Tweede Kamerverkiezingen 29 oktober 2025

[Pier]

Traditioneel beperken wij ons op MestreechOnline natuurlijk hoofdzakelijk tot Maastricht.
Desalniettemin is het al even traditioneel dat we aandacht besteden aan de landelijke verkiezingen in ons Politiek Cafe.

Uiteraard hebben we dan zeker ook oog voor de Maastrichtse inbreng.

Frans Timmermans
De geboren - grotendeels niet hier getogen - maar nu weer in Maastricht wonende Frans Timmermans, de lijsttrekker van de nieuwe fusiepartij PvdA/GroenLinks is natuurlijk de meest prominente Maastrichtenaar die dit jaar zal meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen.
De meningen bij kiezers over de opvattingen van Frans Timmermans en GroenLinks/PvdA lopen nogal eens uiteen.
Vandaag, zondag 10 augustus 2025, zal Frans een hele mooie dag hebben. Zijn favoriete voetbalclub, Roda JC, won met 1-3 van Helmond Sport.
En hier hebben we gelijk een eigenschap van Timmermans die ik wel even wil benoemen en waardeer. Sinds hij weer in Maastricht woont neemt hij geen afstand van de club die in Maastricht misschien wel het meest wordt verguisd van alle betaalde voetbalclubs. Dat had ik vooraf niet verwacht. Toen hij naar Maastricht verhuisde dacht ik dat hij, althans openlijk, niet meer zou praten cq bevestigen dat hij een geel/zwart voetbalhart heeft. Maar niets is minder waar

Het siert een politicus als hij een mening heeft en bij kritiek daar niet vanaf wijkt. Hij dient wel te luisteren naar argumenten, maar moet zijn ideologie niet verloochenen omdat dit beter overkomt in het publieke debat. Dat doet Frans Timmermans dan ook allerminst. Politiek gezien blijft hij in grote lijnen achter zijn Greendeal staan en gaat vol voor de GroenLinks/PvdA-idealen.
Daar kun je het mee eens zijn of niet.
Ik vermoed dat hem het bovenstaande niet de titel van meest prominente Maastrichtse politicus opleveren, maar dat is ook niet het doel van een (landelijk) lijsttrekkerschap.

In het verloop van deze topic kunnen we het daar - mits beschaafd - nog over hebben.

[Pier]

Verkiezingsprogramma VVD

De VVD, en ik bedoel dan de echte VVD en niet de - volstrekt kansloze - splinterpartij Vrede Voor Dieren, maakte als eerste grote partij haar verkiezingsprogramma bekend.
Voor de geinteresseerden is het verkiezingsprogramma Sterker uit de storm HIER te lezen.

Uit ervaring weet ik dat bijna niemand een heel verkiezingsprogramma leest. Een beetje experimenteel heb ik daarom AI verzocht om het verkiezingsprogramma van de VVD samen te vatten in pakweg 1000 woorden.

Samenvatting VVD verkiezingsprogramma 2025 (door Perplexity)
Het verkiezingsprogramma van de VVD voor de Tweede Kamerverkiezingen 2025 draait om vijf centrale missies, met als doel Nederland veiliger, vrijer en welvarender te maken. Liberale waarden – vrijheid, verantwoordelijkheid, verdraagzaamheid, gelijkwaardigheid en sociale rechtvaardigheid – vormen de basis van het programma en zijn volgens de VVD absolute voorwaarden voor een succesvolle samenleving.

Missie 1: Radicale economische groei
De VVD streeft ernaar van Nederland de sterkste economie van Europa te maken door regeldruk te verminderen, innovatie te stimuleren en volop te investeren in infrastructuur, onderwijs en ondernemersklimaat. Belangrijke punten zijn:

• Energiekosten verlagen en het elektriciteitsnet versneld uitbreiden.
• Stikstofuitstoot fors verminderen als randvoorwaarde voor groei.
• Oprichting van een nationale investeringsmaatschappij voor start- en scale-ups en meer groeikapitaal voor innovatieve bedrijven.
• Investeringen in kunstmatige intelligentie en groeitechnologieën.
• Minder bureaucratie en meetbare reducering van regelgeving.
• Steun aan het midden- en kleinbedrijf en familiebedrijven.
• Lagere belastingen voor ondernemers en wettelijk vastleggen dat het ondernemersklimaat moet verbeteren.
• Optrekken van innovatie-investeringen naar ten minste 3% van het BBP.
• Het invoeren van “regelvrije zones” om innovatie te stimuleren.
• Versnellen van vergunningverlening: als een aanvraag te lang duurt, wordt deze automatisch goedgekeurd.

Missie 2: Werken moet meer lonen en een huis voor iedereen die werkt
De VVD wil het fundament herstellen waarbij werken weer loont, de koopkracht van werkenden toeneemt en het voor iedereen met een gewone baan mogelijk is een huis te kopen of huren:

• Koopkrachtwet: Werkenden moeten er jaarlijks méér op vooruitgaan dan niet-werkenden.
• Lastenverlichting en simpeler belastingstelsel, minder nivellering via toeslagen en aftrekposten.
• Kinderopvang bijna gratis en lagere vaste lasten (energie, autorijden).
• Maatregelen om meer betaalbare koop- en huurwoningen te bouwen; sturing vanuit het Rijk, 30 nieuwe grootschalige woonwijken, splitsen en ombouwen van panden vergemakkelijken.
• Bouwbonus voor gemeenten die bouwen; centrale regie op ruimtelijke ordening.
• Schrappen van wetten die de huursector afknijpen en snellere vergunningverlening.
• Huissparen voor starters fiscaal aantrekkelijk maken en een eerlijke hervorming van het huren (o.a. inkomens- en vermogenstoets).
• Afbouw van de “Haagse herverdelingsmachine” en uitkeringen laten stijgen met inflatie i.p.v. cao-loon.^[1]
• Bijstandsregels aanscherpen: wie geen Nederlands leert of een baan weigert, wordt gekort.

Missie 3: De grootste investering ooit in onze veiligheid
De VVD legt de nadruk op veiligheid als voorwaarde voor vrijheid en investeert fors in defensie, grensbewaking en digitale weerbaarheid:

• Structurele investering van 3,5% BBP in defensie voor modernisering van de krijgsmacht.
• Onverminderde en meerjarige steun aan Oekraïne en actieve sancties tegen Rusland.
• Meer EU-samenwerking op defensie, technologische kracht en economische weerbaarheid.
• Versnelling en uitbreiding van energieproductie (kernenergie, wind, zon, waterstof, eigen gaswinning).
• Militairen structureel inzetten voor binnenlandse veiligheid en cyberbeveiliging versterken.
• Versterking van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, meer transparantie over dreigingen en fors hogere straffen voor spionage.
• Bescherming van vitale infrastructuur, noodpakketten voor huishoudens (72 uur zelfvoorzienend).

Missie 4: Orde op zaken voor een vrij en veilig Nederland
De VVD wil orde herstellen en grip krijgen op migratie, criminaliteit en de bescherming van liberale waarden:

• Meer investeringen in politie, uitrusting en opsporingsbevoegdheden.
• Integrale aanpak tegen femicide; strengere straffen voor geweld tegen hulpverleners.
• Strenger asielbeleid: asiel alleen via hervestiging op basis van draagkracht, criminele en overlastgevende asielzoekers direct uitzetten, versobering opvang en voorrang voor Nederlanders op woningmarkt.
• Aanscherping migratiebeleid: minder arbeidsmigranten, strengere voorwaarden, aanpak van misbruik en schijnconstructies.
• Bescherming van Nederlandse kernwaarden: taaleis verhogen, naturalisatietermijn verlengen, strenger toezicht op religieuze en maatschappelijke instellingen.
• Hard optreden bij radicalisering, antisemitisme, discriminatie en haatzaaien; verbieden van terroristische organisaties en uitbreiding boerkaverbod.
• Veiligheid online en offline aanpakken middels zwaardere straffen op cybercrime, grip op sociale media en het snel offline halen van deepfake- en terroristische content.
• Versnellen en verbeteren criminaliteitsbestrijding: uitbreiding kroongetuigenregeling, afpakken crimineel vermogen, verhoging maximumstraffen in het jeugdstrafrecht.^[1]

Missie 5: Een sterker Nederland door een kleine overheid
De VVD bepleit een kleinere, moderne en klantvriendelijke overheid die zich concentreert op kerntaken en ruimte laat aan de samenleving:

• Operatie Effectieve Overheid: minder complexe regels, minder ambtenaren, focus op kerntaken en vernieuwing via digitalisering en AI.
• Snoeien in het regelwoud: verplicht kabinetsperiodiek aantoonbare versimpeling.
• Minder overhead: maximaal een kwart van de ambtenaren mag in overhead werken; besparingsdoelstellingen en audits verplicht.
• Digitale overheid: één loket voor dienstverlening, AI en digitale inclusie.
• Krachtige aanpak van zorg: verlichten werkdruk, schrappen administratie, meer uitgaven naar mensen op de werkvloer. Alleen effectieve en gecontracteerde zorg wordt vergoed.
• Beperking van uitgaven sociale zekerheid en zorg; kleinere basispakketten en meer eigen verantwoordelijkheid.
• Investeringen in veiligheid en defensie, minder in ontwikkelingssamenwerking en sociale zekerheid.
• Gezonde samenleving: nadruk op preventie, bestrijden van gezondheidsverschillen, individuele verantwoordelijkheid en bindende afspraken over voeding en bewegen.
• Herwaardering sport, kunst, cultuur en vrije media als pijlers van maatschappelijke cohesie en liberale samenleving.

Kernwaarden en keuzes
De VVD-programma legt de nadruk op liberale kernwaarden en scherpe beleidskeuzes, een kleinere overheid, beloning van werken, radicale economische groei, strenge migratie- en asielregels, forse investeringen in veiligheid en het versterken van vitale sectoren. Het programma bevat veel concrete maatregelen en wil breken met bureaucratie, inefficiënt bestuur en overregulering, alsook de verzorgingsstaat weer laten draaien om de werkende Nederlander

Geen Maastrichtenaren op kieslijst​
Voor zover ik kan nagaan staan er geen (geboren) Maastrichtenaren op de VVD kandidatenlijst.
Maar wellicht heeft er iemand een speciale band met Maastricht. Wellicht ontdekken we dit de komende tijd.

[Pier]

Verkiezingsprogramma SP

Inmiddels heeft ook de SP haar (concept) verkiezingsprogramma gepresenteerd.

Voor de geinteresseerden is het verkiezingsprogramma Super Sociaal HIER te lezen.

Ook nu heb ik AI verzocht een samenvatting van circa 1000 woorden te maken van het SP verkiezingsprogramma die hieronder is te lezen.

Samenvatting SP Concept Verkiezingsprogramma TK25 (door Perplexity)
Het verkiezingsprogramma van de Socialistische Partij (SP) voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 draait om ingrijpende en radicale sociale veranderingen, gericht op het terugdringen van ongelijkheid en het bouwen aan een solidaire samenleving. De SP stelt een breed pakket aan hervormingen voor op het gebied van economie, wonen, zorg, onderwijs, migratie, klimaat, openbaar vervoer, democratie en sociale rechtvaardigheid.

1. Solidariteit en Economie
De SP wil de focus leggen op solidariteit met de werkende klasse, mensen met een uitkering en gepensioneerden. De afgelopen jaren zijn volgens de partij gekenmerkt door een groeiende ongelijkheid, waarbij miljonairs en bedrijven profiteerden van belastingkortingen ten koste van gewone mensen. SP kiest voor een forse verhoging van het minimumloon (naar €18 per uur en een ondergrens van 60% van het mediane loon), het afschaffen van het minimumjeugdloon vanaf 18 jaar, en het verhogen van uitkeringen zoals AOW, bijstand en WIA. De partij wil de inkomstenbelasting en BTW voor het gros van de bevolking verlagen en deze compenseren door hogere belastingen op grote vermogens, winsten en kapitaal. Er komt een speciale miljonairsbelasting (vanaf €5 miljoen vermogen) en een vermogensplafond (€50 miljoen), alsmede een vertrekbelasting bij emigratie van grote vermogens. Het toeslagenstelsel wordt overbodig door het verhogen van inkomens en het publiek maken van basisvoorzieningen.

2. Wonen en Volkshuisvesting
Wonen is een recht, geen verdienmodel, volgens de SP. De partij wil één miljoen betaalbare huurwoningen bouwen met een maximale huur van €800 per maand. Door het oprichten van een Nationaal Woonfonds (met €30 miljard investering bovenop bestaande investeringen) wil de SP de wooncrisis structureel aanpakken. Ze beoogt zeggenschap voor huurders, een brede toegankelijkheid van sociale huur ook voor middeninkomens, bevriezing van huren, het afschaffen van belastingheffingen op niet-commerciële woonverenigingen en wooncoöperaties bevorderen. De SP wil grondspeculatie aanpakken, leegstand bestraffen en actief onteigenen waar nodig. Dakloosheid moet voor 2030 uitgebannen zijn, met voorrang op sociale woningen voor dak- en thuislozen.

3. Zorg
Zorg is volgens de SP een recht en geen markt. De partij wil de macht van commerciële bedrijven in de zorg breken, het eigen risico afschaffen en de zorgpremie inkomensafhankelijk maken. Er komt een Nationaal Zorgfonds dat de huidige commerciële verzekeraars vervangt en ook tandarts, fysiotherapie en GGZ omvat. De lonen in de zorg gaan omhoog, de werkdruk omlaag, en private equity in de zorg wordt verboden. Zorg wordt regionaal en lokaal toegankelijk en er is extra aandacht voor mentale zorg, jeugdzorg en preventie. Kraamzorg en medicijnen worden collectief georganiseerd en betaalbare, gezonde voeding is een basisrecht.

4. Werk, Zekerheid en Opleiding
Het programma stelt vast werk als norm, bestrijdt flexconstructies en wil schijnzelfstandigheid beëindigen. Binnen zes maanden moet een vast contract normaal zijn. De ontslagvergoeding wordt verhoogd en wie die investeert in scholing krijgt een verdubbeling van de overheid. Scholing wordt sterk gestimuleerd, het minimumloon en alle daaraan gekoppelde uitkeringen gaan fors omhoog, en het minimumjeugdloon wordt afgeschaft. De SP pleit voor een vierdaagse werkweek met gelijk salaris. De pensioenleeftijd gaat terug naar 65 jaar en de AOW stijgt mee met het minimumloon.

5. Klimaat, Energie en Openbaar Vervoer
De SP kiest voor een sociale klimaatrevolutie. Energiebedrijven worden genationaliseerd; de energierekening omlaag door nationale isolatieprogramma’s en zonnepanelen op alle geschikte daken. De partij investeert fors in wind- en zonne-energie en wil geen nieuwe kerncentrales of biomassa. Fossiele subsidies worden afgebouwd, energiebelasting wordt voor huishoudens en kleine bedrijven verlaagd, maar verhoogd voor grootverbruikers. Openbaar vervoer moet gratis worden: direct goedkoper via nul BTW en voordelige abonnementen, gratis toegankelijk voor ouderen, leerlingen en mensen met een beperking. De NS en ProRail worden samengevoegd tot één publieke spoorbedrijf.

6. Veiligheid, Justitie en Democratie
Veiligheid begint voor de SP bij het aanpakken van grondoorzaken zoals armoede en het investeren in politie, OM en rechtspraak. Er komt meer capaciteit, waaronder wijkagenten en extra rechters, en de sociaal advocatuur wordt versterkt. Witteboordencriminaliteit wordt harder aangepakt, boetes worden inkomensafhankelijk. De partij bepleit een humaan drugsbeleid: regulering van softdrugs en gratis en veilig testen. Ook wordt seksueel geweld streng bestraft en moet klassenjustitie verdwijnen.
Op democratisch vlak wil de SP bindende referenda op alle niveaus, het verbod op commerciële nevenfuncties voor politici, transparantie rond lobbyregisters, en afschaffing van de wachtgeldregeling en andere uitzonderingsvergoedingen.

7. Migratie en Internationale Samenwerking
Het migratiebeleid is realistisch en rechtszeker: het saldo moet naar circa 40.000 netto per jaar, vooral door inperking van arbeids-, kennis- en studiemigratie. Vluchtelingen worden humaan opgevangen; opvang in de regio wordt bevorderd. Asielprocedures mogen maximaal zes maanden duren; opvanglocaties worden kleinschaliger en eerlijker verdeeld over gemeenten. Bedrijven die expats binnenhalen verliezen hun belastingvoordelen; arbeid door arbeidsmigranten mag niet uitbuitend zijn en werkvergunningen worden verplicht.
Internationaal zet de SP in op vrede en diplomatie en verzet zich tegen de zogenaamde Trump-NAVO-norm van 5% BBP aan defensie-uitgaven, die volgens de partij leidt tot bezuinigingen op zorg en onderwijs. De SP bepleit een eigen Europese defensiearchitectuur en onafhankelijke industrie.

8. Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Opleiding is een publiek goed. De SP schaft de lumpsum financiering af, investeert direct in de klas, verkleint klassen en schrapt ouderbijdragen. Studeren (mbo, hbo, universiteit) wordt uiteindelijk gratis, het leenstelsel verdwijnt, en compensatie voor de leenstelselgeneratie wordt ruimhartig. Onderzoek wordt democratischer en onafhankelijker, en internationalisering is geen verdienmodel. Kunst en cultuur zijn gratis toegankelijk (minimaal één dag per week) en kunstenaars krijgen bestaanszekerheid. Journalistiek wordt beschermd en ondersteund.

9. Landbouw, Natuur en Dierenwelzijn
Boeren werken in balans met natuur. De SP wil meer kleine, duurzame gezinsbedrijven, minder dieren per hectare (van twee naar 1,5 grootvee-eenheid), afbouw van kunstmest en landbouwgif, steun voor omschakeling naar duurzame landbouw en verbod op doorfokken en slachten zonder verdoving. De bio-industrie en grootschalige export worden afgebouwd ten gunste van voedselsoevereiniteit en korte ketens. Natuurgebieden worden uitgebreid, biodiversiteit hersteld en recreatie in de natuur beschermd.

10. Digitale Democratie
Digitale rechten worden beschermd: verbod op gepersonaliseerde advertenties, strenge regulering van big tech en sociale media, leeftijdsgrens voor het gebruik van sociale media. Data van burgers moet minimaal worden verzameld en AI wordt gereguleerd. Iedereen behoudt het recht om offline te leven en digitale alternatieven worden altijd geboden.

In essentie kiest de SP voor radicale herverdeling van macht, geld en zeggenschap richting werkende mensen, meer collectieve organisatie van basisvoorzieningen, forsere belastingen op grote vermogens en bedrijven, en een sterke sociale en rechtvaardige politiek gericht tegen marktwerking, privatisering en neoliberaal beleid. Het uitgangspunt: “supersociaal” beleid voor een solidair en eerlijk Nederland, met ruimte voor persoonlijke groei, bestaanszekerheid en een leefbare toekomst​

[Pier]

Maastrichtenaren op SP kandidatenlijst

De SP doet het, althans als ik mij niet vergis en niemand op de VVD-kandidatenlijst over het hoofd zie, beter wat betreft Mestreechteneren.

Stephanie Blom
Op plaats no. 9, niet bij voorbaat kansloos om in de 2de Kamer te komen, prijkt de naam van het Maastrichtse SP-raadslid Stephanie Blom.
De in Oss, de bakermat van de SP, geboren Stephanie Blom.
Op de website van de landelijke SP wordt zij als volgt aangekondigd: Nieuw talent op de lijst is Stephanie Blom. Als gemeenteraadslid en docent aan de Universiteit Maastricht weet ze een goedontwikkelde politieke antenne te combineren met een stevige inhoudelijke inzet voor gelijkheid. Ze staat op plek negen.​

In november 2022 maakte Stephanie Blom haar opwachting in de Maastrichtse gemeenteraad. Ze volgde toen Arianne Schut op die zgn vanwege drukke werkzaamheden elders met haar raadswerk stopte. Dat Arianne Schut de vergadering daarvoor, op 8 november 2022, haar middelvinger had opgestoken richting het toenmalige GroenLinks raadslid Mark Mulders zou daarmee niets te maken hebben gehad. Het raadslidmaatschap van Stephanie Blom kenmerkt zich door het feit dat zij zich ongelofelijk (juridisch) kan vastbijten in onderwerpen en desnoods - zeer ongebruikelijk - als prive-persoon schriftelijke vragen stelt aan het college van B&W. De debatten die het gevolg zijn van de vasthoudendheid van de SP en Stephanie Blom in het bijzonder zijn vaak amusant, maar kunnen ook na verloop van tijd vervelend worden. Desondanks is Stephanie een van de betere raadsleden in Maastricht, ook al ben je het niet altijd politiek met haar eens. Dat de (landelijke) SP haar als talent omschrijft kan ik wel begrijpen.
Mocht Stephanie Blom in oktober gekozen worden in de 2de Kamer, zou het zo maar eens kunnen dat Arianne Schut weer haar plaats in de Maastrichtse gemeenteraad in zal nemen.

Anna Moriarty Linthorst
Op plek 34 van de SP kandidatenlijst voor de 2de Kamer prijkt de naam van de Maastrichtse Anna Moriarty Linthorst. Zij werd in 2001 in Kaapstad geboren en woont nu in de wijk Brusselsepoort. Ze is in 2023 lid geworden van de SP. Voor zover ik weet heeft ze nog geen politiek-bestuurlijke ervaring. In Maastricht is ze als lid van de SP-kadergroep met name bezig om de wooncrisis in Maastricht aan te pakken. Daarnaast is ze de nieuwe coördinator voor de sociale media wil ze werken aan de zichtbaarheid en benaderbaarheid van de Maastrichtse afdeling.
Nou... welkom op MestreechOnline zou ik zeggen....

​

[Ton.2014]

Hallo Pier.
Ben blij dat u er weer bent Met uw inzicht in de Maastrichtse/landelijke Politiek.
in acht nemend uw vraag, (In het verloop van deze topic kunnen we het daar - mits beschaafd - nog over hebben.)
Dan hebbend over de P.V.D.A. de partij waar ik en vele in de jaren 80/90 voorop liepen met name als kaderlid FNV/ PVDA.
Ook de periode van Wim kok.
rond 2000 begon de afbraak PVDA als resultaat samengaan met groen/links
zonder Groen/links hadden ze 12 zetels bij de laatste verkiezingen.
wat de toekomst betreft met boegbeeld Frans Timmermans zie ik de bui hangen.
echt geen figuur voor de oude kern PVDA.
tot slot nu op mijn 82 ste jaar na diverse teleur stellingen nog een fotootje van de goede oude tijd.
toen men nog geloofde in beloften van partijen
ps Wim Kok tijdens onze bezetting hoofdkantoor KNP

[Ingrid M.H.Evers]

Traditioneel beperken wij ons op MestreechOnline natuurlijk hoofdzakelijk tot Maastricht.
Desalniettemin is het al even traditioneel dat we aandacht besteden aan de landelijke verkiezingen in ons Politiek Cafe.

Wow, Pier! Hartelijk dank voor je overzichten van de eerste verkiezingsprogramma's (VVD en SP) en de Maastrichtse component inzake kandidaten. Ik houd me aanbevolen voor verdere aanvullingen. Nee, commentaar zal ik er niet op hebben, maar lezen doe ik je bijdragen zeker. Gelukkig dat AI je een handje helpt, want zoals ik al vaker heb gemeld: een goede tekst vraagt veel tijd. Ik neem aan dat je het antwoord op je vraag aan die alternatieve intelligentie hebt gecontroleerd op juistheid.
Verkiezingsprogramma's terugbrengen tot duizend woorden maakt het resultaat nog net aanvaardbaar voor de vluchtige lezer. En eerlijk gezegd: als gevolg van die duizend woorden ben ik nu wel geïnteresseerd in wat er exact over een bepaald punt in zo'n programma staat. Met andere woorden: je stimuleert me om dan toch maar eens het héle programma op te vragen. Waarvoor mijn dank.

PS. Haalt die nieuwe 'VVD' (reuze onhandige naam) zo dadelijk de kiesdrempel?

[Pier]

Hallo Pier.
(...)
Dan hebbend over de P.V.D.A. de partij waar ik en vele in de jaren 80/90 voorop liepen met name als kaderlid FNV/ PVDA.
Ook de periode van Wim kok.
rond 2000 begon de afbraak PVDA als resultaat samengaan met groen/links
zonder Groen/links hadden ze 12 zetels bij de laatste verkiezingen.
wat de toekomst betreft met boegbeeld Frans Timmermans zie ik de bui hangen.
echt geen figuur voor de oude kern PVDA.
tot slot nu op mijn 82 ste jaar na diverse teleur stellingen nog een fotootje van de goede oude tijd.
toen men nog geloofde in beloften van partijen
ps Wim Kok tijdens onze bezetting hoofdkantoor KNP

We raken een beetje off-topic, maar ook dat is op MestreechOnline min of meer traditie Dus daarom even een reactie.

Persoonlijk vind ik dat de teloorgang van de PvdA is ingezet door Wim Kok of beter gezegd de kabinetten Paars I en II tussen 1994 en 2002.
Wat mij tegen stond was het feit dat de PvdA het collectieve belang in de kabinetten Kok verkwanselde aan de liberale marktwerking en het individualisme. Dit werd, althans is mijn mening, in werking gezet door Wim Kok en slaat in de laatste 2 decennia compleet door.
Nu wil ik niet alleen Wim Kok daar de schuld van geven. Ook de opkomst van sommige sociale media is hier debet aan.
Dat de VVD voor een liberalere marktwerking is kan ik vanuit hun ideologie begrijpen. Maar dat mn. D66 en GroenLinks de personificatie van het individualisme zijn begrijp ik nauwelijks gezien hun socialistische en deels pacifistische (PSP) herkomst. En nu, ruim 2 decennia later, gaat de PvdA in zee met GroenLinks, voorheen CPN, PPR, PSP en EVP.
Ik persoonlijk vind dit jammer. Ik ben meer voor het collectivisme in plaats van het individualisme.

Overigens een leuke foto met Wim Kok. Ik had je er bijna niet meer op herkent

[Pier]

De Maastrichtse Pascale Plusquin

Wow, Pier! Hartelijk dank voor je overzichten van de eerste verkiezingsprogramma's (VVD en SP) en de Maastrichtse component inzake kandidaten. (...)

PS. Haalt die nieuwe VVD (reuze onhandige naam) zo dadelijk de kiesdrempel?

Persoonlijk wilde ik eigenlijk zo min mogelijk aandacht besteden aan de partijen voorbij de flanken van de VVD enerzijds en de SP anderzijds.
Maar ik geef gelijk toe dat het traditionele links en rechts niet meer zo heel duidelijk is en het dus een persoonlijk gevoel is of een partij nu linkser is dan de SP cq rechtser dan de VVD.
Pak als voorbeeld de Partij voor de Dieren (linkser dan de SP?) of JA21 (rechtser dan de VVD?).

En dan de nieuwe Vrede voor DIeren-partij?
Ik begrijp eerlijk gezegd niet waarom de VVD geen bezwaar heeft gemaakt tegen deze naam. Maar dat is natuurlijk niet aan mij.


Pascale Plusquin
(Wikiportret. Foto gemaakt door Jules Vaessen, momenteel gemeenteraadslid voor de PvdD in Maastricht)

De nieuwe politieke partij Vrede voor Dieren is officieel op 24 juli 2025 opgericht. Die dag passeerde de akte bij een notariskantoor in het zonnige Limburg. Het doel is de oprichting van een politieke beweging voor een wereld waarin alle dieren in vrede en vrijheid kunnen leven.
De oprichtster is Pascale Plusquin.
En kijk, daar hebben we direct weer een link met Maastricht te pakken!
Pascale Plusquin is in 1974 in Maastricht geboren.
Op wikipedia kunnen we lezen dat ze namens de Partij voor de Dieren van 2015 tot 2024 lid was van de Provinciale Staten in Limburg. Van 2018 tot januari 2022 was ze, namens de PvdD, ook de vier jaar lid van de Heerlense gemeenteraad. Zij is begin 2025 begonnen met het oprichten van een nieuwe pacifistische dierenbeweging, de Vrede voor Dieren-partij.

Haalt die nieuwe VVD de kiesdrempel?
Ik weet van mezelf dat ik heel slecht ben in politieke voorspellingen, maar hier durf ik wel een vette weddenschap op aan te gaan. Neen, volstrekt kansloos voor het behalen van de kiesdrempel!
​

[Pier]

50PLUS komt met een opmerkelijke lijsttrekker

Jan Struijs (1961), oud politieman en voormalig voorzitter van de Nederlandse Politiebond, verbonden aan het FNV, is door het partijbestuur van 50PLUS voorgedragen als de nieuwe lijsttrekker voor de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025. De benoeming moet uiteraard nog worden bekrachtigd dooor de Algemene Ledenvergadering (ALV) op 30 augustus 2025.

In een radiofragment vanochtend op NPO Radio 1​​ lichtte hij deze opmerkelijke carriere-switch toe.

​
Foto: Bart Manders FNV via wikipedia

Maastrichtse component
Jan Struijs benoemde o.a. dat hij onder de indruk is van het verkiezingsprogramma van 50PLUS. Het zou overigens opmerkelijk zijn als hij dit niet zou zeggen. Het verkiezingsprogramma is nog niet openbaar, maar moet ook nog tijdens de ALV op 30 augustus worden bekrachtigd.
Feit is wel dat dit verkiezingsprogramma tot stand is gekomen onder het voorzitterschap van het Maastrichts 50PLUS gemeenteraadslid, Bennie van Est.
Ik ga er zo maar eens vanuit dat we in deze topic later nog wel eens Bennie van Est tegen zullen komen.
De kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen is ook nog niet bekend gemaakt, maar ik vermoed zo maar eens dat we daar Bennie van Est op zullen aantreffen

[Pier]

BBB - verkiezingsprogramma

Om de website van de BBB te vinden kun je simpelweg HIER klikken, maar wie van een uitdaging houdt moet zelf maar eens op zoek gaan naar de website. Zelfs met Google kom je er aanvankelijk niet direct bij terecht. Maar uiteindelijk dus gevonden

Ik was/ben eigenlijk op zoek naar het verkiezingsprogramma van BBB, maar helaas.... de BBB website verwijst niet naar een (concept) verkiezingsprogramma.
Ik had begrepen dat dit (concept) verkiezingsprogramma gisteren bekend was gemaakt. De NOS maakte gisteren wel al (deels) bekend. dat is HIER te vinden.
Ik wacht nog wel even op het uiteindelijke verkiezingsprogramma.

Maastrichtse component
Bij de BBB heb ik persoonlijk wel altijd het idee dat Limburg er maar een beetje bij hangt.
Maar, in de (concept) kandidatenlijst staat op plek 5 de uit Gulpen afkomstige Marieke Wijen-Nass (1993). Marieke zit momenteel al sinds 4 juli 2024 in de Tweede Kamer namens de BBB.
Ik sleep de Maastrichtse component er dan toch maar even bij de haren bij. Vanaf mei 2022 was ze als ambtenaar namens het Openbaar Ministerie aan het werk bij de Rechtbank te Maastricht, Een klein jaar later, in februari 2023, werd ze plaatsvervangend officier van Justitie in Maastricht.

Het was even zoeken, maar chauvinistisch als we zijn, vinden we altijd wel een link met Mestreech
​


​

[Pier]

Verkiezingsprogramma 50PLUS

Gisteren, vrijdag 15 augustus 2026, verscheen het concept verkiezingsprogramma voor de landelijke Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober 2025 dat je HIER kunt lezen.
Op 30 augustus 2025 wordt het concept verkiezingsprogramma voorgelegd aan de leden.

Het verkiezingsprogramma leest op zich goed. Met 19 pagina's is het goed te doen. Toch heb ik AI even gevraagd een samenvatting te geven van pakweg 1000 woordem, net als bij de SP en de VVD.

Samenvatting 50PLUS Verkiezingsprogramma 2025-2029 (Door AI gegenereerd)

Inleiding
50PLUS is een politieke partij die zich specifiek inzet voor de belangen van mensen in de leeftijdsfase 50 jaar en ouder, maar zegt nadrukkelijk oog te houden voor het welzijn van álle generaties. In het verkiezingsprogramma voor 2025-2029 staan thema’s centraal als inkomen & koopkracht, wonen, zorg, veiligheid & digitale weerbaarheid, migratie, mobiliteit, economie & ecologie, onderwijs, internationale veiligheid en overheidsfinanciën. Hieronder volgt een uitgebreide samenvatting per hoofdthema.

---

1. Inkomen & Koopkracht

De partij beschouwt de AOW als het fundament van de welvaartsstaat en pleit voor handhaving van de koppeling aan het minimumloon en een dertiende maand voor AOW’ers. Er mag geen AOW-premie betaald worden door AOW’ers, en een ‘AOW-light’ moet mogelijk worden voor mensen met zware beroepen of een lang arbeidsverleden.

Op pensioengebied wil 50PLUS dat koopkracht voor gepensioneerden expliciet in de nieuwe pensioenwet komt te staan. Indexatie van pensioen moet prioriteit krijgen, deelnemers en gepensioneerden moeten inspraak hebben in de overgang naar het nieuwe systeem, en het recht op compensatie bij de overgang (“invaren”) moet beter geregeld worden. Verder moeten het hoorrecht en zeggenschap van gepensioneerden versterkt, de kosten bij de transitie beperkt en de nabestaandenpensioenregelingen sluitender gemaakt worden. Pensioen bij scheiding moet snel wettelijk geregeld worden.

Het belastingstelsel moet volgens 50PLUS leeftijdsneutraal zijn: geen houdbaarheidsbijdrage voor AOW’ers, volledige inflatiecorrectie op de inkomstenbelasting, afschaffing van de schenk- en erfbelasting, en aanpassing van Box 3 (“vermogensbelasting”) naar werkelijk rendement in plaats van forfaitair rendement.

Op de arbeidsmarkt beoogt 50PLUS gelijke kansen voor ouderen: bedrijven moeten financieel gestimuleerd worden om ouderen in dienst te houden, er moeten opleidingsprogramma’s komen voor oudere werknemers, en er moeten beschermende maatregelen zijn tegen vroegtijdig ontslag of ziekte. Bezitsvorming van jongeren wordt gestimuleerd met bijvoorbeeld een herinvoering van de ‘Zilvervloot’-spaarregeling.

---

2. Wonen & Bouwen

50PLUS ziet goed wonen als basis voor waardig leven. Er moet fors worden bijgebouwd, met nadruk op seniorenwoningen (doel: 290.000 extra woningen), waarbij innovatieve woonvormen (levensloopbestendige woningen, hofjes, kleinschalige zorgtehuizen) worden gestimuleerd. Het ministerie van Volkshuisvesting moet terugkomen om regie te voeren.

---

3. Gezondheidszorg & Ouderenzorg

50PLUS wil een toegankelijke en toekomstbestendige zorg met meer focus op eerstelijnszorg, mantelzorg en investeringen in ouderenzorg en verpleeghuizen. Cliënten en zorgverleners moeten meer zeggenschap krijgen, bureaucratie moet verminderd worden en er moet meer tijd zijn voor directe zorg. Preventie, leefstijlverbetering en vroege signalering zijn belangrijke pijlers. Regionale zorgvoorzieningen moeten behouden of uitgebreid worden, zodat ouderen langer zelfstandig blijven wonen. Er moet een Ouderenzorgwet komen die ouderen gelijke rechten geeft als jongeren onder de Jeugdzorgwet.

Specifieke aandacht is er voor:

• Volledige uitvoering van het hoofdlijnenakkoord ouderenzorg.
• Ondersteuning en vergoeding voor mantelzorgers.
• Betere aanpak van zorgfraude.
• Euthanasie wettelijk toestaan bij ondraaglijk, uitzichtloos lijden.

---

4. Veiligheid & Digitale Weerbaarheid


50PLUS pleit voor meer politie op straat, zwaardere straffen voor geweld tegen hulpverleners en een algemeen vuurwerkverbod. Digitale veiligheid is essentieel: ouderen moeten beschermd worden tegen online oplichting en identiteitsdiefstal, en er moeten papieren alternatieven zijn voor digitale diensten van de overheid. Digitale vaardigheden van ouderen moeten gestimuleerd worden via cursussen vanuit lokale gemeenschappen.

Contant geld moet als betaalmiddel overal geldig blijven. Overheidscommunicatie moet altijd begrijpelijk (B1-taal) en toegankelijk zijn. Anonieme accounts online worden beperkt.

---

5. Migratie

50PLUS wil een streng migratiebeleid. Er moet onderscheid gemaakt worden naar type migratie (asiel, arbeid, studie) en Nederland moet zich aansluiten bij een streng, gezamenlijk Europees asiel- en migratiebeleid. Buitengrenzen moeten versterkt, opvang in de regio wordt de norm, en economische vluchtelingen en personen uit veilige landen hebben geen recht op asiel.

Arbeids- en studiemigranten bouwen tijdens hun verblijf AOW-rechten op, maar deze rechten moeten worden afgekocht bij vertrek. Aansprakelijkheid voor kosten van arbeidsmigranten komt, waar mogelijk, bij werkgevers te liggen. Onderwijsinstellingen worden verantwoordelijk voor huisvesting van buitenlandse studenten. Nederlandstalig moet de standaard worden voor hoger onderwijs.

---

6. Verkeer & Mobiliteit

Openbaar vervoer moet betaalbaar en voor iedereen bereikbaar zijn, met alternatieven (zoals buurtbussen) waar OV ontbreekt. Veiligheid voor wandelaars, fietsers, ouderen en gehandicapten krijgt prioriteit: er komt een helmplicht voor elektrische tweewielers. Parkeren bij ziekenhuizen en zorginstellingen is de eerste twee uur gratis. Afhandeling van invordering van rijbewijzen moet binnen twee weken.

---

7. Economie & Ecologie

50PLUS stelt dat klimaatbeleid doeltreffend moet zijn en zich richt op Europese aanpak en gelijkberechtiging binnen Europa (geen nationale CO2-heffingen). Ze willen het nationale klimaatbeleid afbouwen als er goede afspraken zijn op Europees niveau, met meer focus op circulaire economie en recycling.

Verder pleit de partij voor:

• Herziening Natura 2000-gebieden (groter, samenhangend, minder focus op kleinschaligheid).
• Bescherming van agrariërs; geen strenger beleid dan omringende landen.
• Grootschalige investering in energieproductie, uitbreiding infrastructuur, en versnelling bouw kerncentrales (ook kleine SMR’s).
• Gebruik van Groningse gasreserves met royale compensatie voor Groningers.
• Geen verplichte overstap op warmtepompen zonder volwaardige alternatieven.
• Stimulering van thuisbatterijen voor eigen energiegebruik.

---

8. Onderwijs, Cultuur, Sport & Publieke Omroep

Goed onderwijs is basis voor de samenleving, met meer focus op taal en rekenen. Er moet minder monopolie van schoolbesturen komen, en betere samenwerking tussen scholen en bedrijven. Sport en cultuur moeten voor alle generaties bereikbaar en betaalbaar zijn, met korting voor senioren en toegankelijke faciliteiten. Regionale omroepen worden gestimuleerd, de publieke omroep wordt verkleind.

---

9. Internationale Veiligheid

Door de oorlog in Oekraïne is de geopolitieke situatie veranderd: Nederland moet zijn defensie-uitgaven verhogen richting NAVO-niveau en de nationale defensie-industrie versterken. 50PLUS wil een gemoderniseerde dienstplicht die ook kan worden ingezet voor zorg-, klimaat- of veiligheidstaken. Europa moet minder afhankelijk worden van andere wereldmachten.

---

10. Financiën

De overheid moet effectiever en efficiënter werken: alle overheidsuitgaven worden doorgelicht om minimaal €10 miljard aan verspilling, fraude en ondoelmatigheden op te sporen. In belastingfaciliteiten moet €5 miljard bespaard worden. De EU moet kleiner, soberder en transparanter worden met minder luxe arbeidsvoorwaarden voor ambtenaren.

Ook stelt de partij:

• Evenredige verdeling van meevallers en tegenvallers voor gepensioneerden.
• Voorzichtig begrotingsbeleid met inachtneming van de Europese regels.
• Zuinig uitgavenbeleid om inflatie te beteugelen.
• Beperking takenpakket en bureaucratie van de EU.

---

Kernwaarden & Slot

50PLUS verbindt generaties, richt zich op bestaanszekerheid, solidariteit en waardigheid voor jong en oud, met een toekomstvisie waarin de belangen van ouderen gelijk opgaan met die van jongeren. Hun beleid is erop gericht dat alle Nederlanders kunnen rekenen op bestaanszekerheid, respectvolle zorg, een huis, veilig verkeer en een eerlijke economie – en dat ouderen hierbij centraal staan, onder het motto: “Wij doen mee. Jij ook?

[Willy Bronckers]

Partij 50PLUS is vertegenwoordigd in de Eerste Kamer, in Provinciale Staten, in de Gemeenteraad en in het Waterschap. Overal laat 50PLUS zien oog te hebben voor mensen en de tweede en derde levensfase. Mensen in de tweede en derde levensfase stellen niet hun eigen belang voorop maar wel het belang van hun kinderen en kleinkinderen. Daarom moet 50PLUS ook terug in de Tweede Kamer! Kom 3 september 2025 naar Mosae Forum en teken de ondersteuningsverklaring. Help mee aan de terugkeer van 50PLUS in de Tweede Kamer.

[Willy Bronckers]

Jan Struijs is door de leden van partij 50PLUS gekozen tot lijsttrekker voor de verkiezingen Tweede Kamer 29 oktober 2025. Volgens de oud-politiebaas verliep de Algemene Ledenvergadering van de partij zaterdag in goede sfeer, "met gesprekken op de inhoud in plaats van op de persoon". Maastrichtenaar Bennie van Est staat op 10.

[Pier]

GroenLinks-PvdA verkiezingsprogramma 2025

Via onderstaande link is het (concept) verkiezingsprogramma van GroenLinks-PvdA te lezen:
https://groenlinkspvda.nl/wp-content...-PvdA-2025.pdf

​Onderstaand wederom een samenvatting in pakweg 1000 woorden samengesteld door AI (Perplexity)


Kernwaarden en Inleiding
GroenLinks-PvdA stelt solidariteit centraal als leidraad voor alle voorstellen. Na jaren van stilstand en verdeelde politiek willen ze Nederland vernieuwen door samenwerking, sociale rechtvaardigheid, en het overbruggen van tegenstellingen. De partij biedt een breed, progressief programma dat inzet op samen vooruitgaan, ongelijkheid tegengaan en maatschappelijke uitdagingen duurzaam aanpakken.

Vijf Beloften – Fundament van het Programma
GroenLinks-PvdA verbindt zich aan vijf heldere beloften, waarop ze bij het regeren willen worden afgerekend:

• Meer betaalbare woningen: Wonen zien ze als een recht, niet als verdienmodel. Door grootschalige investeringen en publieke regie willen ze jaarlijks 100.000 nieuwe woningen realiseren, speculatie bestrijden en huren betaalbaar houden.
• Een groene toekomst: De partij kiest voor versnelde klimaatactie, stevige aanpak van grote vervuilers en structurele investeringen in groene energie, infrastructuur en natuurherstel.
• Een inkomen waarmee je vooruitkomt: Hogere lonen, verhoging van het minimumloon, eerlijke belastingen en sterke sociale zekerheden moeten financiële stress en groeiende ongelijkheid keren.
• Leiderschap dat Nederland beschermt: Veiligheid en vrijheid zijn geen vanzelfsprekendheden. Ze investeren in defensie, NAVO-afspraken en diplomatieke samenwerking met Europa om bedreigingen het hoofd te bieden.
• Basis op orde – publieke voorzieningen voor iedereen: Toegankelijke huisartsenzorg, kinderopvang, kwalitatief onderwijs en sociale veiligheid staan centraal. De publieke sector krijgt voorrang boven private belangen.

Volkshuisvesting en Wonen

• Wonen wordt topprioriteit: Een Wet Versnelling Woningbouw moet procedures vereenvoudigen en belemmeringen wegnemen. De overheid krijgt meer regie over grond, speculatie wordt aangepakt, en woningcorporaties (‘Nieuwe Stijl’) bouwen voor een bredere doelgroep, met ruimere inkomensgrenzen.
• De partij stelt een bovengrens aan huurstijgingen, beschermt huurders, reguleert verkoop van betaalbare huurwoningen, en investeert in wijkaanpakken om sociaal kwetsbare buurten te verbeteren.

Klimaat, Energie en Natuur

• Klimaatrechtvaardigheid en versneld naar klimaatneutraliteit: Nederland moet in 2040 klimaatneutraal zijn. Grote uitstoters krijgen een hogere belasting. Fossiele subsidies en vervuilende industrie worden aangepakt, eerlijke verdeling van de kosten staat voorop.
• Investeringen in duurzame energie uit wind en zon, uitbreiding elektriciteitsnet, circulaire economie en betrokkenheid van burgers bij de energietransitie zijn kernpunten.
• Natuurherstel, verkleining veestapel en stimulering van biologische landbouw moeten de biodiversiteit en waterkwaliteit herstellen. Schadelijke bestrijdingsmiddelen als glyfosaat en PFAS worden verboden.

Arbeid, Inkomen en Economie

• Gelijkmatiger verdeling van welvaart: Hogere lonen en uitkeringen gekoppeld aan het minimumloon. Belasting op arbeid gaat omlaag, die op vermogen omhoog.
• De economische koers: Innovatie, productiviteit en onderzoek krijgen een impuls via een Toekomstfonds van €25 miljard. Banen in sectoren als techniek, zorg en onderwijs krijgen voorrang.
• Werkenden krijgen meer zekerheid: Afschaf van flexibele en nulurencontracten waar mogelijk, versterking van vakbonden, en verplicht arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers.
• De AOW wordt verhoogd en het sociaal minimum wordt verbeterd; kinderarmoede en schuldenproblematiek krijgen structurele aandacht.

Buitenlandse Zaken, Europa en Veiligheid

• Nederlandse rol in de wereld: De partij kiest voor actieve verdediging van het internationaal recht, investeert in diplomatie, ontwikkelingssamenwerking, en zet zich in voor mensenrechten wereldwijd (o.a. sanctionering van Israël en Rusland).
• Investeringen in defensie gaan structureel omhoog (3,5% van het bbp), met behoud van sociale voorzieningen. Veiligheid vraagt ook om internationale samenwerking en maatschappelijke weerbaarheid.
• In EU-verband wil men af van veto’s op cruciale terreinen, verdergaande democratisering en uitbreiding van sociale rechten. Een sociaal, duurzaam Europa is uitgangspunt.

Migratie

• Sturing op een gematigd migratiesaldo (40.000–60.000 per jaar), beperking van arbeidsmigratie in laagbetaalde sectoren en strengere eisen voor werkgevers.^[1]
• Asielbeleid wordt efficiënter en menswaardiger: Snelle integratie, eerlijke spreiding en toegang tot taalcursussen zijn essentieel. Onrechtvaardige fiscale voordelen voor sectoren met veel arbeidsmigranten verdwijnen.^[1]

Justitie, Rechtsstaat en Gelijke Rechten

• Meer politie en handhaving voor leefbare wijken, harde aanpak van georganiseerde criminaliteit en ondermijning.
• Versterking van de onafhankelijke rechtspraak, toegang tot het recht voor iedereen, en ruimhartig herstel bij overheidssfalen (zoals toeslagenaffaire en aardbevingsschade Groningen).
• Strijd tegen discriminatie, haat en seksisme: Structurele maatregelen tegen antisemitisme, moslimhaat en lhbti+-discriminatie.
• Gelijke rechten en inclusiviteit worden juridisch versterkt – minimumloon vanaf 18 jaar, bescherming tegen stagediscriminatie, inclusieve zorg en onderwijs.

Onderwijs

• Gratis publieke kinderopvang en voorschoolse educatie, gelijke kans voor elk kind en extra ondersteuning waar nodig.
• Brede brugklassen, hervorming van toetsing, kleinere klassen, meer investeringen in lerarensalarissen en professionalisering.
• Maatschappelijk en praktijkgericht onderwijs wordt gewaardeerd; mbo-studenten krijgen gelijke rechten als andere studenten.

Gezondheid en Zorg

• Zorg wordt weer publiek belang: Schrappen marktwerking, aanpak van wachtlijsten, verlaging van eigen risico, uitbreiding van het basispakket, en bescherming tegen commericalisering.
• Investeren in jeugdzorg, mentale gezondheid, ouderenzorg en inclusieve zorg; meer zeggenschap en betere arbeidsomstandigheden voor zorgmedewerkers
• Preventie en verkleinen van gezondheidsverschillen krijgen extra aandacht.

Mobiliteit en Openbaar Vervoer

• Klimaatticket van €59 per maand voor onbeperkt OV-reizen, flinke uitbreiding van netwerken en stations, stimulering van duurzame mobiliteit, en maatregelen voor veilig fietsverkeer (waaronder fatbike-regelgeving).
• OV en regionale bereikbaarheid krijgen structureel extra investeringen.^[1]

Regio’s en Koninkrijk

• Het programma biedt specifieke aandacht voor regio’s met sociaaleconomische en ecologische uitdagingen – extra investeringen in infrastructuur, onderwijs, economie en taalbehoud.
• Eind aan tweederangsburgerschap in Caribisch Nederland: fatsoenlijk sociaal minimum, goede zorg en onderwijs, gelijke politieke invloed.

Media, Kunst en Cultuur

• Sterke publieke omroep met pluriform aanbod en veilige werkomgeving. Journalistiek moet onafhankelijk zijn; reclame op publieke omroep wordt teruggedrongen.
• Cultuur en amateurkunst krijgen structurele investeringen; bibliotheekabonnement wordt gratis.
• Makers krijgen eerlijke beloning en inclusieve cultuur wordt bevorderd.

Digitalisering

• Digitalisering moet mensen centraal zetten: publieke regie over AI, tegengaan van verslavende algoritmen, betere privacybescherming, digitale veiligheid en inclusiviteit.
• Een Minister van Digitale Zaken coördineert beleid, democratisering van software wordt gestimuleerd, en Europese digitale autonomie krijgt meer steun.

Financieel – Eerlijke verdeling

• De partij laat het programma doorrekenen door CPB en PBL. Uitgangspunt: sterke schouders dragen de zwaarste lasten, minder uitzonderingen en belastingkortingen voor kapitaal, meer progressie bij belasting op winst, vermogen en erfbelasting.
• Investeringen moeten gericht zijn op lange termijn brede welvaart, niet kortetermijnbezuinigingen. Specifieke mechanismen voor financiering zijn versobering van fossiele subsidies, afroming van speculatiewinsten en sterkere publieke regie.

Het programma vormt een progressieve agenda voor een sociale, duurzame, en samenwerkende samenleving, met de nadruk op een sterke publieke sector, eerlijke verdeling van welvaart, actieve klimaataanpak, en het doorbreken van maatschappelijke stilstand.
​

[Pier]

CDA verkiezingsprogramma 2025

Via onderstaande link is het CDA-verkiezingsprogramma voor de 2de Kamerverkiezingen van 29 oktober 2025 te lezen
https://d2vs36cx04qmpo.cloudfront.ne...ramma-2025.pdf

Onderstaand een samenvatting van het CDA verkiezingsprogramma 2025 in pakweg 1000 woorden gegenereerd door AI:

Kernvisie en Maatschappelijke Context

Het CDA richt zich in het verkiezingsprogramma nadrukkelijk op vertrouwen, verantwoordelijkheid en fatsoen als fundament voor Nederland. De huidige uitdagingen worden geduid als breed maatschappelijk: internationale conflicten, polarisatie, technologische veranderingen en verharding van de samenleving. Het CDA kiest expliciet voor verbindende politiek die focust op waarden, lange termijn en gemeenschappelijk belang, en spreekt zich sterk uit tegen populisme en politiek spektakel zonder resultaat.1 Drie centrale keuzes:

1. Orde op zaken stellen: De overheid focust op kerntaken zoals woningbouw, veiligheid, zorg, defensie en beheersbare migratie.
2. Investeren in een toekomstgerichte economie: Ondernemerschap, innovatie, regionale ontwikkeling en leven lang leren worden centraal gesteld.
3. Betrokken samenleving: Meer aandacht voor verenigingen, vrijwilligers, mantelzorgers en inburgering, met als doel een fatsoenlijk land waarin saamhorigheid en respect centraal staan.

Wonen en Volkshuisvesting

CDA wil jaarlijks 100.000 woningen bouwen met nadruk op betaalbaarheid (2/3 betaalbaar, waarvan 30% sociale huur).

• Het programma ‘straatje erbij’ wordt uitgebreid naar ‘wijkje erbij’ om jongeren in hun eigen dorp/stad te houden.
• Juridische procedures worden beperkt; de gang naar de Raad van State wordt ingeperkt.
• Hypotheekrenteaftrek wordt stapsgewijs afgebouwd, inkomstenbelasting evenredig verlaagd.
• De huurmarkt moet versterkt worden, met focus op middenhuur, inflatievolgende sociale huur en stimulans van particulier verhuurderschap.

Migratie en Integratie

Nieuw asielsysteem: Asielaanvragen buiten Europa moeten mensensmokkel tegengaan.

• Participatie en integratie worden verplicht gesteld, met zwaardere eisen aan statushouders.
• Spreidingswet en strengere opvangregels om opvangchaos en hoge kosten te verminderen.
• Arbeidsmigranten die langer verblijven moeten een taaltraject volgen; kansrijke asielzoekers sneller toegang tot arbeidsmarkt.

Veiligheid en Justitie

• Crimineel geld wordt afgepakt en terug geïnvesteerd in getroffen wijken.
• Drugscriminaliteit wordt actief bestreden; CDA stopt wietexperiment en voert een wiettaks in zolang het loopt.
• Politie, boa’s en wijkagenten krijgen meer middelen, onder andere bodycams en een Voetbalwet tegen ordeverstoring.
• Zware straffen en meer celcapaciteit worden ondersteund; preventie en bewustwording staan centraal, vooral rond drugsgebruik.

Zorg, Jeugd en Gezondheid

• Solidariteit blijft basis van het zorgstelsel; zorg moet dichtbij zijn.
• Eenvoudige zorg wordt regionaal aangeboden; complexe zorg geconcentreerd.
• CDA wil een beweging ‘van zorg naar gezondheid’, via preventie en een sterke eerstelijnszorg.
• Premies en eigen risico: Voorgenomen verlaging van eigen risico wordt teruggedraaid, met oog voor chronisch zieken.
• Strenge aanpak van zorgfraude, strengere regulering bij oprichting van zorgbedrijven, meer macht voor toezichthouders.

Inkomen, Werk en Sociale Zekerheid

• Hervorming van het belastingstelsel zodat werken meer loont; AOW als basispensioen blijft behouden.
• Toeslagen worden automatisch uitgekeerd en op uniforme nationale betaaldag uitbetaald.
• Banenafspraak en basisbaan voor wie wil werken; stimulans van gedeeld werkgeverschap.
• Zelfstandigen (ZZP’ers) moeten duidelijkheid krijgen over hun status en passende regelingen.
• Hervorming van participatiewet: kostendelersnorm wordt afgeschaft zodat samenwonen niet meer financieel bestraft wordt.

Democratie, Rechtsstaat en Overheid

• Politiek moet verantwoordelijkheid nemen; motiequotum in de Tweede Kamer om debat te richten op inhoud.
• Interne partijdemocratie wordt verplicht voor politieke partijen; zittingsduur Eerste Kamer verlengd.
• Wetgeving toetsing aan Grondwet mogelijk maken voor rechters, maar geen Constitutioneel Hof.
• Meer ruimte en vertrouwen voor decentrale overheden, minder landelijke regeldruk, betere samenwerking tussen Rijk en regio

Economie en Innovatie

• CDA zet in op een sterk investerings- en innovatieklimaat; oprichting van een nationale investeringsbank.
• Minder regeldruk voor ondernemers, mkb en familiebedrijven worden actief ondersteund.
• Fiscale regelingen worden versimpeld en gericht op effectief investeren, innoveren en werkgeverschap.
• Groene industrie en duurzaamheid: Europese klimaatdoelen zijn leidend, COâ‚‚-heffing nationaal wordt geschrapt, maatregelen tegen grotere vervuilers worden bindend.1

Klimaat, Duurzaamheid en Energie

• Klimaatbeleid is gericht op Europese samenwerking en een robuust industriebeleid.
• Verduurzaming: elk gemeente krijgt een verplicht verduurzamingsplan per wijk.
• CDA blijft inzetten op isolatie van woningen en verduurzaming van bestaande bouw.
• Energiebeleid: mix van kernenergie, wind, zon, waterstof, groen gas en biomassa; flexibel elektriciteitsnet en ruimte voor energie-opslag krijgen prioriteit.1

Landbouw, Natuur en Water

• Stikstofreductie met focus op langjarige, voorspelbare doelsturing. Stikstoffonds wordt hersteld; ecologische monitoring is belangrijk.
• Innovatie voor agrarische sector, inzet op circulaire landbouw, regionale grondbanken voor herinrichting van landbouw en natuur.
• Natuurbescherming: natuurbeheerplannen, beheer van wolf en herverdeling van natuurgebieden voor robuuste biodiversiteit.
• Uitvoering van het Deltaprogramma, verbetering van drinkwaterstrategie en aanpak van watervervuiling door medicijnresten en drugsdumping.

Onderwijs en Leren

• Primair onderwijs focust op sterke basis (taal, rekenen, digitale vaardigheden, burgerschap); brede scholen en inclusief onderwijs zijn doelstellingen.
• Opleidingen en werk aansluiten op arbeidsmarkt; mbo-pact en investeringen in techniek, zorg en kinderopvang.
• Leven lang ontwikkelen: introductie van leerrechten voor werkenden, regionale werkcentra als adviespunten, focus op vaardigheden.

Europa, Buitenland en Defensie

• Europa is een waarden- en rechtsgemeenschap; CDA pleit voor economische versterking, innovatie en investeringen in defensie.
• NAVO-norm voor uitgaven (3,5% bbp in 2035) wordt ondersteund; vrijheidsbijdrage voor burgers en bedrijven voor defensie.
• Herinvoering, naar Scandinavisch model, van de militaire opkomstplicht; maatschappelijke diensttijd voor wie niet onder de opkomstplicht valt.
• Actieve rol voor Nederland in het verdedigen van mensenrechten, rechtsstaat en internationale veiligheid; robuust beleid ten aanzien van Rusland, China, Midden-Oosten en migratie.

Financieel beleid en Overheidsfinanciën

• Trendmatig en solide begrotingsbeleid; investeringen in infrastructuur, innovatie, onderzoek en defensie worden als structureel noodzakelijk gezien.
• Verschil tussen structurele investeringen, herverdelende uitgaven en uitgaven aan bestuur/rechtsstaat wordt helder benoemd.
• Doelstelling minder, eenvoudiger en effectievere regelgeving, horizonbepalingen in nieuwe wetten, vereenvoudiging van belastingen en sociale zekerheidsbegrippen.

Slot: Sociale Cohesie, Cultuur en Maatschappij

• CDA ondersteunt verenigingen, vrijwilligers en gemeenschapsinitiatieven actief via bijvoorbeeld een Gemeenschapsfonds.
• Brede toegang tot cultuur, steun voor lokale initiatieven, erkenning van tradities en regionale talen.
• Persvrijheid en pluriforme media krijgen steun, versterking van lokale en regionale journalistiek.
• Aanpak van online gokken en bescherming van kwetsbaren in de samenleving

---

​