Breukers op de website van Het Politiemuseum), dan blijken knopen weinig in tel. Maar het probleem is vooral dat gemeenten en politiekorpsen heel lang geen aandacht hebben besteed aan de geschiedenis van hun goofies. En toen men er hier en daar wél belangstelling voor kreeg, was heel veel van wat vroegere generaties deden, niet opgeschreven en/of vergeten. Wat dat betreft was het opzetten van Het Politiemuseum een goede aanzet, maar naar het schijnt verkeert dat nu al weer in zwaar weer.

Afgezien van recente wetenschappelijke uitgaven over de grote lijn van de geschiedenis van de gemeentepolitie (zie bv. de literatuur in posting # 9), moeten we het vooral hebben van plaatselijke (amateur)historici en verzamelaars. Op MO is het Tedje die zich al langere tijd bezighoudt met de geschiedenis van de Maastrichtse goofies.

Een juiste datering van deze zeldzame knoop hangt af van veel factoren:
1. wat is het materiaal waarvan de knoop is gemaakt?
2. hoe ziet het stadswapen er uit, is er wel of geen stadsengel afgebeeld? Indien wel, hoe ziet de engel er dan precies uit? Hoe ziet de stadsster er precies uit?
3. hoe is het woord 'policie' aangebracht in het metaal, of beter: welk lettertype heeft men gebruikt?
Een foto van voorzijde, achterzijde en zijkant zou dus handig zijn.

En hoe vreemd het misschien ook lijkt, ook de plaats waar die knoop is gevonden, is van belang. Ik hoef het niet precies te weten, maar voor de bepaling in de tijd is het wel handig het ongeveer te weten. In de buitengebieden zoals de rand van Daalhof, Gronsveld of Amby heeft andere consequenties als in het centrum, bv. het Stadspark.

[Pier]

OuderenOnline hulp

Hoi Bully043,

je hebt deze posting gepost op het Oefenforum van OuderenOnline.
Dat maakt dat we je natuurlijk gaan helpen en je ook gaan uitleggen hoe je eventueel een foto (in de toekomst) kunt posten.

Om te beginnen zal ik je dadelijk een P-bericht sturen.
Als je je inlogd krijg je een melding dat er een bericht voor je is.
Ga dan naar "priveverichten" rechts boven in het beeld en klik daarop.
je komt dan in je berichten-omgeving.
Klik op het bewuste bericht en je hebt de eerste les al achter de rug...

In de tussentijd kun je ook alvast kijken in de thread Foto's uploaden

[Bully043]

Hallo allemaal, ik heb 3 foto's gemaakt maar kan ze niet uploaden omdat het bestand te groot zou zijn.
Foto's zijn ook niet zo perfect (beetje wazig) maar ik zou ze graag willen delen met jullie zodat ik ook wat meer te weten zou kunnen komen van deze knoop. Kan ik hem naar iemand mailen zodat die hem plaatst?
Mijn email adres is
a1arrows@hotmail.com

Groetjes Har

[Verwijderde gebruiker]

Hoi Bully043,
Welkom op dit forum. Ik hoop dat je veel leuke dingen van je hobby met ons kunt delen. In elk geval is jouw knoop iets unieks. Een kleine speurtocht binnen de oude gazetten leverde de oudst bekende samenvoeging van policie en Maastricht op. Lees het hier maar, de linkse kolom bovenaan de pagina. Ben zeer benieuwd naar de foto

[Tedje]

Knoop gemeentepolitie met Maastrichtse ster

Hallo Bully043,

Welkom op ons forum.
Ik ben wel héél benieuwd naar deze knoop, want voor zover ik weet heeft de gemeentepolitie altijd, althans na pakweg 1960, in heel Nederland dezelfde zilverkleurige knopen gehad.
Op die knopen stond het (landelijke) wapen van de gemeentepolitie.

Bekend is dat de Maastrichtse gemeentepolitie al zeker rond de 1900 zilverkleurige knopen had. O.a. het carnavalslied "Dao lik unne Govie in het water" (excuseer mijn slechte kennis van het geschreven Maastrichts), is daarop gebaseerd.
Goed mogelijk dat die knopen toen het opschrift "POLICIE" droegen.
Ik ben heel benieuwd naar een foto.

[Clio]

Politieknoop 'policie'

Welkom op MO, Har. Er zal zeker iemand een antwoord weten op je vraag, maar een foto plaatsen van de knoop helpt. Ons lid Tedje houdt zich meer speciaal bezig met de geschiedenis van de gemeentepolitie.

Overigens kun je vragen altijd stellen in de rubriek 'U zoekt, wij vinden'. Die vind je op de hoofdpagina onder 'Mestreech kort en klein'.

[Bully043]

Knoop?

Beste mensen, ik lees al een tijdje mee maar heb zelf nog nooit wat geplaatst, nu wil ik dan wat weten en wel, mijn hobby is geschiedenis en ik loop vaker met mijn metaaldetector over akkers, nu heb ik een knoop gevonden zilverkleurig met het wapen van Maastricht erop en de tekst POLICIE. Mijn vraag is, is er iemand die me kan vertellen wanneer de Maastrichtse Politie deze knopen op hun uniform hadden?
En waar kan ik op deze site zo een vragen stellen? ik heb het nu maar hier gedaan en hoop antwoord te krijgen.
Groetjes Har

[Tedje]

Vergeten feest?

Er is deze maand veel te vieren cq te herdenken in Maastricht e.o..

Zo is het komende maandag, 4 augustus 2014, precies honderd jaar geleden dat het Duitse Keizerrijk België en Frankrijk binnenviel en de 1ste Wereldoorlog onze grens schampte.
Aan dit feit wordt momenteel veel aandacht besteed in de media.

Op 30 augustus 2014 bezoekt ons Koninklijk paar, samen met het Koninklijk paar van België en de Groothertog van Luxemburg, Maastricht in het kader van 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden.
Een nationaal feestje!

In al dit geweld vergeet de stad Maastricht en in het bijzonder de politie (van Maastricht) één belangrijke gebeurtenis.

Aanstaande zondag, 3 augustus 2014, is het precies 200 jaar geleden dat de gemeentepolitie Maastricht werd opgericht.
Maastricht had daarmee het oudste gemeentelijk politiekorps van Nederland.
De oprichtingsakte is HIER te vinden.

Werkt deze link niet dan kun je hier kijken of het pdf bestand downloaden om te lezen: http://www.breurhenket.com/MO/Derey1814.pdf

Dat de gemeente en in het bijzonder de (Maastrichtse) politie deze datum kennelijk gewoon vergeet, toont helaas aan dat men alleen nog oog heeft voor het grote geheel en men nauwelijks nog geïnteresseerd is, in het in mijn ogen zo ontzettend belangrijke, contact met de mensen in het dorp of stad waar men werkt!

De huidige zogenaamde Eenheidsleiding van de Politie Eenheid Limburg, waar Maastricht nu een onderdeel van is, weet klaarblijkelijk niets van de historie van onze prachtige stad en haar eigen politiekorps!

[Ingrid M.H.Evers]

Vaandel R.K. Politiebond Sint Michael, afd. Maastricht

Well done Toller!!

Het motto 'Quis ut Deus' slaat op de naam van de aartsengel Michael. Als die uit het Hebreeuws wordt vertaald naar het Latijn, krijg je 'Quis ut Deus', hetgeen betekent: 'Wie is als God?' Het wijst erop dat Michael in de hiëarchie van de engelen het opperwezen wel heel na staat. Een beetje Delpheren in 1920 en je krijgt aanvullende informatie uit de pers.

Mocht je een goed tehuis zoeken voor dit vaandel, wend je dan tot het Sociaal Historisch Centrum voor Limburg (inwonend In het RHCL in de Sint Pieterstraat 7), bv. bij dr. Willibrord Rutten (onderdirecteur). Men bezat daar een prachtige museumcollectie van Limburgse vlaggen en bondsvaandels die een aantal jaren geleden door Doortje Lucassen (die van de eindejaarsquiz ) werd gerestaureerd.

Inmiddels is die collectie bijna in haar geheel overgebracht naar het Limburgs Museum in Venlo. Je zou je (met vriendelijke groeten ) rechtstreeks kunnen wenden tot de directeur, drs. Jos Schatorjé.