Duitsers in het Jezuietenklooster

[alvin]

Is er archiefmateriaal van het Jezuietenklooster dat door de Duitsers betrokken was? Of meer informatie?

[Ingrid M.H.Evers]

Beste Alvin,

Ten aanzien van al uw vragen heb ik er twee:

1. Hebt u al historische literatuur gelezen die over de oorlogsperiode in Maastricht gaat? Het heeft geen zin hier een opsomming van nuttige titels te geven. Er is veel verschenen en het kost een massa tijd dat hier allemaal te vermelden. Daarbij komt dat u mogelijk al het een en ander hebt gezien. Het heeft pas zin u te adviseren als bekend is wat u al hebt gelezen.

2. Hebt u via de zoekfuncties al gezocht op Mestreech Online? En de homepage heeft een subforum Tweede Wereldoorlog, waarin ook tal van onderwerpen zijn aangesneden.

Wat betreft de specifieke vraag in verband met het Rode Kruis-ziekenhuis: dr. J. Tesser heeft de wederwaardigheden van de jezuïeten en hun klooster in de oorlog beschreven in zijn boek: J. Tesser, De jezuïeten in Maastricht, 1852-1952, Maastricht 1952. Het is gratis in te zien in de Stadsbibliotheek in het Centre Céramique. Als u niet in Maastricht woont, kunt u het boek aanvragen via uw eigen bibliotheek. Woont u in een grote stad, dan is het daar ongetwijfeld aanwezig.

Wat betreft Mestreech Online: misschien hebt u iets aan het thema 'Oorlogsdagboeken´ op deze site. Ik heb niet verder gezocht, maar ongetwijfeld vindt u nog meer onderwerpen waarin (een deel van) uw vragen wordt beantwoord.

Wat betreft archiefmateriaal: daarvoor kunt u terecht bij het Regionaal Historisch Centrum te Maastricht (RHCL, Sint Pieterstraat 7). Toegang is na registratie gratis. En tevoren kunt u al eens zoeken op de websites van zowel het RHCL, als het SHC (Sociaal Historisch Centrum in Limburg, op hetzelfde adres). Een groot deel van de collecties staat daarop vermeld, al moet u voor de inhoud ervan altijd naar het archief.

Wat betreft bepaalde personen is het misschien zinvol een bezoekje te brengen aan de krantendocumentatie van de Documentatie Limburg in de Stadsbibliotheek. Daar zijn bepaalde onderwerpen op kaartjes vermeld, die dan verwijzen naar bepaalde kranten. Deze zijn ter plekke te raadplegen op microfiche.

En verder is er natuurlijk altijd de website Delpher, waar men rechtstreeks kan zoeken in (andere) kranten en tijdschriften.

[Leenders]

Beste Alvin,

Ten aanzien van al uw vragen heb ik er twee:

1. Hebt u al historische literatuur gelezen die over de oorlogsperiode in Maastricht gaat? Het heeft geen zin hier een opsomming van nuttige titels te geven. Er is veel verschenen en het kost een massa tijd dat hier allemaal te vermelden. Daarbij komt dat u mogelijk al het een en ander hebt gezien. Het heeft pas zin u te adviseren als bekend is wát u al hebt gelezen.

2. Hebt u via de zoekfuncties al gezocht op Mestreech Online? En de homepage heeft een subforum Tweede Wereldoorlog, waarin ook tal van onderwerpen zijn aangesneden.

Wat betreft de specifieke vraag in verband met het Rode Kruis-ziekenhuis: dr. J. Tesser heeft de wederwaardigheden van de jezuïeten en hun klooster in de oorlog beschreven in zijn boek: J. Tesser, De jezuïeten in Maastricht, 1852-1952, Maastricht 1952. Het is gratis in te zien in de Stadsbibliotheek in het Centre Céramique. Als u niet in Maastricht woont, kunt u het boek aanvragen via uw eigen bibliotheek. Woont u in een grote stad, dan is het daar ongetwijfeld aanwezig.

Wat betreft Mestreech Online: misschien hebt u iets aan het thema 'Oorlogsdagboeken´ op deze site. Ik heb niet verder gezocht, maar ongetwijfeld vindt u nog meer onderwerpen waarin (een deel van) uw vragen wordt beantwoord.

Wat betreft archiefmateriaal: daarvoor kunt u terecht bij het Regionaal Historisch Centrum te Maastricht (RHCL, Sint Pieterstraat 7). Toegang is na registratie gratis. En tevoren kunt u al eens zoeken op de websites van zowel het RHCL, als het SHC (Sociaal Historisch Centrum in Limburg, op hetzelfde adres). Een groot deel van de collecties staat daarop vermeld, al moet u voor de inhoud ervan altijd naar het archief.

Wat betreft bepaalde personen is het misschien zinvol een bezoekje te brengen aan de krantendocumentatie van de Documentatie Limburg in de Stadsbibliotheek. Daar zijn bepaalde onderwerpen op kaartjes vermeld, die dan verwijzen naar bepaalde kranten. Deze zijn ter plekke te raadplegen op microfiche.

En verder is er natuurlijk altijd de website Delpher, waar men rechtstreeks kan zoeken in kranten en tijdschriften.

Beste MO leden,

Naar mijn weten hebben de Duitsers in de meidagen het ziekenhuis Clevarie geconfisqueerd voor hun eigen gewonde soldaten. De burger- en gewonde Nederlandse en Belgische soldaten zijn daardoor noodgedwongen overgebracht naar het toenmalige Jezuïetenklooster aan de Tongersestraat. Mvgr Patrick Leenders

[Ingrid M.H.Evers]

Burgerziekenhuis Calvariënberg en het Rode Kruis-ziekenhuis in het jezuïetenklooster aan de Tongersestraat

Inderdaad legden de Duitsers in de oorlogsdagen op 14 mei 1940 beslag op de Maastrichtse burgerziekenhuis Calvariënberg
Volgens het oorlogsdagboek van dr. E. van der Heijden, toenmalig directeur van de GGD (zie elders op MO) gingen de zieken naar vier locaties:
1. De zieken van de interne afdelingen gingen naar het zusterklooster (de kweekschool) op de Brusselseweg,
2. de chirurgische patiënten gingen naar de Oogkliniek aan de Prins Bisschopsingel.
3. De Belgische gewonden werden ondergebracht in een lazaret dat voor hen werd ingericht in de Lenculenschool.
4. Ook bij de zusters Onder de Bogen werden twee zalen ingericht voor de Belgische gewonden.

Rode Kruis-ziekenhuizen waren uitsluitend bedoeld voor gewonden van de oorlogvoerende partijen. Het Rode Kruis-lazaret in Wyck werd in de meidagen eveneens door de Duitsers gevorderd; de daar aanwezige oorlogsgewonden gingen naar de voorbouw van het klooster aan de Tongersestraat. Hier zouden na enige tijd ook de onder de nrs. 3 en 4 genoemde Belgische gewonden worden ondergebracht. De laatste patiënten moesten daar in het najaar van 1940 vertrekken.

Volgens Tesser bezetten de Duitsers namelijk ook het jezuïetenklooster en wel op 15 november 1940. Aanvankelijk alleen de benedenverdieping van de voorvleugel, maar drie dagen later het hele pand. Dat duurde een week. Op 23 november waren ze weer weg.

Vanaf 23 juni 1941 werd het pand opnieuw deels bezet, en die bezetting breidde zich geleidelijk uit tot het hele pand, totdat op 31 januari 1942 de laatste nog aanwezige jezuïeten werden gesommeerd te verdwijnen. Op 4 februari was de verhuizing compleet, bij sneeuwstormen en 15 graden vorst. Alleen de bibliotheek bleef via een speciale, vanuit de tuin te bereiken wenteltrap voor de opleiding van de studenten beschikbaar.

Op 9 september 1944 stond de Tongersestraat leeg, omdat de Duitsers uit het pand waren vertrokken. De voorbouw zou in de laatste oorlogsdagen opnieuw worden ingericht als Rode Kruis-hospitaal, en na de bevrijding op 14 september als Amerikaans lazaret. Tegelijkertijd kwam een deel der kloosterlingen weer terug. Begin april 1945 kwam het complex weer geheel vrij voor de jezuïeten en hun studenten.

Literatuur:
J. Tesser, De jezuïeten in Maastricht, 1852-1952, Maastricht 1952.
Evers/Ubachs, Voorkomen is beter dan genezen (Vierkant Maastricht, 24).
Ubachs/Evers, Historische Encyclopedie Maastricht.