Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

Slachthuis Maastricht

Sluiten
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • #16
    Overigens vermelden de raadsverdragen ook, dat de 'pantsersen' niet in het Vleeshuis, maar daarnaast waren gevestigd, in een 'pantsehoef' (= hof), die door een muur (?) gescheiden was van het Vleeshuis. Deze beroepsgroep hield zich bezig met de verwerking van pens en ander orgaanvlees. (Van der Eerden-Vonk, p. 54, raadsverdrag 60 dd. 15 oktober 1380, noot 1.)
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 31 oktober 2020, 12:27.

    Opmerking


    • #17
      Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
      Om mij nu onduidelijke redenen wordt steeds maar aangenomen dat De Lanscroon ten westen van het Vleeshuis lag, maar hard bewijs heb ik in de gauwigheid daar niet voor gevonden.
      Als we nu eens alles op een rijtje zetten m.b.t. de locatie van De Lanscroon, dan staat er volgens mij maar één ding vast, namelijk dat het naast het Vleeshuis lag. Laten we ervan uitgaan dat het Vleeshuis inderdaad op en achter het huidige pand Grote Staat 3 lag (ik negeer even het kaartje achterin bij Van der Eerden-Vonk – hier digitaal in te zien – waar het Vleeshuis ineens op de hoek Achter het Vleeshuis/Vijfharingenstraat ligt), dan zijn er voor De Lanscroon maar twee mogelijkheden: Grote Staat nr. 1 of 5. De Liebaert lag daar volgens de traditie naast (wel logisch, maar is er hard bewijs voor?). Dat betreft dan de panden Grote Staat 1A (zo noem ik het maar even; het perceel is bij de herbouw aanzienlijk verkleind, afgeschuind en later bij nr. 1 gevoegd) of 7. Wat weten we nu van die panden?

      Oké, Grote Staat 1 en 1A zijn op een bepaald moment vervangen door het pand waar nu Jamin in zit, waarbij opgemerkt moet worden dat de afgeschuinde gevel (1A dus) tegenwoordig geen eigen ingang meer heeft en bovendien een andere architectuur heeft dan de gevel van nr. 1. Op de lijst van gemeentelijke monumenten worden ze als twee verschillende panden behandeld: Grote Staat 1 oost (uit 1897) en Grote Staat 1 west (uit 1916). Dat laatste kan volgens mij niet kloppen, want de gevel is duidelijk te herkennen op de foto die Jef-VMG hier een paar dagen geleden plaatste. Ik vond in de Beeldbank van het RHCL meerdere foto's uit dezelfde serie, die volgens het bijschrift in 1902 gedateerd moeten worden. De vlaggen hingen er namelijk ter gelegenheid van de Heiligdomsvaart dat jaar. Ik vermoed dat beide gevels in 1897 tot stand gekomen zijn. Waarschijnlijk waren het toen nog gescheiden panden, vandaar de verschillende gevels. Van de voorgangers van deze panden zijn nauwelijks afbeeldingen te vinden, eigenlijk alleen maar stukjes van de gevel en dan ook nog onder een ongelukkige hoek getekend of gefotografeerd (zie bijv. hier en hier). Zo te zien zijn dat geen 17e-eeuwse gevels, wat zou betekenen dat De Lanscroon en De Liebaert, áls die hier al gelegen hebben, na 1664 meerdere keren zijn verbouwd.

      Van Grote Staat 5 en 7 staat vast dat die bij de bouw van het warenhuis Vroom & Dreesmann tegen de vlakte zijn gegaan, waarschijnlijk in 1931. Van de sloop zijn op de Beeldbank RHCL diverse foto's te vinden. De meest relevante staat hieronder. Daarin is de bouwput te zien waar het reeds gesloopte pand Pieters Theeuwen (nr. 9) stond. We kijken dus tegen de vrijgekomen zij- en achtergevel van nr. 7 aan. Het zou me niet verbazen als we hier (deels) laatmiddeleeuws muurwerk zien. Van nr. 5 is alleen een uitbouw aan de achterkant te zien, waarschijnlijk een traptoren. Het is aantrekkelijk om te veronderstellen dat daarin de inwendige trap zat, via welke men vanuit De Lanscroon de vergaderzaal boven de Vleeshal kon bereiken, door Ingrid hierboven vermeld. Op de foto van Jef uit 1902 is te zien dat de straatgevels van deze twee panden, op de winkelpui van nr. 7 na, niet veel voorstelde, waarschijnlijk 19-eeuwse herbouw.

      De traptoren is ook door anderen in verband gebracht met De Lanscroon, maar dat zou kunnen zijn omdat men al bij voorbaat Grote Staat 5 vereenzelvigde met het oude stadhuis. De bekende gevelsteen 'Inde Lanscroon' – die overigens pas uit ca. 1700 zou dateren, dus na het vertrek van het stadsbestuur naar het nieuwe stadhuis – zou afkomstig zijn van een pand dat bekend stond als 'A la Foire de Leipzig', Grote Staat 9... Zie beschrijving GAM 21665. Daar wordt ook vermeld dat de Commissie voor Geschiedkundige Gedenkstukken al in 1871 pleitte voor het behoud ervan, dus mogelijk bevond de gevelsteen zich toen al in de LGOG-collectie.

      Click image for larger version  Name:	Maastricht%2C_Grote_Staat_5-7%2C_1931.jpg Views:	0 Size:	82,0 KB ID:	102077
      Foto: Alexander Simays, 1931. Fotocollectie RHCL, GAM 21661

      Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
      Ik vond overigens nog een interessante opmerking, nl. dat Lanscroon en Vleeshuis laatgoed waren van het Kapittel van Sint Servaas. (Van der Eerden, p. 56, noot 2 bij raadsverdrag 63 dd. 5 november 1380). Misschien is er nog iets te vinden bij Hackeng?
      Ga ik ook nog even naar kijken!
      Last edited by El Loco; 1 november 2020, 18:03.

      Opmerking


      • #18
        Sorry, Loco, mooie samenvatting, maar ik zit met deadlines en heb dus echt geen tijd. Ik hoop later nog eens op deze materie terug te komen.

        Opmerking


        • #19
          Geen probleem, Ingrid, je meldt je maar wanneer je tijd hebt.

          Ondertussen moet ik wat nuances aanbrengen. Allereerst wat betreft het bijschrift bij de foto van de gevelsteen op GAM 21665. A la Foire de Leipzig blijkt de naam te zijn geweest van een meubelzaak (en kinderwagens!) die in het pand Grote Staat 5 was gevestigd (en dus niet op nr. 9). Dat zou dan aardig kloppen met de theorie dat nr. 5 De Lanscroon is, zij het dat er vraagtekens gezet kunnen worden bij de herkomst van de gevelsteen. Zie de foto van de steen, die door Jef hierboven werd geplaatst en waar het huisnummer 15 is doorgestreept en vervangen door 5. Zie ook: Jef Bartelet, 'Nogmaals de Lanscroon, mythe en werkelijkheid?', waar een iets andere versie van de foto uit 1902 van de Grote Staat, oneven nummers, is afgebeeld. Duidelijk te zien is dat op nr. 3 de brandweer was gevestigd en op nr. 7 Au palais de cristal van de dames (De) Beaumont. Die winkel zou niet lang meer bestaan, want in 1906 kwam daar de eerste vestiging van Vroom & Dreesmann / De Zon, die al snel uitbreidde naar nr. 5, en later ook de rest van het rijtje opkocht, op de oostelijke hoek na. Zie : Jo Boetsen, 'De meest bekende afkorting van Maastricht: V&D 100 jaar'.

          Het in 1931 afgebroken traptorentje blijkt niet bij nr. 5 te horen, zoals ik hierboven meende te zien. Volgens Van Nispen tot Sevenaer hoorde het bij nr. 7, dat hij naar eigen zeggen tijdens de sloop in 1931-32 heeft kunnen bestuderen. Van Nispen geeft in de heruitgave van De monumenten in de gemeente Maastricht uit 1938 op pagina 592-594 een beschrijving van het pand, waarvan hij overtuigd is dat het De Liebaert is. Hij ziet er onder andere kolenzandsteen, wat op een zeer hoge ouderdom (13e eeuw?) duidt. In de vrijgekomen westgevel constateert hij zelfs twee schietopeningen. Hieronder een detailfoto van de traptoren en van een trap uit het interieur (mogelijk uit diezelfde traptoren). Van Nispen vermeldt dat ook nr. 9 zo'n traptoren bezat, maar nr. 5 niet, waarmee de theorie dat de traptoren de verbinding zou zijn tussen De Lanscroon en de Vleeshal, de prullenbak in kan.

          Ik heb het idee dat de balans toch meer begint door te slaan naar nrs. 5-7, wat betreft de locatie van De Lanscroon en De Liebaert. Maar ik zoek nog even verder.

          Click image for larger version  Name:	Grote Staat 7, traptoren, 1931.jpg Views:	0 Size:	44,2 KB ID:	102081Click image for larger version  Name:	Maastricht, Grote Staat 7, 1910.jpeg Views:	0 Size:	64,8 KB ID:	102082
          Bron afbeeldingen: Wikimedia Commons, Category:Grote Staat 5-7, Maastricht

          Opmerking


          • #20
            Een geweldig mooie topic waarin El Loco, Ingrid Evers en Jef-VMG ons meenemen in een zoektocht naar historische feitelijkheden.
            Wel dreigen weleen beetje off-topic (Slachthuis Maastricht) te geraken.
            Maar het zij zo.

            Toch wil ik voor de in deze materie iets minder ingeschoten lezer (ikzelf o.a.) even benoemen wat De Lanscroon en De Liebaert waren.
            Ik verwijs en citeer (samengevat) dan mn. naar en uit de HEM (Historische Encyclopie Maastricht, Ubachs/Evers).

            Lanscroon: (blz. 303, HEM)
            "(..) Huis in de Grote Staat op de plaats van het [voormalige] warenhuis Vroom&Dreesmann.
            Samen met het ernaast gelegen huid De Liebaert tegelijk stadhuis (..), rechthuis (..) en stadstaverne. (..)
            De Lanscroon diende tevens als huis van bewaring (..).
            In 1657 werden de Lanscroon en De Liebaert verkocht.
            In 1713 werd er enkele weken toneel gespeeld in de Lanscroon (..)"

            De Liebaert: (blz. 310, HEM)
            "(..) ook Lubart of Lupaert =luipaard genoemd.
            Huis in de Grote Staat op de plaats van het [voormalige] warenhuis Vroom&Dreesmann.
            Oorsprinkelijk waarschijnlijk een woontoren van het geslacht De Leopardo, dat met een leeuw zegelde.
            Uit de periode 1325-1375 zijn enkele zegels bewaard gebleven (..)
            In 1657 met toestemming van de Twee Heren [Hertog van Brabant / Prins-bisschop van Luik, noot Pier] verkocht ten behoeve van de bouw van het stadhuis [op de Markt]."


            Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd

            Opmerking


            • #21
              Oorspronkelijk geplaatst door El Loco Bekijk bericht
              Ik heb het idee dat de balans toch meer begint door te slaan naar nrs. 5-7, wat betreft de locatie van De Lanscroon en De Liebaert. Maar ik zoek nog even verder.
              . Zoek eens even op Delpher met het trefwoord 'Vroom prox Maastricht', Loco, over de jaren 1930.-1932. Daar is het toch wat ingewikkelder.
              V&D deed in die tijd behoorlijk aan recycling. Men verkoopt of schenkt alle nog bruikbare bouwmaterialen in notariële sessies, waaronder een gevel voor de net uitbreidende Raadskelder en twee (2) oude houten monumentale trappen. GAM nr. 21657 geeft bij ver inzoomen duidelijker weer hoe de winkel al Pieters Dortu in de houdgreep had. Het schijnt sowieso een tijd van afbraak te zijn geweest (zie 'afbraak prox Maastricht')
              Last edited by Ingrid M.H.Evers; 2 november 2020, 19:49.

              Opmerking

              Bezig...
              X