Maastrichtse zoekplaatjes op Wikimedia Commons

[Ingrid M.H.Evers]

Loco, de beschrijving bij het RHCL stelt 'sloopwerken nabij het bastion Waldeck, ten behoeve van de aanleg van parken'. Dat lijkt me een betere omschrijving dan 'Tongerseweg' en gaat dan om het gedeelte tussen Waldeck en Jeker. Maar als geheel ben ik niet zeker van de locatie. Misschien is dat huisje in de achtergrond nog thuis te brengen.

[Jef-VMG]

Voor wie er nog niet genoeg van heeft, vond ik op Commons.wikimedia nog een linkje met zoekplaatjes: https://commons.wikimedia.org/wiki/C..._in_Maastricht. Eén ervan hebben we al opgelost.

Wat betreft de wapensteen met kruis van https://commons.wikimedia.org/wiki/C...6627_-_RCE.jpg

De monumenten in de gemeente Maastricht, deel 2 van Van Nispen tot Sevenaer (herdruk 1974) https://www.dbnl.org/tekst/nisp034mo...4monu03_01.pdf , pagina 753 vermeldt een ruitvormige wapensteen met kruis op:
‘BILSERBAAN143 met van elders afkomstige omlijsting (XVIII) in Naamsche steen van een groote poort. Sluitsteen met wapen:een ruitschild beladen met een kruis en gedekt door een kroon met parels.
De slagstijl (XVIII) der poort met eenvoudig profiel.’

Victor de Stuers noemde in 1868 een steen in dezelfde vorm en uitvoering (met tekening) in de Rechtstraat 141 (oud nummer, nu 15-17)

Zal in al die gevallen om dezelfde steen gaan, maar waar hij gebleven is, is onbekend.

De onbekende foto (van 1962) zal waarschijnlijk genomen zijn van de boerderij op Bilserbaan 143, die door een brand zou zijn verwoest en afgebroken.
Bilserbaan hoorde vroeger bij de gemeente Oud-Vroenhoven. Verklaart misschien de verwarring met Wolder.

[Verwijderde gebruiker]

25 jaar herdenking bevrijding: https://commons.wikimedia.org/wiki/F...r_922-7862.jpg

ofwel Margraten, ofwel Koningsplein Maastricht:
https://www.delpher.nl/nl/kranten/vi...2:mpeg21:a0213

Maar ik krijg het vooralsnog niet passend. Iets voor Breur?

Doe ik wel tussendoor. Ben eigenlijk bezig met (ex) votos.

[El Loco]

Bij de afbeelding van Schaepkens: https://commons.wikimedia.org/wiki/F...Maastricht.jpg,
1. het is geen litho maar een ets.
2. het was een bestaande situatie, geen fantasietekening.
3. de ets dateert waarschijnlijk van na 1855.
Niet dat dit je dichter bij een lokalisering brengt.

Nee, maar het gaat niet alleen om de locaties. Alle informatie, ook over afgebeelde personen, kunstwerken, en dergelijke, is welkom!

De eerste link doet het (niet) meer, Loco. Jammer, want nu weet alleen ik dat er een beeldje ontbreekt.

Vreemd, ik had per ongeluk een dubbele punt achter de .jpg laten staan, maar wel meteen gecorrigeerd. Blijkbaar pakt het systeem die correctie niet. Misschien wel als ik hem hier nog een keer neerzet;
- https://commons.wikimedia.org/wiki/F...4962_-_RCE.jpg
Enig idee waar dat beeldje is gebleven en wat het voorstelt? Een ridderfiguur? Jeanne d'Arc? Ik heb gezocht bij Van Nispen, maar niks gevonden.

Deze foto is afkomstig van de beeldbank van het RHCL. Tot mijn spijt moet ik - niet voor de eerste maal - constateren, dat er nog steeds aanmerkelijke fouten in die site zitten ten aanzien van de beschrijving en een datering. Ik kan het mijn oud-collega's nauwelijks kwalijk nemen, want zij bouwen ook maar voort op vroegere archief-beschrijvingen en hebben werkelijk niet de tijd of de capaciteit om historisch onderzoek te verrichten.
Enfin, deze opname dateert niet uit 1907, maar uit 1917. Het bewijs is te vinden in de Tilburgsche Courant van 13 mei 1917: https://www.delpher.nl/nl/kranten/vi...1:mpeg21:a0005.

Knap speurwerk! Ik heb inmiddels een en ander aangepast in de fotobeschrijving en ook een naamswijziging aangevraagd, aangezien het foutieve jaartal ook in de bestandsnaam voorkomt. Dat kan alleen door een moderator worden gedaan, dus dat duurt even.

Zolang er geen vergelijkbare foto's opduiken, zullen we wel in het duister tasten.

Nogmaals, knap staaltje speurwerk! Jammer dat er geen jaartallen bij de foto's van de Nederlandse Heidemaatschappij vermeld worden. We leggen deze gewoon even opzij en hopelijk komt iemand met aanvullende informatie.

[El Loco]

Loco, de beschrijving bij het RHCL stelt 'sloopwerken nabij het bastion Waldeck, ten behoeve van de aanleg van parken'. Dat lijkt me een betere omschrijving dan 'Tongerseweg' en gaat dan om het gedeelte tussen Waldeck en Jeker. Maar als geheel ben ik niet zeker van de locatie. Misschien is dat huisje in de achtergrond nog thuis te brengen.

Dank! Ik ga de tekst bij foto aanpassen en meteen even kijken naar het huisje in de achtergrond.

Wat betreft de wapensteen met kruis van https://commons.wikimedia.org/wiki/C...6627_-_RCE.jpg

De monumenten in de gemeente Maastricht, deel 2 van Van Nispen tot Sevenaer (herdruk 1974) https://www.dbnl.org/tekst/nisp034mo...4monu03_01.pdf , pagina 753 vermeldt een ruitvormige wapensteen met kruis op:
‘BILSERBAAN143 met van elders afkomstige omlijsting (XVIII) in Naamsche steen van een groote poort. Sluitsteen met wapen:een ruitschild beladen met een kruis en gedekt door een kroon met parels.
De slagstijl (XVIII) der poort met eenvoudig profiel.’

Victor de Stuers noemde in 1868 een steen in dezelfde vorm en uitvoering (met tekening) in de Rechtstraat 141 (oud nummer, nu 15-17)

Zal in al die gevallen om dezelfde steen gaan, maar waar hij gebleven is, is onbekend.

De onbekende foto (van 1962) zal waarschijnlijk genomen zijn van de boerderij op Bilserbaan 143, die door een brand zou zijn verwoest en afgebroken.
Bilserbaan hoorde vroeger bij de gemeente Oud-Vroenhoven. Verklaart misschien de verwarring met Wolder.

Interessante research, Jef! Je laatste opmerking over Wolder en Oud-Vroenhoven zal zeker kloppen. Ik ben die verwarring al eerder tegengekomen.

Van Nispen vermeldt trouwens ook Bilserbaan 131, ook een van onze zoekplaatjes, en eveneens met een deuromlijsting die van elders afkomstig zou zijn:
- https://commons.wikimedia.org/wiki/F...6626_-_RCE.jpg
Zou het toeval zijn dat deze twee poort-/deuromlijstingen verwerkt zijn in twee vrijwel naast elkaar gelegen panden aan de Bilserbaan?

Weet iemand meer over het pand Rechtstraat 15-17?
- https://commons.wikimedia.org/wiki/F...5_20100530.jpg
Het is een rijksmonument, maar de info van de RCE is uiterst summier. Op de gevel staat met grote letters ANNO 1580, maar dat zal hooguit gelden voor het onderste deel. Tegenwoordig is de gevel egaal wit geschilderd, maar op de foto hierboven uit 2010 is het verschil tussen de geveldelen goed te zien. Achter het pand ligt een zijvleugel en daaraan vast een groot bouwvolume, deels oud, deel vernieuwd. Misschien komt die poortomlijsting van Bilserbaan 143 daar vandaan?

[Ingrid M.H.Evers]

Doe ik wel tussendoor. Ben eigenlijk bezig met (ex) votos.

Ga maar lekker door met die ex-voto's, Breur. Intussen is uitgevogeld dat de bewuste foto is genomen bij het monumentje in de Beeldsnijdersdreef.

[Ingrid M.H.Evers]

Zand- en grindwinning (1)
De laatste foto vermeldt in het bijschrift eveneens 'grindgraverij', maar is dat niet: https://commons.wikimedia.org/wiki/F...r_193-1119.jpg. Hier worden grind en grotere stenen uitgereden om een drassig (?) terrein te verbeteren. Het is de enige foto die eventueel exact gelokaliseerd zou kunnen worden, maar dan moeten we wel veel geluk hebben. Een terrein waar een onverhard, oud weggetje langs loopt, met in de achtergrond vaag een spitse kerktoren, een pand met lage schoorstenen en daarachter een hoge, en een fabriekspijp: niet zeer waarschijnlijk dat dit een naam gaat krijgen, tenzij het archief van de gemeentelijke secretarie iets zou opleveren.

Zowel El Loco als Pier kwam met de aanleg van de Wittevrouwenweg. Ik denk dat ze gelijk hebben. In 1932 blijkt de Heidemij. in Maastricht betrokken te zijn bij werkverschaffing in verband met wegenaanleg: https://www.delpher.nl/nl/tijdschrif...ht%29&coll=dts

[Ingrid M.H.Evers]

Loco, de beschrijving bij het RHCL stelt 'sloopwerken nabij het bastion Waldeck, ten behoeve van de aanleg van parken'. Dat lijkt me een betere omschrijving dan 'Tongerseweg' en gaat dan om het gedeelte tussen Waldeck en Jeker. Maar als geheel ben ik niet zeker van de locatie. Misschien is dat huisje in de achtergrond nog thuis te brengen.

Het is mogelijk dat er ten zuiden van het huidige bastion Waldeck nog meer verdedigingswallen lagen. In dat geval zou dat huisje aan de afbuiging van de Cannerweg kunnen hebben gestaan.

[El Loco]

Zowel El Loco als Pier kwam met de aanleg van de Wittevrouwenweg. Ik denk dat ze gelijk hebben. In 1932 blijkt de Heidemij. aanwezig bij werkverschaffing in verband met wegenaanleg in Maastricht: https://www.delpher.nl/nl/tijdschrif...ht%29&coll=dts

Wow, da's interessant. Misschien zijn de andere Heidemij-foto's ook van werkverschaffingsprojecten?

Hier een fotootje dat wellicht licht kan werpen op de afgravingsfoto's:



Het gaat hier om een foto van de sloop van het oude Beyartklooster en de nieuwbouw van de nieuwe Beyart omstreeks 1894. Interessant aan deze foto is het spoorlijntje. Blijkbaar was het niet ongebruikelijk om bij grote sloop- of bouwprojecten een stuk spoorlijn aan te leggen, dat al dan niet op een hoofdspoorlijn was aangesloten. Dat maakt het misschien iets plausibeler dat het spoorlijntje op de afgravingsfoto's geen bedrijfsspoorlijn maar een tijdelijke spoorlijn betreft.

Het is mogelijk dat er ten zuiden van het huidige bastion Waldeck nog meer verdedigingswallen lagen. In dat geval zou dat huisje aan de afbuiging van de Cannerweg kunnen hebben gestaan.

De foto van de sloop van een vestingwerk nabij het Tongerseplein betreft mogelijk de lunet voor het bastion Wilhelmina, ongeveer op de plek van de Champs Elyséesweg / Zwembad Jekerdal. Volgens Morreau werd die lunet in 1921 gesloopt; de foto laat wellicht het begin van de werkzaamheden in 1917 zien. Ik dacht eerst aan het lunet Drenthe of de couvreface Wilcke, maar die werden - ook weer volgens Morreau - al in 1868 grotendeels afgegraven (een deel van de lunet Drenthe is behouden in het Waldeckpark). Het bastion Waldeck is in zijn geheel bewaard gebleven, dus dat zal het niet zijn. De huisjes op de achtergrond heb ik niet kunnen thuisbrengen.

[Ingrid M.H.Evers]

Wow, da's interessant. Misschien zijn de andere Heidemij-foto's ook van werkverschaffingsprojecten?

Daar ben ik inmiddels van overtuigd, maar ze hoeven niet allemaal gelieerd te zijn aan de Heidemij. Die spoorwagons zijn echt een uitzondering. Misschien toch ENCI?

Alles ging per kiepkarretje en de arbeiders kregen ook betaald per kiepkarretje. In de jaren 1920 en 1930 breken er onlusten uit en stakingen, omdat de beloning per karretje van pakweg 43 cent naar 32 cent ging, en later nog lager.

Het lemma 'werkverschaffing' in de HEM geeft veel voorbeelden. Kijk voor Wilhelmina ook eens onder berenkuil en hier:
https://www.delpher.nl/nl/tijdschrif...=date&coll=dts vestingwerken veldzijde jezuïetenwal (1918 ).

[El Loco]

Die spoorwagons zijn echt een uitzondering. Misschien toch ENCI?

Als dit werkverschaffing is via de Heidemij., zal het toch een openbaar werk moeten betreffen en dan vallen ENCI en de commerciële zand- en grindwinners in Belvédère/Bosscherveld af.

Kijk voor Wilhelmina ook eens onder berenkuil en hier:
https://www.delpher.nl/nl/tijdschrif...=date&coll=dts vestingwerken veldzijde jezuïetenwal (1918 ).

Voor een overzicht van de buitenwerken in dit gebied zie de onvolprezen vestingkaart van Guido Provaes uit 2006. Van binnen naar buiten: Tongersekat (10), bastion Wilhelmina (23) en lunet voor bastion Wilhelmina (24). Ik dacht dus aan die laatste (24), maar het bastion zelf (23) werd volgens Morreau (p. 187) in 1917 grotendeels afgegraven. Delpher lijkt dat te bevestigen. Zou dat 'm dan zijn?

[Ingrid M.H.Evers]

Als dit werkverschaffing is via de Heidemij., zal het toch een openbaar werk moeten betreffen en dan vallen ENCI en de commerciële zand- en grindwinners in Belvédère/Bosscherveld af.

Is dat wel zo? Volgens mij niet, al is er vanaf 1939 een tijd lang rechtstreekse samenwerking geweest met het Rijk in verband met werkverschaffingskampen. Maar het was en is een niet-gouvernementeel adviesorgaan 'voor bedrijven EN overheden'. https://nl.wikipedia.org/wiki/ARCADIS

[Pier]

Ik ben één dag niet online geweest en gelijk heb ik "uren leeswerk" van alles wat er ontdekt is

Ik mis echter een foto waarvan ik denk dat ik het huisje weet dat op de achtergrond staat.
Ingrid benoemt die foto in haar posting #78 en #85 en El Loco in posting #82.
Helaas vind ik nergens meer de bewuste foto.
In mijn herinnering zijn het enkele mannen die geleund staan tegen een (zand)muur, met linksboven in de hoek nog net een klein huisje zichtbaar.
Kan iemand (de link naar) die foto nogmaals online zetten?

Oepsss...... net als je klaagt dat je iets niet vindt, vindt je het bij de volgende klik: https://commons.wikimedia.org/wiki/F...eweg,_1917.jpg


Ik denk dat het wellicht - momenteel - Tongerseweg 150 is.
https://www.google.com/maps/@50.8428...7i13312!8i6656
Uiteraard is dat huisje de laatste decennia flink verbouwd en gemoderniseerd, maar de (onder)gevel - raam/deur/raam - en de hoogte van de gevel komen wel goed overeen.
Het huis wat er tegenwoordig aan vastgebouwd is, Tongerseweg 148, bestond ten tijde van de foto uiteraard nog niet.

[Ingrid M.H.Evers]

Leemafgraving ten behoeve van de demping van het winterbed van de Maas (jaren 1930)

Zand- en grindwinning (1)

De eerste twee foto's : https://commons.wikimedia.org/wiki/F...r_194-0285.jpg en https://commons.wikimedia.org/wiki/F...r_193-1121.jpg zijn opnamen van het afgraven van een hoge zandwal, vrijwel kaarsrecht omhoog stekend, en met bedrijfsspoor.

Ik heb nog eens goed gekeken naar de spoorwijdte en het betreft hier geen bedrijfsspoorlijntje of kiepkarretjesrails, maar 'normaalspoor' (1435 mm). Ook de goederenwagons zijn niet de bekende kiepkarretjes, maar wagens voor groter vervoer. En ondanks al mijn eerdere suggesties (die ten aanzien van de geschiedenis van de zand- en grindwinning en de werkverschaffing in Maastricht natuurlijk nooit weg zijn ), denk ik nu dat het hier gaat om de winning van leem voor de opvulling en egalisatie van het winterbed van de Maas.

El Loco heeft in posting #70 van dit draadje al op die mogelijkheid gewezen en ik heb zelf nu maar eens dat lemma 'winterbed' in de Historische Encyclopedie Maastricht nagelezen. (Men vergeet wel eens wat!) En daar staat het eigenlijk al met zoveel woorden: 'In de crisisjaren 1930 in werkverschaffing gedempt en geëgaliseerd. Voor de demping voerde de Limburgsche Tramwegmaatschappij leem aan uit Heer*, afgegraven op een terrein tussen Akersteenweg en Keerderstraat aan de huidige Laan In den Drink. Oranjeplein, Koningsplein en hun verlengden liggen in het voormalige winterbed.

De sleutel is de Limburgsche Tramwegmaatschappij. De lijn naar Maastricht is aangelegd vanaf Vaals en in etappes uiteindelijk in 1929 aangekomen op het station van Maastricht. Cruciaal was hierbij de verlenging van de Keerderberg in Heer naar de Parallelweg in Maastricht.

De Limburgsche Tramwegmaatschappij vervoerde over normaalspoor en beschikte naast personenwagons ook over verschillende typen goederenwagens. Sommige daarvan waren zelfstandige motorwagens en dat verklaart die 'rare' kleine cabines op de laadplatform. Ik vond in de uitgave van Harry Schreuders slechts 1 foto waar dat soort wagons op staan (p. 27), maar hij is geweldig onduidelijk. Ook Frank Jansen heeft gepubliceerd over die tramlijn, maar dan over het traject dat (na te zijn opgebroken) nu nog zichtbaar is in het veld en toerisdtische mogelijkheden biedt aan wandelaar en fietser. Mogelijk dat hij bij toeval ook zo'n goederenwagon heeft afgedrukt, maar tot mijn spijt kan ik die publicatie even niet terugvinden in de boekenkast.

In elk geval verklaart de locatie van de afgraving bij de Keerderberg de aanwezigheid van die bomen op de achtergrond, en de technische gegevens van de trammaatschappij deze heel bijzondere foto's.


Bronnen:
Harry Schreuders, De stoomtram Vaals-Maastricht, 1923-1939 (1991).

https://nl.wikipedia.org/wiki/Trams_in_Limburg

https://nl.wikipedia.org/wiki/Trams_...g-Maatschappij
https://nl.wikipedia.org/wiki/Limbur...g-Maatschappij

[Ingrid M.H.Evers]

Aanleg Viaductweg

Zand- en grindwinning (1)
De laatste foto vermeldt in het bijschrift eveneens 'grindgraverij', maar is dat niet: https://commons.wikimedia.org/wiki/F...r_193-1119.jpg. Hier worden grind en grotere stenen uitgereden om een drassig (?) terrein te verbeteren. Het is de enige foto die eventueel exact gelokaliseerd zou kunnen worden, maar dan moeten we wel veel geluk hebben. Een terrein waar een onverhard, oud weggetje langs loopt, met in de achtergrond vaag een spitse kerktoren, een pand met lage schoorstenen en daarachter een hoge, en een fabriekspijp: niet zeer waarschijnlijk dat dit een naam gaat krijgen, tenzij het archief van de gemeentelijke secretarie iets zou opleveren.

El Loco en Pier hebben eerder gesuggereerd dat het zou kunnen gaan om de aanleg van de Wittevrouwenweg. Die weg is in het grote Straatnamenboek van Titus Panhuijsen en co. niet te vinden en ook Jägers en Berns noemen hem niet. En dat zit natuurlijk vast op het relatief kortstondig bestaan van die straat. Gelukkig wordt hij wel genoemd bij J.L. Blonden, De straatnamen van Maastricht, die door den gemeenteraad vanaf 1859 gegeven werden, Maastricht (Stols) 1933. Blonden schrijft (pp. 54, 56) dat deze straat in het Wittevrouwenveld voorheen Korte en Lange Groenstraat heette en bij raadsbesluit van 15 maart 1920 werd omgedoopt. Dat betekent, dat het traject dus al veel ouder was en na de annexatie van Amby en Scharn (waar hoorde dat gebied onder?) een nieuwe naam kreeg.

Ik heb inmiddels de Historische Encyclopedie Maastricht nog eens doorgevlooid en vond een ander project dat in werkverschaffing volbracht is, namelijk de aanleg van de Viaductweg (1933-1936). En dat sluit niet alleen aan bij Piers mening dat het om een licht hellend traject gaat, maar ook bij de demping van het winterbed van de Maas. En het geeft ook een verklaring voor de fabriekspijpen en 'torenspits' (kan net zo goed een fabriekspijp zijn) op de achtergrond. Misschien dat het raadplegen van een historische atlas deze locatie nog wat meer onderbouwt.