Verdwenen kapel: Sint-Catharinakapel en -gasthuis

[burgemeester]

Ik voel een nieuw draadje aankomen: Verdwenen klooster in Maastricht: het klooster der Witte Vrouwen....

Ik ken die tekening overigens niet en ben wel benieuwd!

[Theo Bakker]

Ik blijf met verbazing kijken naar die zuilen naast het altaar. Doet een beetje denken aan de Standvinken van het Dominicanenklooster. Misschien iets dat is overgebleven van een oudere kapel of het gasthuis zelf? Iemand ideeën hierover?

In hetzelfde archiefbezoek kwam ik een Van Gulpen tekening van de Witte Vrouwenkapel tegen die er verdacht veel op leek. Die kapel is in 1796 of iets later ontmanteld.

[El Loco]

Ik blijf met verbazing kijken naar die zuilen naast het altaar. Doet een beetje denken aan de Standvinken van het Dominicanenklooster. Misschien iets dat is overgebleven van een oudere kapel of het gasthuis zelf? Iemand ideeën hierover?

[Theo Bakker]

Wij vergelijken steeds momentopnamen met elkaar, terwijl er soms decennia tussen liggen. Er is een hoop gesleuteld aan die kapel, punt.

[El Loco]

volgens mij is die van Gulpen gewoon een amateuristisch schildertje

Dat is-ie zeker. Maar z'n werk heeft wel grote documentaire waarde, alhoewel het daar ook nogal eens aan schort, gezien de verwarring die hier momenteel heerst!

[El Loco]

Catharinakapel op de Parijse Maquette

Ik ben ook nog even naar de maquette gaan kijken.
De daklijn van het schip is ongeveer zo hoog als de omringende huizen. Alleen de pompeuze voorgevel doet meer vermoeden.

Het is inmiddels wel duidelijk dat de opmetingen van Larcher d'Aubencourt en zijn team (ik neem aan dat hij dat niet alleen deed) zeer nauwkeurig waren. Burgemeester noemde al de trap voor het Dinghuis en de Bogen achter de Sint-Servaas. Ik meen zelfs het 'impluvium' in het voorgebouw van de Jezuïetenkerk te kunnen zien (zie draadje Comédie).

Ik weet niet hoe het na het opmeten verder ging met de maquette. Vond de bouw van de maquette in Parijs plaats? Opvallend is wel dat de maquette er wat betreft de hoogtes nogal eens naast zit (het dinghuis, de stadhuistoren, diverse kerktorens). Larcher d'Aubencourt zal naast het aanleveren van de gedetailleerde plattegronden vast ook aantekeningen hebben gemaakt van de hoogte van gebouwen, maar blijkbaar is dat minder consequent gebeurd (of minder consequent uitgevoerd bij de maquette).

Weet dus niet of we ons veel moeten aantrekken van het aanzien van de Catharinakapel op de maquettefoto's.

[El Loco]

Ik vond in het archief deze aquarel van Van Gulpen van ca. 1840 met een gezicht naar het westen van de St.Catharinakapel. Iets anders dan de prent die we eerder zagen?

Het blijft lachen hier: weer een nieuwe prent van Van Gulpen en weer ziet het er anders uit; de ramen zijn anders geplaatst, de zuilen naast het altaar lijken nu losstaand, de pilasters lopen niet door tot aan het gewelf en het belangrijkste verschil: het gewelf kan hier nauwelijks nog gotisch genoemd geworden.

Dat gewelf is wel belangrijk, want als er in 1800 nog een gotisch gewelf in de kapel had gezeten, dan kon dat nooit dateren van ná Larcher d'Aubencourt. Larcher tekende zuilen, dat betekent altijd een tweebeukige kerkruimte met een dubbel gewelf. Dat dubbele gewelf kan later zijn vervangen door een enkel. Het gewelf wat we nu bij Van Gulpen zien kan tot stand zijn gekomen bij een verbouwing uit de tweede helft van de 18e eeuw, waarbij:

1. de pilaren werden verwijderd waardoor de zijbeuk bij het schip werd gevoegd
2. het gewelf werd vernieuwd om de hele ruimte ruimte te overwelven
3. de klassicistisch aandoende pilasterdecoratie werd aangebracht

Wat we ook nog kunnen vaststellen: Van Gulpen's herinnering van de kapel is niet erg eenduidig.

[Theo Bakker]

Ik ben ook nog even naar de maquette gaan kijken.



De daklijn van het schip is ongeveer zo hoog als de omringende huizen. Alleen de pompeuze voorgevel doet meer vermoeden.

[Theo Bakker]

Ik vond in het archief deze aquarel van Van Gulpen van ca. 1840 met een gezicht naar het westen van de St.Catharinakapel. Iets anders dan de prent die we eerder zagen?



Ik heb een fotokopie gemaakt, dus de kwaliteit van de afbeelding is belabberd.

[burgemeester]

Ook weer wat commentaartjes van mij.

Volgens mij refereert burgemeester aan een andere tekening van Van Gulpen, afgebeeld in het Silhouetje over de Sint-Matthijs.

Correctomundo. Bij voorbaat dank voor het plaatsen.

Volgens mij kan die hogere toren heel goed de Sint-Catharina zijn, waarmee dit meteen de tot nu beste afbeelding van de toren is.

Ik moet zeggen dat dat ook mijn gedachte was. De toren die Ingrid aanwijst lijkt mij veel te noordelijk liggen (nl. recht tegenover of naast de Matthiaskerk). De meest rechtse toren ligt op de plaats waar je hem verwacht als je uitgaat van de positie die we bepaald hebben dankzij Larcher D'Aubancourt.

[El Loco]

Weer wat commentaartjes van mij:

Maar ik zou mij kunnen voorstellen dat de kapel is uitgebreid met een zijbeuk aan de noordzijde. Dat zou de asymetrische rij pilaren op het grondplan kunnen verklaren.

Daar had ik ook al aan gedacht, maar Van Gulpen tekende de kapel in de toestand van het jaar 1800 als een eenbeukige zaalkerk zonder pilaren. Van Gulpen zet er ook nog expliciet 'paroisse' en 'église' onder, dus hij zal zeker niet een eventueel restant van een oudere kapel bedoelen; hij bedoelde de Catharinakerk, zoals hij die waarschijnlijk als kind nog had meegemaakt.

M.i. kan de kerk niet op de tekening voorkomen, als we tenminste dezelfde tekening bedoelen (#36).

Volgens mij refereert burgemeester aan een andere tekening van Van Gulpen, afgebeeld in het Silhouetje over de Sint-Matthijs. Daarop is een groter stuk van de oostelijke wand van de Boschstraat te zien, tot aan de Markt toe. Zal er vanavond een scan van plaatsen.

Voor alle duidelijkheid: de St.-Catharina is hier dat rechte vierkante torentje dat tegen de St.-Matthijs lijkt aangebouwd, niet de hogere toren verder rechts.

Weten we dat wel zo zeker? Het rechte vierkante torentje lijkt mij de traptoren van de Sint-Matthijs, die ook op andere afbeeldingen te zien is. Volgens mij kan die hogere toren heel goed de Sint-Catharina zijn, waarmee dit meteen de tot nu beste afbeelding van de toren is: mogelijk is zelfs te zien hoe de toren in het dak van notaris Caris 'verdwijnt'. Of is dat weer wishful thinking?

Een tweede mogelijkheid is dat de toren, toen de kapel na de verkoop in 1806/1809 werd omgebouwd tot schuur, deels gesloopt werd.

Lijkt mij heel logisch.

[Ingrid M.H.Evers]

Aylua = Aylva

Het IS dezelfde als degene die elletje noemt. (U schrijft Aylul

[Theo Bakker]

Hobbe, baron van Aylva zal je bedoelen, zie de HEM blz. 43

Ik schrijf over wat ik lees. Zal dezelfde zijn.

[elletje]

Hobbe, baron van Aylva zal je bedoelen, zie de HEM blz. 43

[Theo Bakker]

Een deel van een plattegrond uit 1748. Geen idee waar ik dit vandaan heb.

Dit is een deel van een Franse kaart ten tijde van Baron d'Aylula. Gouverneur voor de Fransen na de verovering van Maastricht. Ik heb een hoge-resolutieprent van het totaal voor je, indien nodig (5,36Mb).