Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

Laatste terechtstelling: Nathan

Sluiten
X
 
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • #16
    Hallo Ingrid,
    Voor ons beiden is dit maar een zijdelingse kwestie, dus ik ga geen tijd en geld steken in akten uit Endenich opvragen of zelf de dikke mappen procesdossiers doorworstelen. Het proces wordt in het Jaarboek van Zwentibold beschreven door iemand die dat wel heeft gedaan, en die zou een joodse afkomst zeker vermeldenswaard vinden, lijkt mij.
    Via internet en een boek over Endenich dat iemand zo vriendelijk was mij te mailen weet ik inmiddels dat een katholieke familie Nathan daar minstens vanaf 1734 woonde. Drie generaties Nathan trouwden daar in 1734, 1758 en 1791 voor de kerk, waarvan twee met een vrouw uit de bekende Endenichse familie Frings. In 1858 woonde er nog de dagloner Bernard Nathan met een echtgenote eveneens uit de familie Frings en drie thuiswonende zonen van 23, 20 en 15 jaar.
    In hoeverre het doopceel van Nathan door de rechtbank is gelicht weet ik niet. Er is wel informatie ingewonnen over drie eerdere veroordelingen in Duitsland, maar ik heb niet de indruk dat er zelfs maar contact met zijn familie is geweest. Immers, zelfs het officiële proces-verbaal van de executie vermeldt:
    "Johann Nathan, oud volgens zijne opgave zevenentwintig jaren (...) zoon van Bernard, zijnde de naam der moeder onbekend." [geciteerd uit artikel Jaarboek Zwentibold].
    Ik heb daarom niet de indruk dat destijds veel persoonlijke gegevens van de beklaagde werden genoteerd.
    Het RK huwelijk van Johann Nathan heb ik gisteren nageslagen: de pastoor van Broeksittard schreef in het trouwregister een verklaring in van de kapelaan van Wattenscheid (tegenwoordig gemeente Bochum) dat Nathan en zijn vrouw aldaar op 24-10-1857 in de parochiekerk waren getrouwd, zonder verdere details over het bruidspaar.
    Alle Nathans die in die tijd in Limburg woonden waren verder joods, dus ik kan me best voorstellen dat deze of gene (wellicht ook tijdgenoten) automatisch aannam dat Johann Nathan ook van joodse afkomst was, maar ik heb niets gevonden dat dit ook maar enigszins aannemelijk maakt.

    Vriendelijke groet, Wil Brassé

    Opmerking


    • #17
      Ik had u een p-mailtje gestuurd, mijnheer Brassé. Heeft u dat gevonden? Zo niet, dan vindt u het onder de knop 'privéberichten' (rechts bovenaan op het scherm, onder uw inlognaam).
      Last edited by Ingrid M.H.Evers; 1 augustus 2021, 10:01. Reden: diakritische tekens hersteld.

      Opmerking


      • #18
        Ik ben met vakantie en heb dus niet de beschikking over mijn aanzienlijke bibliotheek , maar heb wel wat boeken bij me. Ik las met plezier en afgrijzen een boek van Joel Harrington, Dagboek van een Beul. Het handelt over Meester Frantz Schmidt, die scherprechter was in het Neurenberg van het einde van de 16de, begin 17de eeuw.

        Ooit las ik het boek ‘De IJzeren Maagd’ van Jef Leunissen, en dat kon ik terugvinden op internet. Leunissen beweert daarin dat Maastricht in het bezit geweest van een dergelijk gruwelijk martelinstrument, maar na lezing van Harrington lijkt me die ijzeren maagd een 19de eeuws verzinsel.

        Op MO kon ik maar weinig vinden over de scherprechters van Maastricht, maar er is wel een vrij uitgebreid lemma op wikipedia te vinden. Dat lemma kan wel wat redactionele kwaliteit (hint, hint) gebruiken. Ik leerde daaruit dat de stad Maastricht zeker een beul in dienst heeft gehad en dat dit daarna provinciaal en vervolgens landelijk geregeld werd.

        Frantz Schmidt kon beschikken over een eigen huis, het Henkerhuis (beulshuis). Helaas heb ik dat niet bezocht tijdens mijn bezoek aan Neurenberg van enkele jaren geleden (wel at ik bratwurst in het oudste bratwurstengeschäft van Duitsland en bezocht ik het bizarre parteigelände van de nazis, maar dat geheel terzijde). Nu ben ik benieuwd hoe de Maastrichtse situatie was. Kon de beul in Maastricht beschikken over een beulshuis? Lijkt me niet, maar ik weet het niet.

        Ten tweede: de beulen kwamen vaak voort uit vildersfamilies. Is een vilder hetzelfde als een looier?

        Opmerking


        • #19
          Beul

          De Historische Encyclopedie Maastricht is voor de beul in Maastricht een Fundgrube. De vroegste vermelding van een beul, hangdief of scherprechter is 1399. Het heeft geen zin hier die hele reeks aan te geven: dat kun je vinden in het boek.

          De salariëring was meestal niet al te best. Het beroep van beul was 'oneerlijk', dat wil zeggen: het was eerloos, niet eerbaar, infaam. Beulsfamilies trouwden dan ook (internationaal) onder elkaar, want buiten de beroepsgroep waren er vanwege die infamie weinig kansen.

          De scherprechter (in Maastricht de meest gebruikte term) kreeg naast zijn lage betaling drie karren kolen per jaar, en mocht het eerste ei nemen van elke 25 die er dagelijks voor de markt bij de stadspoorten binnen gedragen werden. Die kon hij dan weer verkopen. Hij mocht de eigenaren van loslopende varkens bekeuren en kreeg een derde van de boete. Hij hield soms herberg, verhandelde de kleding van geëxecuteerden en kreeg betaald voor het ontsmetten van de woningen van pestlijders. Dit en meer om zijn inkomen aan te vullen.

          Van 1595 tot 1704 beschikte de scherprechter over een woning in de Sint Antoniusstraat (een armenhuisje van de Tafel van de Grote Heilige Geest), later uitgebreid met een huisje dat gekocht werd van het daar gelegen antonietenklooster. Van 1704 tot 1803 betrok hij in dezelfde straat een nieuwe woning.
          Last edited by Ingrid M.H.Evers; 1 augustus 2021, 11:56.

          Opmerking


          • #20
            Vilder

            Ook het beroep van vilder was eerloos. Hij vilde geslachte dieren en verkocht hun huid aan de leerlooiers. Hij behoorde dus niet zelf tot de looiers. Ook moest hij dolle honden doodslaan ('hondenslager') en mensen die door zo'n hond waren gebeten, onderdompelen in de Maas (dompelen, niet verdrinken!). Kennelijk werd dat gezien als een geneesmiddel. In de achttiende eeuw kreeg hij jaarlijks vier karren kolen voor het opruimen van dode katten en honden.

            Bron: Ubachs/Evers, Historische Encyclopedie Maastricht, Zutphen 2005.

            Opmerking


            • #21
              Oorspronkelijk geplaatst door burgemeester Bekijk bericht
              Ik ben met vakantie en heb dus niet de beschikking over mijn aanzienlijke bibliotheek , maar heb wel wat boeken bij me. Ik las met plezier en afgrijzen een boek van Joel Harrington, Dagboek van een Beul. Het handelt over Meester Frantz Schmidt, die scherprechter was in het Neurenberg van het einde van de 16de, begin 17de eeuw.
              Waar jij je op vakantie al niet mee amuseert!

              Oorspronkelijk geplaatst door burgemeester Bekijk bericht
              Op MO kon ik maar weinig vinden over de scherprechters van Maastricht, maar er is wel een vrij uitgebreid lemma op wikipedia te vinden. Dat lemma kan wel wat redactionele kwaliteit (hint, hint) gebruiken.
              Het Wikipedia-artikel over de scherprechters van Maastricht is geschreven door iemand die zich Andries Van den Abeele noemt, mogelijk zijn echte naam. Hij is een van de meest productieve schrijvers op Wikipedia en schrijft o.a. over de stad Brugge en Belgische (adellijke) families. Ik geloof niet dat hij een link met Maastricht heeft. In de literatuurlijst staat één specifiek Maastrichtse bron vermeld:
              • Cornelis R. H. SNIJDER, 'Scherprechters te Maastricht, 1580-1870. Een historisch-genealogische studie', in: De Nederlandsche Leeuw, Den Haag, 2002.
              Helaas heb ik dat tijdschrift niet, dus ik kan niet controleren of de tekst van het artikel klopt. Het is onduidelijk of Van den Abeele het überhaupt gelezen heeft, want bronverwijzingen in de tekst ontbreken. In de Historische Encyclopedie Maastricht staat bij het lemma 'beul' een twaalftal publicaties vermeld.

              Oorspronkelijk geplaatst door burgemeester Bekijk bericht
              Nu ben ik benieuwd hoe de Maastrichtse situatie was. Kon de beul in Maastricht beschikken over een beulshuis? Lijkt me niet, maar ik weet het niet.
              Toch wel: de HEM vermeldt de 'dienstwoning' van de beul, van 1595 tot 1803 gelegen in de Sint Antoniusstraat, tegenwoordig Sint Teunisstraat. Aanvankelijk was dat een armenhuisje van de Heilige Geest, in 1704 werd er een nieuwe woning gebouwd. Van de historische bebouwing in die straat is niets meer over, dus het beulshuis bekijken kan niet meer.

              Oorspronkelijk geplaatst door burgemeester Bekijk bericht
              Ten tweede: de beulen kwamen vaak voort uit vildersfamilies. Is een vilder hetzelfde als een looier?
              Lijkt me niet. Eerder een beroep dat verwant was aan de vleishouwers of slagers (zie o.a. hier). Drie Maastrichtse scherprechters heetten Knoch...

              PS: Ingrid heeft het gras voor mijn voeten weggemaaid (en grondiger), zie ik nu pas!
              Last edited by El Loco; 1 augustus 2021, 11:08.

              Opmerking


              • #22
                Oorspronkelijk geplaatst door El Loco Bekijk bericht
                Ingrid heeft het gras voor mijn voeten weggemaaid!
                Scusi, Loco!

                Oorspronkelijk geplaatst door El Loco Bekijk bericht
                Cornelis R. H. SNIJDER, 'Scherprechters te Maastricht, 1580-1870. Een historisch-genealogische studie', in: De Nederlandsche Leeuw, Den Haag, 2002.
                Ik ken dit artikel ook niet, waarschijnlijk vanwege het tijdstip van verschijnen. De exacte titelbeschrijving vermeldt: De Nederlandsche Leeuw 119 (2002) 5/6, 145-219. Dat betekent een zeer uitgebreid artikel, dat waarschijnlijk in zomer of najaar van 2002 is verschenen. Op dat moment was een groot aantal lemma's van de Historische Encyclopedie Maastricht in wording reeds afgesloten en definitief geworden.

                Ik ben overigens wel benieuwd naar dit artikel, met name ook naar de gebruikte bronnen. De redactie laat zich echter zelden knollen voor citroenen verkopen.
                125 jaargangen van De Nederlandsche Leeuw (1883-2008 ) zijn als DVD met zoekfunctie verkrijgbaar voor € 49,50. Ook staan de eerste vijftig jaar (1883-1933) gedigitaliseerd op de website: https://www.knggw.nl/raadplegen/de-nederlandsche-leeuw. Maar dat helpt ons nu niet verder.
                Last edited by Ingrid M.H.Evers; 1 augustus 2021, 11:58. Reden: redactie

                Opmerking


                • #23
                  Wat zijn jullie toch weer mooi compleet! Ik had de HEM uiteraard mee moeten nemen, maar iets weerhield me….

                  Opmerking


                  • #24
                    1,8 kilo overgewicht?

                    Opmerking

                    Bezig...
                    X