Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

Wehrmachtkommandantur in Maastricht en de Schutzgruppen

Sluiten
X
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • Pier
    started a topic Wehrmachtkommandantur in Maastricht en de Schutzgruppen

    Wehrmachtkommandantur in Maastricht en de Schutzgruppen

    Naar aanleiding van een op 12 november 2018 gestarte topic over het "Afmelden van militairen in het begin van de Tweede Wereldoorlog" (link: http://forum.mestreechonline.nl/foru...e-wereldoorlog) door HenkvanOsch, ontstond een discussie/zoektocht naar de Wehrmachtkommandantur en de Schutzgruppen.

    Hieronder de discussie die volgde.
    Op 18 november 2018 zijn de postings verplaatst van de oorspronkelijke topic naar deze topic.
    Last edited by Pier; 18 november 2018, 16:24.

  • Ingrid M.H.Evers
    replied



    Maastricht bezet.

    In 2010 verscheen bij Verloren (Hilversum) in de serie Maaslandse Monografiën de dissertatie van dr. Paul Bronzwaer, Maastricht en Luik bezet, waarvan de inhoudsopgave op verschillende plaatsen op Internet te vinden is: http://www.shclimburg.nl/sites/shcli...0def_p1-15.pdf. De ondertitel en inhoud schrikken misschien wat af, maar dat is nergens voor nodig. Bronzwaer maakte een vergelijking tussen twee nabij gelegen steden die historisch gezien veel contact hebben gehad, maar waar in 1940 al ruim honderd jaar een grens tussen getrokken was. Het prettige is, dat wie alleen in Maastricht geïnteresseerd is,alles van Luik kan overslaan, omdat de geschiedenis van beide steden steeds apart wordt behandeld en pas in een derde hoofdstuk tezamen wordt bekeken. Dus eerst een hoofdstuk over de inname van Maastricht, dan een hoofdstuk over de inname van Luik en dan in een derde hoofdstuk de vergelijking tussen beide.

    Zo komt in hoofdstuk 4 'Het lokaal bestuur in Maastricht in de periode 1940-1944' aan de orde. Na twee weken militair bewind (Militärverwaltung) kreeg Maastricht net als de rest van Nederland een burgerbestuur (Zivilverwaltung). Vanaf augustus 1941 trad burgemeester Michiels van Kessenich terug en kwam Peeters, de eerste NSB-burgemeester in Maastricht, aan het bewind. Bronzwaer behandelt in dit hoofdstuk alle bestuurslagen van hoog naar laag. Hij bewijst dat de nazificatie in Maastricht is mislukt door discontinuïteit in de leiding van de gemeente (drie burgemeesters en twee 'algemeen uitvoerenden' in vier jaar), gebrek aan medewerking en lijdelijk verzet bij het ambtenarenkorps (op 1 maart 1942 waren slechts 24 van de 1.118 gemeenteambtenaren lid van de NSB en die 24 waren dan nog aangsteld door NSB-burgemeester Peeters), en onwil onder de bevolking. (pp. 120-131).Veel aandacht schenkt de auteur in dit hoofdstuk aan de door de Duitsers ingestelde bestuurslagen, waaronder de Ortskommandantur (p. 100).

    Overigens moet men zich realiseren, dat het hier gaat om een overzichtsgeschiedenis. De auteur kon niet tot in details het dagelijks reilen en zeilen van bijvoorbeeld de Ortskommandantur beschrijven. Dat was op de eerste plaats niet zijn insteek en het is zeer de vraag of het wat betreft (niet) aanwezige bronnen sowieso mogelijk zou zijn geweest. Het is een godswonder dat in Nederland uit deze periode nog zoveel bewaard is gebleven. In Luik ving Bronzwaer bij de provinciale afdeling van het Nationaal Archief volledig bot. Bij het provinciaal archief constateerde hij dat het voor de periode 1940-1945 'nagenoeg voor honderd procent onvolledig was' (vgl. dat eens met het Rijksarchief in Limburg!) en het aantal bewaarde stukken bij het Stadsarchief 'was weliswaar beter, maar verre van bevredigend.' (p. 21). Het heeft hem ongetwijfeld geweldig veel moeite gekost om de Luikse situatie verantwoord in beeld te brengen: chapeau!

    Terwijl de auteur de grote lijn behandelt, was er mogelijk nog een tweede reden waarom hij niet in details kon treden. De Nederlandse termijnen voor openbaarmaking van archieven zijn een aantal jaren geleden uitgebreid naar de Europese regelgeving. De niet-openbaarheid van gevoelige stukken over individuele personen zijn van zeventig jaar na de gebeurtenis opgerekt tot honderd jaar. Een naam als Angermeyer/Angermaijer komt dus niet voor in het verhaal. Maar wie een goed inzicht wil krijgen van de bezettingsjaren van Maastricht (1940-1944), met name ook van het aanvalsplan van de Duitsers (Plan Gelb), de inname van de stad op 10 mei 1940, het reilen en zeilen van provinciaal en stadsbestuur bestuur, de jodenvervolging in Maastricht en de bevrijding, moet zeker eens 'Bronzwaer' ter hand nemen.

    Het boek is goed geschreven, het leest als een trein. Jammer is wel, dat het register zich beperkt tot persoonsnamen, waardoor een begrip als Ortskommandantur, dat op meer plaatsen dan pagina 100 in de tekst wordt genoemd, niet terug te vinden is zonder de verschillende hoofdstukken door te bladeren. Ook ontbreekt een overzichtje van gebruikte afkortingen, zodat de lezer op gezette tijden moet terugbladeren om zich de betekenis van deze of gene term weer even in herinnering te brengen. Met een begrip als 'SS' hebben de ouderen onder ons weinig moeite; dat is ook zó algemeen bekend, dat het meteen enkele treffers oplevert op Wikipedia. Maar dat geldt niet voor andere kreten.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 27 november 2018, 14:19.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Pier Bekijk bericht
    Wie was soldaat J. Angermeyer en was er dan toch een Schutzgruppe in Maastricht? Voorlopig (!) zit ik even op een dood spoor...
    Noch op wiewaswie.nl (maar maakt dat gegevens uit 1938 en later openbaar?), noch op Delpher iets gevonden over een J. Angermeyer. Wel is er kort voor de oorlog sprake van een ir. Angermeyer als 'vertegenwoordiger van de Duitse kolonie in Maastricht.' https://www.delpher.nl/nl/kranten/vi...mpeg21%3Aa0220.
    Dan heeft die heer hier kennelijk gewoond en gaat het mogelijk om zijn zoon. In het Adresboek van Maastricht 1938 staat een J.H.J. Angermaijer, procuratiehouder, Hertogsingel 27b. MIsschien ook een spoor?

    Leave a comment:


  • Pier
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ivo M Bekijk bericht
    Klopt, het gedrag van de plaatselijke autoriteiten is eigenlijk een aparte draad waard.
    "Institutioneel Verzet", zoals Ivo M het handelen van plaatselijke autoriteiten in zijn scriptie noemde is inderdaad een apart draadje waard.
    Ik zie het graag verschijnen.

    Maar nu verder met onze "Wehrmachtkommandantur en Schutzgruppen".
    Wat mij opvalt, maar misschien zoek in niet goed, is dat er héél weinig te vinden is over de Wehrmachtkommandanten (in Maastricht).
    Over de Schutzgruppen vind ik zo mogelijk nog minder.

    Als je al iets vindt is het niet openbaar.

    Zo vond ik:

    +++++++++++ Stukken betreffende soldaat J. Angermeyer van de Schutzgruppe Maastricht, vallende onder de Wehrmachtkommandantur Maastricht

    Identificatie nummer
    MF_180

    Datering
    1942-1943

    Link
    http://www.archieven.nl/nl/search-mo...ew=inv2#MF_180

    Behoort tot archief
    001 Wehrmachtbefehlshaber in den Niederlanden

    Link
    Naar archief

    Toegang
    Deze stukken zijn beperkt openbaar. Zij zijn slechts raadpleegbaar na verkregen toestemming van de directeur van het NIOD. Voor bezoekers die deze toestemming willen hebben, ligt een formulier bij de balie van de studiezaal van het NIOD.

    ++++++

    Waar gaat dit over???
    Wie was soldaat J. Angermeyer en was er dan toch een Schutzgruppe in Maastricht??


    Voorlopig (!!) zit in even op een dood spoor.......

    Leave a comment:


  • Ivo M
    replied
    Klopt, het gedrag van de plaatselijke autoriteiten is eigenlijk een aparte draad waard.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    In het archief van de gouverneur 1914-1944 bij het RHCL lees ik, dat de eerste anderhalf jaar de Duitsers hun best deden de bevolking voor zich in te nemen, eerst daarna stuurden zij een andere koers. In dat archief zitten onder meer dossiers over de werkrelaties tussen burgemeesters en Duitse overheden.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 20 november 2018, 00:52.

    Leave a comment:


  • Ivo M
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Geweldig interessant, Pier. Ik geloof niet dat over deze bezettingsmaatregelen voor Maastricht ooit is geschreven. Het is een van de vele blinde vlekken in de plaatselijke geschiedenis. Als ik het goed begrijp, zou er wat betreft de burgerbevolking het een en ander terug te vinden moeten zijn in het jaarverslag van de gemeente en het Sdecretariearchief (RHCL). Totdat in 1941 Michiels van Kessenich werd vervangen door de NSB-burgemeester Peeters, zal zeker gepoogd zijn een eerlijk verslag te geven.
    Dat laatste vraag ik mij duidelijk af. Dergelijke documenten zullen zeker onder ogen van de bezettingsautoriteiten zijn gekomen. Dingen die door Michiels van Kessenich en anderen werden gedaan en eigenlijk tegen de zin van de nazi's waren zullen niet zijn opgescheven in deze documenten maar hooguit (en dan ook niet altijd) in privé-archieven zijn terechtgekomen.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Geweldig interessant, Pier. Als ik het goed begrijp, zou er wat betreft de burgerbevolking het een en ander terug te vinden moeten zijn in het jaarverslag van de gemeente en het Secretariearchief (RHCL). Totdat in augustus 1941 Michiels van Kessenich werd vervangen door de NSB-burgemeester Peeters, zal zeker gepoogd zijn een eerlijk verslag te geven.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 25 november 2018, 19:55.

    Leave a comment:


  • Pier
    replied
    Op 5 augustus 1940 meldt de Limburger Koerier:

    OFFICIEELE MEDEDEELINGEN
    Nieuwe Kommandantur te Maastricht.
    MAASTRICHT.

    De Kommandantur te Maastricht maakt bekend:
    Sinds 20 Juli 1940 is te Maastricht gevestigd de Feldkommandantur 724. welke tevens optreedt als Wehrmacht-Kommandantur voor de provincie Limburg. Zij staat onder bevel van
    Oberstleutnant Lang.
    De Kommandantur is gevestigd in het pand Vrijthof No. 19.
    De Wehrmachtskommandantur behandelt alleen militaire zaken.
    De behartiging van de belangen der burgerlijke bevolking behoort niet tot de werkzaamheden van de Kommandantur, maar berust bij de burgemeesters, gemeentebesturen of andere plaatselijke overheden. Dezen krijgen daarvoor hun aanwijzingen van den Commissaris der Provincie, die op zijn beurt zich richt naar de opdrachten van den Rijkscommissaris voor het bezette Nederlandsche gebied.
    De Feldkommandantur ls geopend dagelijks van 9 tot 12 uur.


    Het lijkt er dus op dat Major von Battenwerffer begin augustus 1940 al is vervangen door Oberstleutnant Lang.

    Leave a comment:


  • Pier
    replied
    In de Limburger Koerier van 2 augustus 1940 lezen we dat de nieuwe Feldkommandantur 724, gevestigd Vrijthof no. 19, dagelijks geopend is van 09.00-12.00 uur.

    Leave a comment:


  • Pier
    replied
    Wie was eigenlijk de hoogste Duitse militaire autoriteit in Maastricht?

    In een krantenartikel van 31 mei 1940 van het Godsdienstig-Staatkundig Dagblad (https://resolver.kb.nl/resolve?urn=d...2:mpeg21:a0055) lezen we dat “dezer dagen een bijeenkomst belegd [was] van burgemeesters uit Zuid- Limburg, ressorterende onder het ambtsgebied van de Ortskommandantur Heerlen.
    Deze bijeenkomst, welke stond onder leiding van Kapitän-leutnant Dr. Ackermann, werd mede bijgewoond door Major von Bartenwerffer. Feldkommandant te Maastricht.

    In het artikel staat verder dat Kapitan-leutnant Dr. Ackermann zijn ambtsgebied had uitgebreid tot alle gemeenten van Zuid-Limburg in de streek begrensd ten Oosten en Zuiden door de landsgrens, ten westen door den Rijksweg Maastricht—Sittard en ten Noorden op 5 K.M. bezuiden Sittard. Ackermann. had hiermede alle Ortskommandanturen overgenomen, voor zover zij nog bestonden.
    Maastricht viel dus niet onder Kapitan-leutnant Dr. Ackermann.

    Vervolgens zette Ackermann de Duitse bezettings-organisatie uiteen.
    Boven de Ortskommandantur staat de Feldkommandantur, die te Maastricht is gevestigd, en hierboven de Oberfeldkommandantur te 's-Hertogenbosch.

    Vervolgens gaf Kriegsverwaltungs(onleesbaar) Siegenbach een uiteenzetting over tal van problemen, die aan de orde waren gekomen. Verder wees Siegenbach op de verplichting om plaats- en wegwijzers wederom aan te brengen, terwijl hij nader inging op het houden van vergaderingen en processies.

    Kriegsverwaltungsoberinspektor Trömner gaf een uiteenzetting over het grensverkeer en het inleveren van wapens. Het eerste kwam in grote trekken hierop neer, dat de toestand, zoals die op 9 mei [1940] van kracht was, in grote lijnen gehandhaafd bleef, tenminste wat betreft het zgn. kleine grensverkeer.
    „Passier - scheine" kunnen weer bij de Ortskommandantur worden aangevraagd.
    Het „grote" reisverkeer vereist een bijzondere toestemming en visum, dat bij de Feldkommandantur of Oberfeldkommandantur moet worden aangevraagd. De oude regeling blijft ook van kracht voor arbeiders, die in Duitschland te werk zijn gesteld en voor de schoolkinderen.

    Verschillende van de aangeroerde onderwerpen werden door Feldkommandant, Major von Bartenwerffer, nog nader toegelicht. Hierbij wees hij er o.m. op, dat verschillende niet op de voorgeschreven wijze gerequireerde voertuigen weer waren teruggegeven, terwijl ook een vijftigtal paarden, die opgeëist t waren, den volgende dag weer werden terugbezorgd.
    In zijn slotwoord zei Major von Battenwerffer nog, dat hij zich op het standpunt heeft gesteld, naar mogelijkheid verhoudingen te scheppen, die voor de bevolking zo gunstig mogelijk zijn. In dit verband wees hij op de goede samenwerking met de Gouverneur der provincie.

    Dit artikel lezende lijkt het erop dat Feldkommandant Major von Battenwerffer – althans in mei 1940 – de hoogste Duitse (Wehrmacht)militair in Maastricht was.

    Leave a comment:


  • Ivo M
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H.Evers Bekijk bericht
    Gek genoeg wordt Sint Maartenspoort als niet meer bestaand genoemd in het Straatnamenboek van Panhuijsen en co.
    Ik heb die straat nog van buiten moeten leren toen ik bij de post werkte. Googlemaps geeft bij het adres Sint Maartenspoort 2 gewoon het besproken pand op. Een foutje van Panhuijsen en co dus.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ivo M Bekijk bericht
    De Sint Maartenspoort bestaat nog altijd. Het is inderdaad het straatje waar de muziekschool gevestigd is.
    Gek genoeg wordt Sint Maartenspoort als niet meer bestaand genoemd in het Straatnamenboek van Panhuijsen en co.

    Leave a comment:


  • Ivo M
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Pier Bekijk bericht
    Wehrmachtkommandantur



    Waar was de Wehrmachtkommandantur in Maastricht eigenlijk gevestigd?

    Volgens Delpher was dat aan de St. Maartenspoort 2 te Maastricht, zoals uit onderstaand krantenartikel blijkt.

    540.jpg

    Als de Schutzgruppen (in (Zuid-)Limburg) gelieerd waren aan de Wehrmachtkommandantur in Maastricht zou het goed mogelijk zijn dat men zich daar heeft moeten melden.
    Maar, waar is de Sint Maartenspoort no. 2 ??
    Bij mijn weten bestaat die straatnaam niet (meer).

    Op de website http://www.wikiwand.com/nl/Bevrijdin...stricht_(1944) is te lezen dat de Ortskommandantur gevestigd was in het voormalige Franciscanessenklooster aan de Franciscus Romanusweg 90 te Maastricht waar thans een dependance van de Zuyd Hogeschool (conservatorium) is gevestigd.
    Mogelijk dat dit deel van de huidige Fransciscus Romanusweg vroeger St. Maartenspoort heette.

    Op Delpher is helaas zéér weinig terug te vinden over de Schutzgruppen.
    De Sint Maartenspoort bestaat nog altijd. Het is inderdaad het straatje waar de muziekschool gevestigd is. Dit gebouw heeft ook het formaat en de indeling die voor de funktie van Whermachtkommandantur geschikt zou zijn.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Wat was de Schutzgruppe?

    Bij het NIOD berust onder nummer 249-0182 een 'Dossier Deutsche Schutzgruppe.'

    In de inventaris is sprake van een nr. a1: Nota van de PRA-'s Gravenhage over de Deutsche Schutzgruppe, opgericht in 1941 en bestemd voor de [bescherming/bewaking van] openbare gebouwen, bruggen e.d., maar in Juni 1944 ingedeeld bij de Wehrmacht, zonder datum.

    Het lijkt mij dat die Schutzgruppen dus overal aanwezig waren, maar vanwege hun specifieke taak weinig sporen hebben achtergelaten.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 17 november 2018, 18:38.

    Leave a comment:

Bezig...
X