Comédie?

[El Loco]

Jekermanège

In de HEM kan ik niet zo gauw iets vinden over een rijvereniging die 'De Smek' (of Smik, o.i.d.) geheten zou hebben. Ingrid (als je meeleest)? In de Monumentengids Maastricht (p.42) staat bij het gebouw Jekermanège vermeld dat in de 19e eeuw één van de drie in de stad gelegerde escadrons bereden troepen gebruik maakte van de kazernes en stallen in de Jekerstraat. De andere maneges bevonden zich in de Tongersestraat en aan het Lindenkruis. Het lijkt er dus op dat het gebouw gewoon als manège dienst bleef doen.

Marjan (welkom hier!), ik neem aan dat je deze foto van de laatste marketentster bedoeld? SJEF heeft er een stukje bijgeschreven (scroll omhoog voor de foto). Ik neem aan dat die tekst van jouw hand is? We zijn niet altijd even goed geweest met bronvermelding op dit forum, maar met de komst van Ingrid Evers is dat al een stuk verbeterd!

[Clio]

De Smek?

Volgens mij staat er ergens in de Historische Encyclopedie Maastricht (Ubachs/Evers) een stukje over een rijvereniging omstreeks 1920-1930. Ik meen dat die gebruik maakte van de manege in de Jekerstraat.

[marjan]

Comedie

Tja en dan nu een hamvraag met betrekking tot de manege.

Als omstreeks 1788/1789 de comedie weer tot rijschool wordt omgebouwd, dan lijken we tot 1934 als het gebouw Volksbadhuis wordt een aardig gat in de geschiedenis van het pand te hebben. Is het al die tijd rijschool gebleven?
Er zou ook een kantine in de Jekerstraat gelegen hebben. Maar, mag die kantine in verband worden gebracht met de manege? En nu het verzoek om niet te citeren uit het verhaal over de laatste marketenster van het garnisoen, want dat is van mijn hand en was gebaseerd op een gesprek met de heer Bastiaans bij gelegenheid van de overdracht van de foto met genoemde dame aan het archief, toendertijd nog aan de Grote Looiersgracht gevestigd.

Wie kan licht op deze zaak werpen?

[burgemeester]

Maar ik ga er niet teveel tijd meer aan besteden, dus ik laat het, wat mij betreft, van het toeval afhangen.

Het is niet het toeval, maar de voorzienigheid die ons het antwoord zal geven.




(Het slaat natuurlijk nergens op, maar ik vond het zo mooi klinken)

[SJEF †]

Ik zou wel willen weten hoe Hackeng en Bloemen aan hun kennis komen over de locatie van de getekende façade (het onderschrift van Van Gulpen is daar onduidelijk over).
En verder of de gevel een nieuw ontwerp van Soiron was of een hergebruik van bouwdelen van het Jezuïetenklooster en/of van het manègetheater.

Bloemen vermeldt in zijn boek 'drie eeuwen Maastrichts theater' (1966) dat de afbeelding van Van Gulpen afkomstig is uit het 'Stadsarchief Maastricht'.
Daar is namelijk het 'archief van de N.V. Schouwburg Vereeniging te Maastricht'.

Inmiddels weten we dat het Stadsarchief Maastricht een plaats heeft gevonden bij het RHCL.

[burgemeester]

Waar moet dan nog verder naar gezocht worden?

Ik heb die vaste overtuiging niet. Ik acht de kans groter dat SJEF gelijk heeft, maar er zijn dus vakhistorici die het anders zien. Tot nu toe heb ik geen definitief bewijs gezien.

[El Loco]

Waar moet dan nog verder naar gezocht worden?

Ik zou wel willen weten hoe Hackeng en Bloemen aan hun kennis komen over de locatie van de getekende façade (het onderschrift van Van Gulpen is daar onduidelijk over). En verder of de gevel een nieuw ontwerp van Soiron was of een hergebruik van bouwdelen van het Jezuïetenklooster en/of van het manègetheater. Maar ik ga er niet teveel tijd meer aan besteden, dus ik laat het, wat mij betreft, van het toeval afhangen.

[SJEF †]

We zoeken verder.

Waar moet dan nog verder naar gezocht worden?
Voor mij is het duidelijk: de tekening waar het om gaat (zie hierboven), is de toegang, ingang van de Comédie, gelegen aan de achterzijde (= oosten) van de voormalige jezuïetenkerk; adres Achter de Comedie.

[burgemeester]

Welcome back, Loco.

[El Loco]

Fantastische vondst, deze nieuwe tekening! En niet slechts een ingekleurde versie van de tekening waar dit draadje mee begon, maar een nieuwe, meer gedetailleerde versie ervan.

Hoe Rolf Hackeng (en vóór hem Carel Bloemen) tot de conclusie kwam dat dit de oostgevel van de schouwburg aan de Bredestraat tussen ±1788 tot ±1879 moest zijn, is voor mij onduidelijk, maar wel aannemelijk. In de schetsboeken van Soiron heb ik geen aanwijzingen kunnen vinden, maar wellicht zijn er andere bronnen. We zoeken verder.

[SJEF †]

Comédie


De voorgevel van de Stadsschouwburg, getekend door Van Gulpen in 1849.
Hij was tegen de achterkant van de jezuïetenkerk aangebouwd naar een ontwerp van architect Mathias Soiron uit 1786.

Bron:
Ach lieve tijd
Twintig eeuwen Maastricht, de Maastrichtenaren en hun theater.
Deel 18; pagina 426.

[SJEF †]

Veel dank Sjef (niet dat ik het al met aandacht heb kunnen lezen ).
Heb jij niet de volledige uitgave van Ach Lieve Tijd Maastricht?
Ik vond dit weekend al zoekend naar iets anders een ingekleurde versie van de tekening van Van Gulpen op pag. 426.
Misschien kun je een scan maken?

Geen dank Ingrid.
En ja, Ach Lieve Tijd Maastricht staat ook in mijn boekenkast.
Dinsdag 14-09-2010 zal ik een scan maken van de betreffende afbeelding en hier plaatsen.

[burgemeester]

Mooi opgemerkt, Ingrid! De ingekleurde variant stond dus gewoon in de boekenkast!

Is het dan toch de de oude schouwburg aan de Jekerstraat? Helaas nog geen 'definitive proof'.

[Ingrid M.H.Evers]

Ingekleurde tekening Van Gulpen

Veel dank Sjef (niet dat ik het al met aandacht heb kunnen lezen ).

Heb jij niet de volledige uitgave van Ach Lieve Tijd Maastricht? Ik vond dit weekend al zoekend naar iets anders een ingekleurde versie van de tekening van Van Gulpen op pag. 426. Misschien kun je een scan maken?

Het bijschrift van (toen) drs. Rolf Hackeng vermeldt: 'Voorgevel van de Stadsschouwburg, getekend door Ph. van Gulpen in 1849. Hij was tegen de achterkant [de absis, aan de oostzijde] van de jezuïetenkerk aangebouwd naar een ontwerp van architect Soiron in 1786'.

Aangezien ik groot respect heb voor de wetenschappelijke grondigheid van (nu) dr. Hackeng, ben ik nu geheel overtuigd van de theorie dat de betreffende gevel inderdaad de schouwburg aan de Bredestraat betreft, en wel de eerste versie aldaar, vóór de eind negentiende-eeuwse verbouwing tot 'bonbonnière'. Jammer blijft dat een directe bewijsvoering nog ontbreekt.

[burgemeester]

Kijk eens aan! Wat geweldig!!

Nou heeft ie het toch even dubbel en dwars goed gemaakt!