Lage Barakken

[Antonius]

Ik meen me te herinneren hetgeen ik ook op mestreechonline heb gelezen in 2010 dat hier de paarden en koetsen van de Marechaussee stonden, die verderop aan de Wilhelminastraat hun kantoren hadden. Volgens mij heeft daar nooit een koe gestaan van een veehandelaar.

Wilhelminasingel naast de hoek Stationsstraat

[El Loco]

Dat zou heel goed kunnen, dat dit gebouw na de oorlog als paardenstal voor de marechaussee werd gebruikt. Dat het voor de oorlog een veestal was, weet ik vrij zeker, omdat dat met zoveel woorden staat in de beschrijving van rijksmonument Wilhelminasingel 92, en ook omdat de daar genoemde "A. Markens" met vrij grote zekerheid de veehandelaar Abraham Markens was. Na het overlijden van zijn zoon Isidore Markens in 1941 zal de veestapel wel hals over kop verkocht zijn door zijn zoon, want die was chemicus en bovendien begonnen kort daarna de anti-joodse maatregelen, waardoor de zoon in 1942 moest onderduiken.

Ik heb helaas het Maastrichts Silhouet nr. 29 over de marechaussee in Maastricht niet, daar zal het wel in staan.

[Pier]

(...)
Ik heb helaas het Maastrichts Silhouet nr. 29 over de marechaussee in Maastricht niet, daar zal het wel in staan.

Het zou heel goed kunnen dan onze (MO - ) Burgemeester dat boekje heeft!
Ik heb zelf even gekeken en heb het helaas ook niet.

[Ingrid M.H.Evers]

Ik heb helaas het Maastrichts Silhouet nr. 29 over de marechaussee in Maastricht niet, daar zal het wel in staan.

Nou nee, ik heb dat boekje en er wordt met geen woord gerept over een dependance/stal in Wyck. Men verhuisde van de Minderbroedersberg naar de nieuwbouw in Heer (Scharnerweg) en dat was dat. Maar ik zal het morgen nog eens gedetailleerd nakijken.

[burgemeester]

Ben ik potverdrie te laat.... dat hele boekje nageplozen, blijkt onze eigen stadshistorica al met de uitslag te zijn gekomen....!

Als je die verschillende locaties van de marechaussee bekijkt, lijkt het mij heel vreemd om een stal aan de Lage Barakken te hebben, maar dat terzijde. Alhoewel, de marechaussee bezat wel, ik citeer, "langere tijd een fraai fin-de siecle stadsvilla aan de Wilhelminasingel no. 71, een huis dat rond 1900 gebouwd moet zijn (....)". Een precieze datering wordt daarbij niet gegeven, maar uit de context valt op te maken dat dit een periode tussen 1900 en 1940 moet zijn. . In de oorlogsjaren werd dit pand gebruikt door de SD (Sicherheidsdienst Aussenstelle Maastricht). Of daarna de marechaussee weer kantoor hield in het pand staat niet vermeld. Zie hiervoor p.28/29 uit het genoemde silhouetje (nr. 29).

Maar toch: nog altijd een afstandje. Het strookt wel met de opmerking van Antonius.

[Ingrid M.H.Evers]

Ben ik potverdrie te laat....

Ja, daar heb ik ook wel eens last van, burgemeester! Excuus, maar je bent weer even hier geweest en dat is (voor ons) een troost.

Overigens blijkt er toch een 'garage van de marechaussee' in dat pand te hebben gezeten! Zie het blad van de Kameraadschapsbond der Nederlandsche politie uit 1942-1943 (beetje eng, zo'n mid-oorlog tijdschrift): https://www.delpher.nl/nl/tijdschrif...sortfield=date. En zo is onze Loco ook weer gelukkig.

[Ingrid M.H.Evers]

Ik heb nog eens even gezocht in het telefoonboek, willekeurig jaar 1949. Dan is de garage van de marechaussee al verhuisd naar de Scharnerweg: https://www.delpher.nl/nl/boeken/vie...00000042:00365. (Let op: de marechaussee staat onder 'landmacht') .

Als je het huisnummer van dat pand hebt, zou je ook daarop kunnen zoeken in de eerdere telefoonboeken: Bourgognestr. (dus niet voluit!). Zoeken in het telefoonboek kan frustrerend zijn. Ik heb eerst gezocht op het adres Bourgognestr. 25, maar dat was maar een gok en leverde niets zinnigs op. Logisch, ze bleken daar al niet meer te zitten.

[El Loco]

Ben ik potverdrie te laat.... dat hele boekje nageplozen, blijkt onze eigen stadshistorica al met de uitslag te zijn gekomen....!

Heejjj Burregemeister!! Jongens, het wordt hier weer ouderwets gezellig

Overigens blijkt er toch een 'garage van de marechaussee' in dat pand te hebben gezeten! Zie het blad van de Kameraadschapsbond der Nederlandsche politie uit 1942-1943 (beetje eng, zo'n mid-oorlog tijdschrift): https://www.delpher.nl/nl/tijdschrif...sortfield=date. En zo is onze Loco ook weer gelukkig.

Hier word ik zeker gelukkig van: onomstotelijk bewijs! Dankjewel, Ingrid. Zoals jij met dat Delpher overweg kan, I have a long way to go.

Het pand Wilhelminasingel 71 is een gemeentelijk monument (zoals vrijwel elk pand in die buurt). Zie hier de beschrijving. De bestemming/geschiedenis wordt helaas niet behandeld. Het pand dateert uit 1905.

Ik zie net dat Wilhelminasingel 71 ook in de HEM genoemd wordt bij het lemma 'marechaussee' (p. 339). Bij de literatuur wordt daar verwezen naar het silhouetje van Van den Boogard en... het silhouetje van I.M.H. Evers over de Minderbroedersberg (nr. 54). Dat boekje heb ik dankzij diezelfde Evers wèl in de kast staan, maar daarin wordt uiteraard alleen de marechausseebehuizing in de Tweede Minderbroederskerk behandeld.

Als je het huisnummer van dat pand hebt, zou je ook daarop kunnen zoeken in de eerdere telefoonboeken: Bourgognestr. (dus niet voluit!). Zoeken in het telefoonboek kan frustrerend zijn. Ik heb eerst gezocht op het adres Bourgognestr. 25, maar dat was maar een gok en leverde niets zinnigs op. Logisch, ze bleken daar al niet meer te zitten.

Ik denk dat je op Wilhelminasingel 92 moet zoeken, want daar hoorde het stallen-/garagecomplex oorspronkelijk bij. Onder dat adres staat het ook in het rijksmonumentenregister. Misschien kunnen we nog achterhalen tot wanneer Isidore Markens in het pand heeft gewoond. Tot zijn dood in 1941? Of had hij het huis met de stallen al eerder verkocht, omdat zijn zoon toch geen belangstelling voor de veehandel had? Wellicht is het in 1942 geconfisqueerd toen de enige erfgenaam spoorloos was verdwenen (ondergedoken in Luik, godzijdank).

[Ingrid M.H.Evers]

In mijn digitale aanvullingen bij de HEM vind ik onder het lemma Sicherheitsdienst:

"Een filiaal van de sd zat eerst in het Wit Huis* en vanaf juli 1942 in het pand Wilhelminasingel* nr. 71, Wyck."

[Ingrid M.H.Evers]

In 1941 is er sprake van een 'onbeheerde nalatenschap' van Isidore Markens: https://www.delpher.nl/nl/kranten/vi...4:mpeg21:a0064

In 1942: https://www.delpher.nl/nl/kranten/vi...4:mpeg21:a0087 en https://www.delpher.nl/nl/kranten/vi...7:mpeg21:a0007

Daarna niets meer.

[Antonius]

Dan ben ik toch blij dat mijn geheugen me niet helemaal in de steek gelaten heeft mbt de stalling van de Marechaussee en jullie nog meer hebben kunnen vinden betreffende de panden.
Jammer dat die bijdragen destijds allemaal door de server crash in de digitale hemel zijn.

Op Kadaster kun je natuurlijk ook nog een en ander terugvinden.

Maar volgens m'n Ma was die SD toen ze gearresteerd werd wegens overtreding van de avondklok op de Wilhelminabrug, komende van haar werk wegens overuren inzake de boekhouding, niet op huisnummer 71 maar bijna aan de hoek Akerstraat op Wilhelminasingel 117. Kan zijn dat ze zich vergist heeft toen ze me dat vertelde.

[El Loco]

Daarna niets meer.

Dank Ingrid. Wel spooky allemaal. Dat die zoon zich in november 1942 niet kwam melden om de erfenis op te eisen, ligt voor de hand. Waarschijnlijk was hij al ondergedoken, want de deportaties in Maastricht vonden al in augustus 1942 plaats. Maar waarom meldde hij zich niet in januari 1941, meteen nadat zijn vader was overleden? Was de situatie voor joden toen al onveilig? Waren vader en zoon gebrouilleerd? Heel bizar is een berichtje in De Telegraaf van 26 april 1942 dat een van de prijswinnaars van het bridgeprobleem van de voorgaande week was gewonnen door: ir. S.A. Markens, W. Brugstraat 9a, Maastricht. In een verlovingsberichtje in het Algemeen Handelsblad van 17 januari 1939 is hij nog woonachtig op Wilhelminasingel 101, schuin tegenover het in opdracht van zijn grootvader gebouwde Wilhelminasingel 92 (het pand op de hoek van de Bourgognestraat, met stallencomplex). Hoe het hem later is vergaan is te lezen in een necrologie uit 1970.

Isidore Markens in nog tot het laatst actief gebleven. In juli 1939 werd hij opgenomen in het hoofdbestuur van de Bond van Veehandelaren. Uit diverse krantenartikelen blijkt dat hij bij zijn dood niet op Wilhelminasingel 92 woonde, maar op Wycker Brugstraat 9A. Dat is in het rijtje van Boosten-panden in die straat. Van nr. 9 is niet zeker of het een ontwerp van Boosten is, maar het is wel in die stijl. Tegenwoordig bestaat het uit drie appartementen: 9A, B en C; misschien was dat toen ook al zo. Het was waarschijnlijk rond 1940 het modernste wat je kon krijgen in Maastricht; het equivalent van een loft in het Eiffelgebouw anno 2020.

Interessant is ook dat in kranten van eind jaren 1930, tot maart 1940, melding wordt gemaakt van ene André Markens uit Maastricht, die als jurylid optrad bij diverse paasveetentoonstellingen en ook lid was van de handboogschietvereniging "Sint Sebastiaan". Hij blijkt een oudere broer van Isidore te zijn, geboren in 1875, geen overlijdensdatum bekend. Mogelijk bewoonde hij het ouderlijk huis Wilhelminasingel 92 en deelde hij de stallen met zijn broer(s) of runden ze het bedrijf gezamenlijk.

[Koelekopke]

Ik ben eens gaan snuffelen in het oude adresboek uit 1934 dat we in bezit hebben. Of jullie er veel mee opschieten in dit draadje weet ik niet, maar wellicht is het wel een aanvulling.

Op Wilhelminasingel 71 staat vermeld:
Stroom H.J.
Wijsmuller E.A.
N.V. Maastr. Glasverz. Maatschappij

Op Wilhelminasingel 92 staat vermeld:
Markens A.
Smeets W.J.H.
Borgman J.H.

Als ik vervolgens zoek op de naam Markens dan vind ik die naam twee keer, (tekst letterlijk overgenomen) namelijk:
Markens A., z.b., Wilhelminasingel 92
en
Markens-Lion I., veekoopman, Wilhelminasingel 101, Tel. 11

(Even off-topic. Leuk hè, dat telefoonnummer)

Tot zover wat ik tegengekomen ben.

[El Loco]

Tot zover wat ik tegengekomen ben.

Hey, dankjewel, Koelekopke, da's allemaal hele bruikbare informatie! Als we dit even op een rijtje proberen te zetten met de overige informatie:

• 1891: A. Markens laat het pand Wilhelminasingel 92 met achterliggend stallencomplex bouwen. Vrijwel zeker betreft dit de joodse veehandelaar Abraham Markens (1840-1932), gehuwd met Fronika Goudberg (1842-1910). Het echtpaar zou volgens enkele online amateur-genealogieën 14 kinderen hebben gehad, waarvan een aantal jong stierf.
• jaren 1920-ca. 1941: minstens twee zonen, André Markens (1875-?) en Isidore Markens (1877-1941) zijn actief in de (internationale) veehandel
• 1932: Abraham Markens overlijdt.
• 1934/1938: op Wilhelminasingel 92 staan ingeschreven A Markens (André?) en één of twee anderen (dienstbodes?);
• 1934/1938: op Wilhelminasingel 101 woont veekoopman I. Markens-Lion, Isidore Markens dus, getrouwd met Kaatje Lion (1872-1936). Het echtpaar heeft 1 zoon: Silo Abraham Markens (1905-1970), chemisch ingenieur, afgestudeerd aan de TH Aken.
• 1936: Silo Markens vestigt zich als zelfstandig chemicus met een eigen researchlab in Maastricht. In 1937 en 1938 is dit lab gevestigd in (een deel van) de veestallen, Wilhelminasingel 92A.
• 1939: Silo Markens verloofd met mej. Cilla Selka uit Amsterdam. Hij staat dan ingeschreven op Wilhelminasingel 101, het huis van zijn vader, die waarschijnlijk omstreeks die tijd verhuisd is naar Wycker Brugstraat 9A.
• 1941-42: Na het overlijden van Isidore Markens, meldt zich geen erfgenaam. Silo en Cilla Markens zijn met hun kind vanaf 1942 (of eerder?) ondergedoken in Luik.
• 1943: de veestallen achter Wilhelminasingel 92 worden gebruikt als paardenstallen door de Marechaussee.
• 1944, feb.: ene mw. Nederveen woont op Wijkersingel 92 (Wilhelminasingel 92).
• 1944-46: Silo Markens werkt voor de geallieerden, o.a. als vertaler.
• 1946: Silo Markens meldt zich te Maastricht, maar van het bedrijf en zijn bezittingen is nagenoeg niets over.
• 1946-1948: Silo Markens werkt bij de Keuringsdienst van Waren te Maastricht en vertrekt daarna naar elders.
• jaren 1960-90?: de firma Swatch gebruikt het stallencomplex als magazijn.
• 2014: de stallen worden verbouwd tot studentenhuisvesting

Vergeet ik iets?

[Ingrid M.H.Evers]

Ik heb het Adresboek van 1938 en hieronder de verschillen aangegeven met de bevindingen van Koeleköpke:

Op Wilhelminasingel 71 staat in 1934 vermeld: (in paars de gegevens uit 1938 )
Stroom H.J. (idem 1938 )
Wijsmuller E.A. (niet aanwezig)
N.V. Maastr. Glasverz. Maatschappij (idem 1938 )

Op Wilhelminasingel 92 staat vermeld:
Markens A. (idem 1938 )
Smeets W.J.H. (idem 1938 )

Als ik vervolgens zoek op de naam Markens dan vind ik die naam twee keer, (tekst letterlijk overgenomen) namelijk:
Markens A., z.b., Wilhelminasingel 92 (= veehandelaar, telefoon 2052)
en
Markens-Lion I., veekoopman, Wilhelminasingel 101, Tel. 11 (telefoon 4396)

Het komt verder misschien niet aan de orde, maar de Wilhelminasingel is in 1942 omgedoopt naar Wijkersingel, omdat de Duitse bezetter geen straatnamen accepteerde van nog levende leden van het koningshuis. Volgens Delpher vraagt op 9 en 16 februari 1944 een mevrouw Nederveen op Wijkersingel 92 een dienstmeisje in klein gezin (was buitenshuis).