Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

De eerste huisnummers in Maastricht: ca. 1770

Sluiten
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Huisnummering in Maastricht: een recapitulatie

    1. Omstreeks 1770: de eerste nummering, doorlopend per straat, even en oneven nummers volgen elkaar aansluitend op. Dus telkens beginnend vanaf nr. 1. Het nadeel daarvan was volgens de Fransen 35 jaar later, dat men geen goed idee kreeg van hoeveel huizen er nu precies waren in de stad.

    2. 1806: tweede nummering, doorlopend door de hele stad, waarbij ook enkele niet-woonhuizen (tuinen, onbebouwde percelen, schuren etc.) worden meegenomen. Net als in 1770 wordt geen verdeling gemaakt in een even en oneven zijde van de straat. Incidenteel worden nummers overgeslagen, zonder dat daar een duidelijke verklaring voor is. Totaal aantal huizen c.q. huisnummers: 2905.

    3. 1850: derde nummering, doorlopend door de hele stad, echter zonder tuinen, schuren en dergelijke. De nieuwe nummering is noodzakelijk vanwege nieuwe huizen en bedrijven die niet meer passen in de eerdere opstelling. Totaal aantal uitgegeven nummers: 3098, dus bijna honderd meer als in 1806.

    4. 1888: moderne nummering per straat, met de even nummers rechts, en links de oneven zijde.
    Ik kwam gisteren tot de ontdekking, dat ik niet helemaal juist zat met de regeling van 1770. Eigenlijk week die weinig af van onze huidige nummering. Elke straat werd genummerd van 1 - (eind). Alleen maakte men geen onderscheid tussen even en oneven. Genummerd werd per straatwand. Eerst helemaal de ene kant, daarna - verder tellend - de andere. Tegenwoordig is de ene gevelwand even en de andere oneven.

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Huisnummering in Maastricht: een recapitulatie

    1. Omstreeks 1770: de eerste, doorlopende nummering voor de hele stad, even en oneven nummers volgen elkaar aansluitend op.

    2. 1806: tweede, doorlopende nummering, waarbij ook niet-woonhuizen (onbebouwde percelen, schuren etc.) worden meegenomen en waarbij net als in ca. 1770 geen verdeling wordt gemaakt in een even en oneven zijde van de straat. Incidenteel worden nummers overgeslagen, zonder dat daar een duidelijke verklaring voor is. Totaal aantal huizen c.q. huisnummers: 2905.

    3. 1850: derde, doorlopende nummering, echter zonder tuinen, schuren en dergelijke. Net als de eerdere lijsten is deze nieuwe nummering noodzakelijk vanwege alle nieuwe huizen en bedrijven die niet passen in de eerdere opstelling. Totaal aantal uitgegeven nummers: 3098, dus bijna honderd meer als in 1806.

    4. 1888: moderne nummering per straat, met de even nummers rechts, en links de oneven zijde.
    Moet toch even zeggen dat dit draadje door de jaren heen een baken is geweest voor mij (en waarschijnlijk vele anderen), als ik even niet meer wist hoe het ook weer zat met die huisnummering. Dank Ingrid voor dit heldere overzicht!

    Het blijft jammer dat er geen online tabel beschikbaar is van de historische en huidige huisnummers in het centrum van Maastricht.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Huisnummering in Heer, Scharn, Caberg en Wolder (3)

    Hier als voorbeeld van een huisnummer met sectievermelding het nummer van de steenfabriek Belvédère op Caberg, langs de Brusselseweg, tot 1920 gelegen in de gemeente Oud-Vroenhoven.

    Click image for larger version  Name:	Oud-Vroenhoven, huisnummer met letter (Stoomsteenfabriek Belvédère).jpg Views:	0 Size:	28,0 KB ID:	101626

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Huisnummering in Heer, Scharn, Caberg en Wolder (2)

    Interessant is te zien, waarom gemeenten besloten tot omnummering. In de twintigste eeuw zette de centrale overheid de tienjaarlijkse volkstellingen voort, die op oudjaar werden gehouden. Reeds maanden van te voren moest de ambtenarij zich daarop voorbereiden. Ze moest thuis raken in vijftien verschillende formulieren met verschillende kleuren, maar ook zorgen voor een inventarisatie van de eigen bevolking. In tussenliggende ja\ren hadden nieuwe inwoners zich gevestigd, waren huizen en schuren gebouwd tussen de bestaande bebouwing, en kon alleen de eenzame postbode die nieuwe, vaak provisorisch genummerde locaties vinden tussen de rest. Dat leidde ertoe, dat sommige gemeentebesturen besloten tot een rigoureuze aanpak, anderen echter met pappen en nat houden hun administratie in orde probeerden te krijgen.

    'Even omnummeren' bracht namelijk tal van problemen met zich mee. Nog afgezien van allerlei panden die hots knots waren neergeplant tussen de reeds bestaande - een gemeentelijke bouwverordening ontbrak vaak nog en een rooilijn eveneens - hadden in veel gemeenten tal van straatjes, paden en wegen geen officiële naam, met een duidelijke omschrijving van waar tot waar een bepaalde naam gold. Er moesten dus straatnamen bijkomen en welke dan? Dat bracht een hoop soesa mee in de gemeenteraad.

    En als er dan een huisnummering per straat kwam, moesten er straatnaambordjes aan het begin en het eind van de straat komen, en ook op de hoeken van zijstraten. En dat ging geld kosten. Vervolgens moesten er huisnummers komen: in welke vorm, wie voerde dat uit en wie betaalde dat? Er moest dus geld worden gereserveerd op de begroting en dat betekende dat er ergens anders moest worden gekort.

    Duidelijk is mij nu wel, dat de centrale overheid zich niet met deze gemeentelijke aangelegenheden bemoeide. De gemeente had een verplichting tot een ordentelijke registrering van zijn inwoners, maar daar hield het mee op.
    De financiële consequenties leidden soms tot tussenoplossingen. In Venlo handhaafde men net als elders in 1910 een indeling in wijken, maar de doorlopende telling mocht daar niet hoger worden dan honderd nummers. Probleem was daarbij dat het cijfer 100 kennelijk een ongunstige reputatie had. In wijk B stonden daarom honderd woningen, maar de bewoner van nr. 100 kreeg klaar dat hij mocht omnummeren naar 99 A. (!) In Helden besloot men in 1939 tot straatsgewijze nummering in de bebouwde kom, maar tot handhaving van de doorlopende nummering in de buitenwijken.

    Zijn de doorlopende huisnummers met wijkaanduiding in Oud-Vroenhoven bij de annexatie door Maastricht in 1920 gehandhaafd of gewijzigd, en wanneer dan? Gold die wijziging dan ook voor dat gedeelte van Scharn, dat toen eveneens bij Maastricht werd gevoegd?

    Voor zover mij bekend is nooit onderzoek gedaan naar deze praktische zaken. Ook de concordantie op de huisnummers van Maastricht in het Register van huisnummers te Maastricht voor 1850, 1888 en 1927 etc. levert niets op, omdat deze zich beperkt tot de huisnummering in de binnenstad.
    Ik ben bang dat we voor een definitief antwoord te rade moeten gaan bij de notulen van de Maastrichtse gemeenteraad, die ter inzage staan op de vierde verdieping van het Centre Céramique. En voor uitsluitsel voor de gemeente Heer: op naar het RHCL!
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 17 februari 2020, 22:41.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Huisnummering in Heer, Scharn, Caberg en Wolder (1)

    De huisnummering zoals die in de stad Maastricht plaats had vanaf 1888 was identiek aan de huidige: nummering per straat, met aan de ene zijde even, en aan de andere zijde oneven nummers. Dat gold echter niet voor de aangrenzende gemeenten.

    Van oudsher werden de huisnummers in de gemeente Oud-Vroenhoven (waar Wolder, Caberg en Nederlands Smeermaas onder vielen) en de gemeente Heer (waar Scharn onder viel) op de Maastrichtse wijze aangebracht, namelijk als geschilderde zwarte ovalen met witte cijfers, op ooghoogte rechts naast de voordeur. De volgorde van nummering was er echter niet volgens straat, maar bestreek een veel groter gebied. Daardoor liepen de huisnummers - letterlijk - hoog op. Ook werd op veel adressen het cijfer aangevuld met een letter.

    Het adres Kruisstraat 166A in Heer, dat hierboven in posting # 17 wordt genoemd, verwijst weliswaar naar een huis in de Kruisstraat, maar het nummer met de toevoeging 'A' verwijst naar een doorlopende nummering met een wijkindeling, een kadastrale sectie van het gemeentelijke grondgebied. In veel gemeenten met een meer landelijk karakter heeft men tot ver in de twintigste eeuw die doorlopende wijkindeling gehandhaafd. Ik heb de krantensite Delpher voor de Limburgse gemeenten geraadpleegd, en ontdekte dat Berg en Terblijt (1950), Wylre (1953), Eys (1954) en Maasband (1974) eerst ruim na de Tweede Wereldoorlog hun huisnummering wijzigden van doorlopend naar straatsgewijs.

    Wanneer de huisnummering in de gemeente Heer precies is aangepast van doorlopend naar straatsgewijs, heb ik niet gevonden op Delpher. Ook de onvolprezen Geschiedenis van Heer, door J.M. van de Venne, (1957), laat ons hierbij in de steek. Ik vond nog wel de vermelding van een huisnummer 43 D in 1921 (p. 248 ).

    Ik vermoed dat het in elk geval in de jaren 1920 zijn beslag heeft gekregen. Tal van zuidelijke gemeenten zijn in die jaren bezig met deze problematiek:

    * 1924, 1927, 1928 Amstenrade
    * 1924 Simpelveld
    * 1925 Ubach over Worms
    * 1926 Susteren, Vaals
    * 1927 Houthem
    * 1928 Geulle
    * 1930 Amby, evenals Margraten, Eijsden, Valkenburg, Broek-Sittard, Kessel, Hulsberg, Posterholt, Bocholtz, Weert, Meijel, Nederweert
    * 1931 Merkelbach, Stein, Heerlen
    * 1933 Meerssen (deel van de gemeente)
    * 1936 Jabeek
    * 1938 Brunssum
    * 1939 Helden

    Wat betreft de gemeente Oud-Vroenhoven: ik heb een jaar geleden twee kaarten met een wijkaanduiding in handen gehad. De ene was geadresseerd aan iemand op de Tongerseweg, de ander aan iemand op Caberg. Beide hadden een lettertoevoeging in het huisnummer zitten, die verwees naar een wijk of sectie. Tot mijn spijt heb ik die gegevens niet terug kunnen vinden.

    Het is echter goed mogelijk dat men die gegevens kan terugvinden op de website met kadastrale kaarten en andere gegevens. Ik ben daar niet op thuis, maar misschien dat een andere MO-er daar uitkomst kan bieden?
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 17 februari 2020, 22:34.

    Leave a comment:


  • RaoulWijnands
    replied
    Mevrouw Evers, wat u hierboven over de huisnummering heeft geschreven (waarvoor mijn grote dank!), geldt dat ook voor de dorpen rondom Maastricht? Ik heb een kaart die mijn overgrootvader in 1918 aan mijn overgrootmoeder stuurde, met het adres 'Kruisstraat 166A' in Heer. Maar bij mijn beste weten lagen er in de Kruisstraat in Heer helemaal niet zo veel huizen. Zou men in 1918 in de dorpen nog doorlopend hebben genummerd, in plaats van per straat??

    Leave a comment:


  • Haas
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H. Evers
    Tot mijn chagrin moet ik bij bijna al Haas' vragen er het zwijgen toe doen.



    Eindconclusie: geen enkele vraag van Haas is hiermee afdoende beantwoord.
    Deels heeft het te maken met bij bouwen op plekken waar men geen huisnummers meer beschikbaar had, of men zou met nagatieve huisnummers moeten gaan werken. Ik zei al: neem eens een kijkje in de Calvariestraat, de 7-Januaristraat.

    Maar hoe is Achter de Barakken dan te verklaren, zo rond het Huis met het Handje? Daar is ook nieuwbouw gepleegd.

    Hernummeren, zoals in de Meester Ulrichweg en de Longinastraat is gebeurd, zal op meerdere plaatsen zijn gebeurd. Lijkt me gewoon lastig, als je eerst op Longinastraat 30 woont, en dan plotseling op nummer 81.

    Dat is een voormalig klasgenote overkomen, die kreeg destijds ineens te horen van de schoolleiding, dat het niet gewenst was dat leerlingen gedurenede het schooljaar gingen verhuizen. Terwijl het dus alleen om huisnummerwijziging handelde.

    Leave a comment:


  • zsjef sjendaol
    replied
    Merci

    Ingrid,

    Bedankt voor de uitgebreide uitleg over de huisnummering, het schept iig wat licht in de duisternis ook al zijn er wat afwijkingen te vinden.

    Groet

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H. Evers:

    Is die doorlopende huisnummering bij pleinen ook in de nieuwbouwwijken van na 1950 doorgevoerd?


    Ivo M. schrijft:

    Ja. Bijvoorbeeld Hertellplein en Gandhiplein: doorlopende huisnummering.
    Ook de Oeverwal is door-lopend.

    Een puinhoop qua huisnummering (lijkend op de 1e situatie zoals je schetste) is in het oudste gedeelte van Itteren. Hier lijkt de huisnummering chronologisch naar bouwjaar. Niet naar locatie op de straat.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Olijfje schrijft:

    Aan het Bellomontedomein zie ik enkel even nummers, alle andere genoemde straten (de Kanaaldijk, het Bat en de Oeverwal/Stenenwal) loopt de nummering door, de Kesselskade en de Van Hasseltkade zijn met BingMaps niet te bekijken.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    De ene vraag is nog niet opgelost, of een volgende dient zich al weer aan:

    1. Het Volksplein is redelijk oud; is die doorlopende huisnummering bij pleinen ook in de nieuwbouwwijken van na 1950 doorgevoerd?

    2. In Randwijk liggen enkele straatjes aan een waterloopje (Bellomontedomein?). Is de nummering daar doorlopend of even c.q. oneven?

    3. In de voormalige gemeente Sint Pieter werden de straten langs het Kanaal Luik-Maastricht gezien als twee verschillende verbindingen. Dus kwam er een Lage en een Hoge Kanaaldijk. Ik heb een tijdlang op Lage Kanaaldijk 2 gewoond en als ik mij goed herinner liepen daar de huisnummers door vanaf 1. Maar is dat juist?

    4. Hoe zat/zit het op Het Bat, de Kesselskade, Van Hasseltkade, Oeverwal etc?
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 8 februari 2020, 21:04.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Citaat, oorspronkelijk geplaatst door Haas
    Kan iemand mij verklaren waarom er geen Volksplein 15 en 16 is, en wel een 18 en 18A?

    El Loco:
    Zou dat te maken kunnen hebben met het bombardement (of V-bom?) op Blauwdorp in november 1941? Zie o.a. dit ooggetuigeverslagen hier en hier op de website van Zicht op Maastricht.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 28 juli 2011, 03:26.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Tot mijn chagrin moet ik bij bijna al Haas' vragen er het zwijgen toe doen.

    De eerder genoemde concordans op de omnummering is weliswaar 'aangevuld tot 1927', maar daar zit nu juist het probleem. Dit register was een intern hulpmiddel voor de toenmalige ambtenaren. Het oorspronkelijke document en met name de latere aanvullingen zijn zo cryptisch, dat men het spoor geheel bijster raakt. De ambtenaren wisten het allemaal wel en vonden het duidelijk genoeg. Zij hielden er geen rekening mee dat wij bijna een eeuw later het ook wel zouden willen snappen.

    Alleen over Achter de Barakken en de Calvariestraat heb ik iets kunnen vinden.

    Bij de Calvariestraat lijken de oneffenheden veroorzaakt te worden door de aansluiting bij de Kommel: wanneer vielen bepaalde huizen onder de Kommel, wanneer onder de Calvariestraat.

    Wat betreft Achter de Barakken: het was daar een wirwar van kazerne (nr. 1 in 1888 ) en vooral heel veel 'bergplaatsen'. Zelfs wordt er een 'achterhuis' genoemd. In dat gebied is de laatste tachtig jaar veel veranderd en ik denk dat je dat soort gegevens alleen kunt terugvinden in de raadsbesluiten van de gemeente. Ik beschik over een kopie van alle raadsbesluiten inzake de straatnaamverlening voor de periode 1934-1983, maar zonder register of heel veel tijd is er geen beginnen aan.

    Wat betreft de gegevens voor Amby en Heer: die moeten te vinden zijn in de archieven van de gemeenten waartoe zij voor 1920 c.q. 1970 behoorden.

    Eindconclusie: geen enkele vraag van Haas is hiermee afdoende beantwoord.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Afwijkende nummering: reconstructie van dit draadje na de servercrash

    Tegenwoordig worden huisnummers dus uitgegeven volgens straat en dan met een even (rechts) en een oneven (links) zijde. Een uitzondering wordt wel gemaakt voor straten die maar aan één kant bebouwing hebben, bijvoorbeeld langs een kanaal, of langs een plein.

    Weet iemand of in Maastricht de huizen langs bijvoorbeeld het Volksplein doorlopend genummerd zijn?

    Olijfje schrijft:

    Ik heb de simpelste manier gezocht om daar achter te komen: Streetview en jawel, de nummering loopt gewoon door, 36 en 37 naast elkaar..

    Haas schrijft:

    Met het Volksplein is er iets geks aan de hand. Je moet namelijk even zoeken naar nummer 4, dat is het laagste nummer. De logica ontgaat me daar. Het loopt van 4 t/m 14, en begint met het huis er pal naast weer met 17.

    Kan iemand mij verklaren waarom er geen Volksplein 15 en 16 is, en wel een 18 en 18A?

    In de Heukelstraat in Amby loopt het helemaal raar, zo ook aan Achter de Barakken.

    In de Calvariestraat loopt de nummering ook niet bepaald logisch, en voor zover ik weet, in de 7e Januaristraat in Heer, ook niet. Ga er maar eens kijken.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 8 februari 2020, 21:03.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Huisnummering in Maastricht: een recapitulatie

    1. Omstreeks 1770: de eerste nummering, doorlopend per straat, even en oneven nummers volgen elkaar aansluitend op. Dus telkens beginnend vanaf nr. 1. Het nadeel daarvan was volgens de Fransen 35 jaar later, dat men geen goed idee kreeg van hoeveel huizen er nu precies waren in de stad.

    2. 1806: tweede nummering, doorlopend door de hele stad, waarbij ook enkele niet-woonhuizen (tuinen, onbebouwde percelen, schuren etc.) worden meegenomen. Net als in 1770 wordt geen verdeling gemaakt in een even en oneven zijde van de straat. Incidenteel worden nummers overgeslagen, zonder dat daar een duidelijke verklaring voor is. Totaal aantal huizen c.q. huisnummers: 2905.

    3. 1850: derde nummering, doorlopend door de hele stad, echter zonder tuinen, schuren en dergelijke. De nieuwe nummering is noodzakelijk vanwege nieuwe huizen en bedrijven die niet meer passen in de eerdere opstelling. Totaal aantal uitgegeven nummers: 3098, dus bijna honderd meer als in 1806.

    4. 1888: moderne nummering per straat, met de even nummers rechts, en links de oneven zijde.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 25 mei 2020, 11:17. Reden: correctie nummering 1770

    Leave a comment:

Bezig...
X