Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

Kruitopslag binnen de stadsmuren

Sluiten
This topic is closed.
X
X
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • Ingrid M.H.Evers
    started a topic Kruitopslag binnen de stadsmuren

    Kruitopslag binnen de stadsmuren

    Een kruithuis of kruitmagazijn was een opslagplaats voor munitie van het garnizoen. Extra zware muren geombineerd met een licht dak garandeerden dat bij een ontploffing de luchtdruk naar boven werd weggeleid. In de stad bevonden zich op verschillende plaatsen bevonden kruithuizen of kruitopslagplaatsen, vaak op relatief korte afstand van elkaar. Het oudst bekende werd gebouwd in 1602, achter de Eerste Minderbroederskerk (1e franciscanenkerk) aan de Sint Pieterstraat. Aan de Tongersestraat lagen achter het huidige universiteitsgebouw twee kruithuizen, het zgn. 'kruithuis aan de Bleekhof' en een in 1692 gebouwde opslag die werd ingegraven in de Tongerse kat. Andere locaties waren de Abtstraat (gebouwd 1766), Hoog-Frankrijk, het Faliezusterspark en de Bourgognestraat in Wyck (gebouwd 1784-1794). Aan de Maas in Wyck stond tot 1868 bij de St.-Martinuskerk de zogenaamde Kruittoren, een robuust kruitmagazijn dat speciaal voor dit doel was gebouwd.

    Oneigenlijk gebruik van panden
    In sommige gevallen werden bestaande gebouwen al dan niet tijdelijk geschikt gemaakt voor de functie van kruitmagazijn. Voorbeelden daarvan zijn het tijdelijk gebruik van de St.-Hilariuskapel aan de Sint Pieterstraat (midden zeventiende eeuw). De zgn. 'Cruyttoren' (de huidige Helpoort) diende van tenminste 1670-1846) eveneens als opslagplaats. De laatste kreeg daartoe extra versterkte gewelven. Ook de Gevangenpoort (Grote Poort) op de Markt deed een tijdlang dienst als kruitmagazijn.

    Ongelukken
    Op 19 augustus 1696 ontplofte het kruithuis achter de Onze Lieve Vrouwepoort; een aantal militairen werd 'gequetst'.
    In de nacht van 20 op 21 december 1761 ontplofte in het holst van de nacht een kruithuis met 36.000 pond buskruit in het bastion Brandenburg, waardoor een gat werd geslagen in de stadsmuur ten noordoosten van de Tongerse Poort. De bres was ruim 40 m breed, de krater 10 m diep. 's Morgens vond men op de Kommel (!) de stoffelijke resten van Abraham Citters, de vermoedelijke dader. 21 mensen vonden de dood, waaronder de prinses van Hessen-Philipsthal en de freule de Selys-Fanson met (een deel van) haar huisgenoten, elf soldaten in het wachthuis op de wal en tenslotte Citters en zijn medeplichtigen. Aan deze ramp herinnert het huidige café Abrahams Look (look = gat), gelegen op het terrein van Klevarie, ter hoogte van het begin van het smalle gedeelte in de huidige Calvariestraat.

    Bron: Ubachs/Evers, Historische Encyclopedie Maastricht (2005), diverse lemmata. Zie ook de daar genoemde literatuur. Voor het wedervaren van de Helpoort na 1800 zie ook: Jos Notermans, De Helpoort 'gerestaureerd', 1875-1882, in: Om de vesting 20 (2005) 3-9.

  • Toller
    replied
    Kruithuis in Wijck

    Op de kadasterkaart van 1811-1832 staat het kruithuis ingetekend aan de "Rue de Borgogne", die later in de negentiende eeuw werd aangekocht door N.A. Bosch.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Centrale kruithuizen

    Aan het einde van de achttiende eeuw lagen er in de stad vier grote kruitmagazijnen, drie in Maastricht en een in Wyck. Zij werden gebouwd tussen 1784 en 1794, behalve het kruithuis aan de Abtstraat
    Die van Maastricht lagen ter hoogte van de huidige Herbenusstraat, de Abtstraat en de Tongersestraat. Het grote kruitmagazijn van Wyck lag in de huidige Bourgognestraat.

    Bedenk echter dat dit globale aanduidingen zijn. Die magazijnen lagen vrij van de bebouwing maar in de buurt van de stadmuur. Zo zou je tegenwoordig het kruithuis aan de Abtstraat ook en exacter kunnen situeren als 'Abtstraat en Abrahams Look'. En dat van de Tongersestraat als 'in de tuin van de universiteit', zoals het eerder was 'in de tuin van de jezuïeten'.

    Naast deze centrale kruithuizen waren er op veel kleinere schaal opslagplaatsen voor kogels en kruit direct bij de stadsmuur. Bij de verdediging van de muur waren deze kruitmagazijntjes bedoeld als voorraadkamertje voor de verschillende batterijen op de muur, zodat men niet voor élke kanonskogel of kruitlading heen en weer moest, maar iets 'op voorraad' had.

    Het grote gerestaureerde kruitmagazijn 'aan de bleekhof' in de tuin van de universiteit (Tongersestraat/Bonnefantenstraat) is het enige dat nog resteert van deze vier. Het kruithuis aan de Herbenusstraat schijnt als gebouw ook nog te bestaan, maar in sterk gewijzigde vorm. Van het kruithuis aan de Bourgognestraat is nog een zijgevel bewaard gebleven.

    Literatuur:
    Monument, uitgave bij gelegenheid van het 6e lustrum van de Universiteit Maastricht (2006).
    Morreau, Bolwerk der Nederlanden.

    Leave a comment:


  • hermanw
    replied
    Een 'Accurate Vorstellung' van de ontploffing van 21 december 1761:





    Bron: http://www.bildindex.de/#|home

    Leave a comment:


  • Annefine
    replied
    Vestingwerken Maastricht

    Opregter Groninger Courant van 1761.jpg


    ...en nog een bericht uit 1761...

    Bron :
    KB
    Historische kranten
    Opregte Groninger Courant
    29-12-1761

    Leave a comment:


  • Annefine
    replied
    Vestingwerken Maastricht

    Bij de KB !

    Leave a comment:


  • Annefine
    replied
    kruithuis

    kruithuis (2).jpg


    Historische Kranten:
    29-12-1761
    Nouvelles extraordinaires de divers endroit

    Leave a comment:


  • rikth
    replied
    Hier nog een beschrijving van de ramp zoals hij stond in "Veritas" van zaterdag 11 juni 1938. Hier heet de soldaat die verantwoordelijk wordt gehouden ; A. van Susteren. Ik heb al gelezen A van Sisteren en A van Cisteren.



    (Ik vond dit vanwege het draadje "comedie".)

    Leave a comment:


  • burgemeester
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door SJEF Bekijk bericht
    Het vierkante, grijze gebouwtje, rechts of westelijk van de Boschpoort, zou dan het betreffende buskruitmagazijn moeten zijn (met ???).
    Dat lijkt me dan wel, ja.

    In het boekje over het Sphinxterrein van Stichting WIAM zie je het ook op de plattegrond op pagina 17. Als ik goed lees -kaartje is onduidelijk- lees ik daar 'Magasin'.

    Leave a comment:


  • SJEF †
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door burgemeester Bekijk bericht
    Ik neem echter aan dat verwezen wordt naar de kaarten die Larcher d`Aubancourt maakte als voorbereiding op de Maquette.
    De plattegrond op de bijgevoegde link mist veel detail; het is niet vreemd dat het kruithuis hier niet op voorkomt.[/FONT][/COLOR]
    Op de webpagina van Pieter Simons vond ik enkele, door hem zelf gemaakt detailfoto's van de Maquette van Maastricht.

    http://www.ppsimons.nl/stamboom/maas...cht%201750.htm .

    Ik zal de URl plaatsen waarop de Boschstraat en de Boschpoort duidelijk te zien zijn.
    Het vierkante, grijze gebouwtje, rechts of westelijk van de Boschpoort, zou dan het betreffende buskruitmagazijn moeten zijn (met ???).

    http://www.ppsimons.nl/stamboom/maas...0-noord-02.htm .

    Leave a comment:


  • burgemeester
    replied
    Elders op deze site meldt SJEF:

    Oorspronkelijk geplaatst door SJEF Bekijk bericht
    Dan een antwoord op (een) vraag en opmerking van onze burgemeester over het buskruitmagazijn, en dat te zien zou zijn op een kaart of plattegrond uit 1748, levert weer het volgende probleem op.
    Oorspronkelijk geplaatst door SJEF Bekijk bericht
    Welke kaart wordt bedoeld?
    Deelrapport 5 (Het Sphinxterrein) van de stichting WIAM vertelt er verder niets meer over.

    De enige plattegrond van Maastricht uit 1748 die ik ken, is op de volgende webpagina te downloaden, maar daar staat het betreffende buskruitmagazijn niet ingetekend.

    http://purl.pt/1863/1/P1.html .

    Je kunt de plattegrond, van Pierre De Hondt uit 1748, in zijn geheel of in negen of vijftien delen downloaden c.q. bekijken.

    Ik was al voorzichting in mijn eerdere post, omdat ik in het rapport van de WIAM ook geen verwijzing ontdekte naar de precieze kaart. Ik neem echter aan dat verwezen wordt naar de kaarten die Larcher d`Aubancourt maakte als voorbereiding op de Maquette. De plattegrond op de bijgevoegde link mist veel detail; het is niet vreemd dat het kruithuis hier niet op voorkomt.

    Leave a comment:


  • Rubke
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door burgemeester Bekijk bericht
    In onze historische bing variant (http://forum.mestreechonline.nl/show...4622#post94622) hadden we hierop in kunnen zoomen, maar helaas bestaat deze applicatie (nog?) niet.
    Als voorbereiding zouden we wel eens allemaal oude kaart lagen (scans) over elkaar heen kunnen leggen. Dat is al een leuk begin.

    Leave a comment:


  • burgemeester
    replied
    Ook op het Spinxterrein is er sprake geweest van een kruitmagazijn. Het precieze bouwjaar is onbekend, maar op de kaart van 1748 duidelijk te zien. In onze historische bing variant (http://forum.mestreechonline.nl/show...4622#post94622) hadden we hierop in kunnen zoomen, maar helaas bestaat deze applicatie (nog?) niet.

    Later zou het kruitmagazijn ten prijs vallen aan de uitbreiding van de 'febrik van de Regoutkes'. Op bijgevoegd plaatje is het magazijn te herkennen als #14.

    Bron: 'Het Spinxterrein', WIAM. Maastricht, 2000.
    Bestanden bijvoegen

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door PieterSimons Bekijk bericht
    ...het polver te doen stellen in de schoolen van St-Servaas...
    Ik kwam bij Mekking nog een andere verwijzing naar kruitopslag aan het eind van de 18e eeuw op een hachelijke plaats midden in de stad tegen: in de benedenkapel (de 'Capella Antiqua') van de Sint-Servaas, waar zich tegenwoordig een deel van de schatkamer bevindt. Mekking heeft er wel begrip voor: "dat de keus van de commissaris van 's lands magazijnen voor dit doel op de zware overwelfde en vensterloze ruimte is gevallen, lijkt alleszins begrijpelijk."

    Bron: A. Mekking: De Sint-Servaaskerk te Maastricht. Utrecht, 1986, p.154

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door PieterSimons Bekijk bericht
    (...) klik op onderstaande link en vervolgens op laatste documenten (...)
    http://www.ppsimons.nl
    Ik heb het niet kunnen vinden, mijnheer Simons. Kunt u niet een linkje plaatsen?

    Leave a comment:

Bezig...
X