Maastrichtse gestichten

[Verwijderde gebruiker]

Ik lees steeds vaker dat er mensen bij de burgerlijke stand worden uitgeschreven naar een gesticht. Er waren diverse gestichten gezien de nummering die achter het woord gesticht steeds staat. Is er een overzicht van deze gestichten en hun functie? Volgens mij waren ze gevestigd in diverse kloosters in de stad.

[Ingrid M.H.Evers]

Maastrichtse gestichten in de negentiende en vroeg-twintigste eeuw

Als we het hebben over 'de burgerlijke stand', zitten we in de na-Franse periode, dus in de negentiende eeuw. In het bevolkingsregister werden toen alle kloosters en instellingen waarin mensen woonden, of volgens een of andere regelingwerden opgenomen, en waar een gestichts- of stichtingsbestuur aan het hoofd stond, 'gesticht' genoemd. Dat gold voor de kloosters van religieuzen die tot een bepaalde kloosterorde of congregatie behoorden, maar ook voor ziekenhuis Calvariënberg, het gebrekkigenhuis (= oude mannen- en oude vrouwenhuis) en het zinnelozenhuis, allemaal geconcentreerd op het terrein van Calvariënberg. Er waren ook particuliere 'gestichten', waaronder bijvoorbeeld de dertien bewoonsters van het Sint Martinushofje vielen (de Stichting Sint Maartenshuisjes), die overigens geheel zelfstandig hun leven leiden. Dit in tegenstelling tot de oude mannen/bewoners van het Twaalf Apostelenhuis, die gerichte verzorging kregen. Ook de weeshuizen en pensionaten vielen onder de gestichten.

Laat ik het zo stellen: wie bij een 'organische' groep hoorde, werd opgetekend als zijnde een bewoner van een gesticht. De bewoners van de Grote Bouw en andere huurkazernes waren individuele huurders en daarom vind je die panden niet onder 'gestichten'.
In het bevolkingsregister vormen de gestichten een aparte groep, waar je alle bewoners onder terugvind. De verschillende gestichten werden niet alfabetisch opgetekend tussen de rest van de bevolking, maar apart aan het eind van de betreffende jaren. Er zijn dus aparte microfiches voor gestichten. En ja, de verschillende gestichten waren genummerd, mogelijk om de ruimte voor naam, het adres en de bestuurders etc. te besparen. Als ik mij goed herinner is de nummering door de jaren heen enigszins variabel.

[Verwijderde gebruiker]

Daanke Ingrid, weet je of er boeken zijn waarin deze gestichten beschreven of aangehaald worden? Deze microfiches zijn volgens mij nog niet online te bekijken!

[Ingrid M.H.Evers]

Over het feit dat deze gestichten op een aparte plaats staan in het bevolkingsregister, is volgens mij nooit iets geschreven. Dit hoort voor historici onder genealogie en daar hielden (en houden) zij zich meestal slechts zijdelings mee bezig. Volgens mij bestaat er noch een artikel, noch een digitale lijst van de Maastrichtse instellingen.
Overigens, zoals ik al eerder schreef, wisselt de nummering met de jaren. Er vielen instellingen af en andere kwamen er bij. Ik heb enkele jaren geleden voor iemand onderzoek gedaan naar een bepaald gesticht in een bepaalde tijd en mij bleek dat het betreffende gesticht in drie versies voorkwam. In de Historische Encyclopedie Maastricht hadden dr. Ubachs en ik er twee genoemd, maar van het bestaan van dat derde instituut wist kennelijk niemand iets. Althans, we waren het in de bestaande literatuur niet tegengekomen.