De Vijf Koppen

[edbus]

In het Verkade-album 'Onze groote rivieren' [1938] staat een tekening met daarop oa. De Vijf Koppen. Voor de Jekertoren ligt iets in het water. Maar wat is het? Ik kan het zelf niet zo snel ter plekke bekijken, want ik woon in Houten. Het lijkt op een soort vlonder. Op de ansichtkaart (volgens het RHCL uit 1945-1950) is het beter te zien. Wie kan mij helpen?

[Pier]

Welkom op ons forum edbus

Bij mijn weten ligt die vlonder er momenteel niet meer.
Ik ken mij ook niet herinneren dat hij er de laatste pakweg 40 jaar ooit heeft gelegen.
Maar wellicht dat iemand anders er meer over weet.

[edbus]

Inderdaad Pier, je hebt gelijk. Ik heb een foto uit 2015 en daar ligt op de achtergrond een talud met gras.

[Ingrid M.H.Evers]

Tekening van De Vijf Koppen

Wat u ziet is geen vlonder, maar de zuidelijke punt van de toenmalige Onze Lieve Vrouwekade. Die 'punt' bestaat nog steeds: het is de locatie (een soort pleintje) ten oosten van de Helpoort, waar men ten noorden van de Jeker het Stadspark in kan lopen.

De afbeelding is gericht naar het noorden. Achter u bevindt zich het Kanaal Luik-Maastricht, dat vóór u tijdelijk verbreedt tot de Zwanengracht. Dat was dus geen vijver (zoals nu), maar een zwaaigat annex aanlegplaats voor rivierboten die vanuit het noorden door het laatste gedeelte van het kanaal kwamen, of vanuit het zuiden de andere kant op, of zelfs niet verder gingen dan de Sint Pieterskade. Op de voorgrond ligt links het rondeel De Vijf Koppen. Middenvoor ziet u de smalle ingang van het stadstraject van het kanaal door Maastricht, langs Onze Lieve Vrouwekade, het Bat, de Kesselskade en de Van Hasseltkade naar de binnenhaven, het Bassin. Vanuit het Bassin was er dan aansluiting op de Zuid-Willemsvaart, richting 's-Hertogenbosch.

Voor de volledigheid: rechts van de ingang van het stadstraject ziet u uiterst rechts op de voorgrond een van de typerende 'paaltjes' van de toenmalige Parkweg en vervolgens lopend langs het kanaal het zogenaamde Wèlke (Walletje), een dijkje tussen dit punt en de Sint Servaasbrug. Links daarvan lag dus het Kanaal Luik-Maastricht, rechts eerst het riviertje de Jeker (dat van links kwam en tussen rondeel en kade met een duiker ónder het kanaal werd doorgeleid naar het oosten) en het Stadspark, en dichter bij de brug de Maas.

Het Kanaal Luik-Maastricht is eind jaren 1960 op Belgisch en Nederlands gebied vanaf de sluizen in Ternaaien (Petit Lanaye) tot aan het Bassin geheel gedempt. Op Belgisch gebied ligt de bedding van het traject Luik-Ternaaien diep begraven in/onder het uit de jaren 1930 stammende Belgische Albertkanaal.

De Zwanengracht is nu een onderdeel geworden van het Stadspark en dat geldt ook voor de Onze Lieve Vrouwekade, die nu een mooie grasvlakte tegen en onder de Onze Lieve Vrouwewal is, met daaronder een fikse parkeergarage. De toren die u ziet, is de zogenaamde Jekertoren op de hoek van de vroegere stadsmuur, die ook nog steeds aanwezig is.

[edbus]

Dat is een mooie en uitgebreide uitleg, Ingrid.
Hartelijk dank daarvoor. Ik kan er prima mee uit de voeten.
Is er ook een schriftelijke bron waarnaar ik kan verwijzen?
Anders wordt het iets als 'Drs. I.M.H. Evers, MestreechOnline.'

[Antonius]

Op zich is daar niets mis mee

[Ingrid M.H.Evers]

Op zich is daar niets mis mee

Dat ben ik met Antonius eens. Wel wordt het steeds gebruikelijker de (verkorte) link te vermelden en de datum van raadpleging. Je zou dan krijgen: (drs.) Ingrid M.H. Evers, www.mestreechonline.nl, lemma De Vijf Koppen (geraadpleegd op 15 januari 2021). De beschrijving die ik hierboven gaf, is nergens zo expliciet bij elkaar gezet. In de Historische Encyclopedie Maastricht (2005) zijn er hier en daar wel bouwstenen voor te vinden, maar zo'n specifieke vraag als de uwe, vindt men daar niet beantwoord.

Eerlijk gezegd is er nog wel wat meer te vertellen. Zo dateert de hierboven genoemde straatnaam Van Hasseltkade eerst van 1941 en heette dat stuk kade voordien Langs het Kanaal. Maar wie weet dat nog? Dus 'Van Hasseltkade' is herkenbaarder. Ook denk ik, dat op de door u bijgevoegde fotokaart het iets naar voren uitstekende lage gedeelte, dat optisch gezien vlak naast het rondeel ligt, de gerenoveerde duiker is die de Jeker onder het kanaal door leidde en die ten tijde van het slachthuis aan de Jeker in Maastricht bekend stond als De Bloodbak (bloedbak). Over dat onderwerp hebben we het ook al eerder gehad op MO, onder meer hier: https://forum.mestreechonline.nl/for...kplaatje/page3.

Terug naar de Onze Lieve Vrouwekade en het Kanaal Luik-Maastricht. In 2009 verscheen:

Wil Lem en Rob Kamps, Le Canal de Liège à Maestricht, un chenal oublié / Het Kanaal van Luik naar Maastricht, een vergeten waterweg. Maastricht (Stichting In de Kiekkas, fotografisch erfgoed), een prachtig verzorgd, met vele foto's geïllustreerd boek, dat voor € 24,50 nog steeds in de handel is. ISBN 978-90-814811-1-3. Het kleurrijke boek is samengesteld op basis van ansichtkaarten en plattegronden, die kort worden beschreven in het Nederlands en in het Frans. De reling langs de OLV-kade (uw 'vlonder') is op sommige daarvan duidelijk te zien.

[edbus]

Wel, Ingrid, ik vermeld de suggestie uit de eerste zin.
Dat lijkt me een uitstekende oplossing.
Dank je wel voor deze hulp.

[Antonius]

Let Op

4 April wordt het rondeel "de vief köp" en de toegang tot de kazemat, feestelijk geopend na de geslaagde restauratie en herstelwerkzaamheden. Maar ook toevoegingen die het ons mogelijk maken om het rondeel van binnen uit te kunnen bezien.
Met minstens evenveel inzet, visie en vasthoudendheid heeft de architect samen met het bouwconsortium een stukje geschiedenis weten te transponeren naar onze huidige tijd. Dat het tijd en geld gekost heeft moge duidelijk zijn.
Laot die Fransozen meh koome, veer sjetè vaanaof noe met us Camera fotoos .

[Antonius]

Waar was U?

[Ingrid M.H.Evers]

Waar was U?

Ik was er niet, Antonius. Ik weet niet waarom, maar de eerste week van april zit sinds jaar en dag vol verjaardagen. Daar word ik wel een beetje moe van, men heeft geen tijd voor zoiets bijzonders als de eenmalige opening van de Vief Köp. Jammer dat ik dit festijn heb gemist. Dank voor de mooie foto.

[Antonius]

Vanaf nu kan men ook op reguliere tijden een rondleiding boeken.
De foto was niet van mezelf maar van het aannemers consortium Laudy en Koninklijke Woudenberg die dat op Linkedin hadden gezet.