Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

Verdwenen kapellen: het St.-Gerarduskerkje

Sluiten
X
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • Ingrid M.H.Evers
    started a topic Verdwenen kapellen: het St.-Gerarduskerkje

    Verdwenen kapellen: het St.-Gerarduskerkje

    Bericht van Olijfje:

    Lang geleden plaatste ik ‘n foto van de gevel van het Gerarduskerkje aan de Wycker Grachtstraat bij “Boe is dit?” het bleek tamelijk onbekend en er werd niet al te veel over vermeld.



    Sjef had wel wat info (vanzelfsprekend) die ik hierbij citeer:

    Citaat:
    Sint Gerarduskerk Wyck.
    Een bijkerk van de Sint Martinuskerk; architect A. Boosten.
    Hij verbouwde een danszaal tot kerkruimte (1939) en de pogingen van kapelaan/rector Franck om van de Gerarduskerk een volwaardige parochiekerk te maken, faalden (1946).
    De kruiswegstaties van Willy Hameleers en een kruisbeeld van beeldhouwer Weerts bracht pastoor Dohmen na de opheffing naar de kerk van Sint Pieter Boven (1977). Het Gerardusbeeld dat in de voormalige Gerarduskerk stond, bevindt zich dus nu in de Sint Martinuskerk van Wyck.

    Kapelaan Franck faalde om er een volwaardige parochiekerk van te maken.
    Hij was kapelaan in Wyck van 1926-1945 en van 1939-1945 bedienaar van de Sint-Gerarduskerk.
    Tijdens WO-II is kapelaan Franck gegijzeld (1942-1943) en in 1945 werd hij benoemd tot pastoor in Bocholtz.
    De Sint-Gerarduskerk heeft als (hulp)kerk dienst gedaan tot 1977.

    Vanmiddag vond ik [Olijfje] bij m’n moeder (waar anders) tussen een stapel oude kalenders die ze wilde opruimen, een kalendertje uit 1970 waarin ‘n foto van het interieur van dat Gerarduskerkje. Misschien de moeite waard om op door te borduren.

    het interieur

    [Het gebouw staat er nog steeds, maar nu wordt het gebruikt door de dansschool Impulse].
    Last edited by olijfje; 27 juli 2011, 18:33.

  • Harry Veenhof
    replied
    Dat hele stuk ken ik als het patronaat, met aan de lange kant (tegenover de toenmalige ambachtschool) de ingang van de grote zaal rechts als je binnenkwam, in de grote zaal (kant Turennestraat) had je een deur die toegang gaf tot de kleedkamer van de toneelzaal. Je kon deze kleedkamer ook betreden via de tuin die over de volle lengte lag van het patronaat met buiten de toiletten rechts in de hoek en recht door kwam je in een kleine zaal via de deur aan de linkerkant kwam je in de foyer uit van de toneelzaal en filmzaal die boven was.




    Oorspronkelijk geplaatst door olijfje
    Ja dat zou ik ook wel willen weten, moet toch een flinke kapel zijn geweest

    De Lyonnetstraat en de Turennestraat lopen paralel, dus de kapel zou het hele stuk A.Lipkensstraat hebben beslaan;
    Last edited by Harry Veenhof; 2 augustus 2011, 18:59.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    St.-Martinusparochie ca. 1900-1950

    Omdat ik geen goede link krijg naar de inverntaris, citeer ik hieronder een algemeen overzicht uit de inleiding van de archiefinventaris, waarin ook de Gerarduskerk aan bod komt:

    'Om de toevloed van kerkgangers beter te kunnen verwerken stelde men in 1912 een afzonderlijke kindermis in * Omdat het resultaat niet afdoende was liet het kerkbestuur het jaar daarop een aparte kinderkapel naast het jongens-patronaat op de hoek van de A. Lipkensstraat, Lyonnetstraat Turennestraat bouwen * . In het begin van de dertiger jaren is deze kapel opgeheven en bij het patronaat gevoegd. In 1939 stelde de bisschop voor in het buurthuis Rechtstraat_69_een kerk in te richten en een priester met de zielzorg in deze buurt te belasten: dit met het oog op het toenemend aantal parochianen en het a-sociale karakter van de mensen in deze buurt. Het kerkbestuur besloot op dit voorstel in te gaan en benoemde W. Franck tot kapelaan van de hulpkerk, die werd toegewijd aan Sint Gerardus. Franck, die sedert 1941 eigenaar was van het gebouw, streefde naar een grotere onafhankelijkheid van de Sint-Gerarduskerk, maar de bisschop dwarsboomde dit plan. In 1946 kregen twee paters Franciscanen de leiding over de kerk. Duidelijk werd in een regeling de onderdanigheid van de Sint-Gerarduskerk ten opzichte van de moederkerk vastgelegd. Desondanks rezen er ook nu weer problemen over de zelfstandigheid, het bezoek van veel gegoede inwoners aan de kerk en de geringe aandacht voor de a-socialen. Met ingang van december 1951 waren er geen paters meer bij de kerk werkzaam en werd hun taak overgenomen door een kapelaan van de parochie * Voor het parochieleven is de tijd tussen 1883 en 1955 ook in Wyck de tijd van het Rijke Roomse Leven. De geestelijke verzorging lag in handen van de pastoor-deken en drie kapelaans. Behalve in de directe zielzorg speelden zij ook een belangrijke rol bij de verschillende godsdienstige broederschappen en R.K.verenigingen die de parochie telde.'

    NB. Zoeken in de inventaris doe je met het menuutje links. Ga met de cursor over de tekst in de rechterkolom en het blijkt dat + en - tekens doorlinken. De rode sterretjes in bovenstaande tekst zijn links naar voetnoten. Daar staat dan weer in welk inventarisnummer de gegevens te vinden zijn.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 31 juli 2011, 11:49.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Lyonnetstraat 15?

    Oorspronkelijk geplaatst door Harry Veenhof Bekijk bericht
    Kan jij me vertellen waar dat kinderkapelleke precies heeft gestaan? (...) Wordt hier soms mee bedoeld het huis van de beheerder dat vast gebouwd zat aan het patronaat ?
    Ik citeerde slechts wat ik heb gevonden bij Van Rensch. Hij situeert de kapel 'naast het jongenspatronaat op de hoek van de A. Lipkensstraat, de Lyonnetstraat en de Turennestraat.' Het is een formulering die rechtstreeks komt uit de inleiding van de inventaris van het archief van de St.-Martinusparochie (berust bij het RHCL aan de Pieterstraat).

    Bij nader inzien blijkt dat in het archief onder meer stukken zitten over de bouw van zowel de kinderkapel als het jongenspatronaat. (Wat de precieze inhoud van die stukken is, kan alleen op het RHCL worden nagegaan). De inventaris spreekt ergens van werkzaamheden in verband met een muur tussen de kinderkapel en het pand Lyonnetstraat 15. Dat kan een zijmuur, maar ook een achtermuur zijn geweest.

    De kapel is in de jaren 1930 opgeheven en bij het jongenspatronaat getrokken. Zij heeft dus niets van doen met het woonhuis van de beheerder. Het wass ook geen 'kapelleke', maar waarschijnlijk een redelijk ruim vertrek. Ik heb afgelopen maand de kinderkapellen van de Antonius van Paduakerk in Heerlen-Vrank gezien, die links en rechts van het hoofdaltaar lagen, maar nu met tussenwanden zijn afgescheiden. De ene is nu in gebruik als dag- en kleine trouwkapel, de andere als een soort honk voor plaatselijke clubs. Ik vermoed dat de kinderkapel van de Martinusparochie een zelfde omvang had. Mogelijk bleek zij te klein en werd ze daarom opgegeven. Maar dat is speculatie en gemakkelijk in het archief na te gaan.

    Het jongenspatronaat bestond nog tot in de jaren 1960-1970, maar droeg toen de naam Don Bosco Club.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 31 juli 2011, 11:50.

    Leave a comment:


  • Harry Veenhof
    replied
    Kinderkapel

    Ingrid,

    Kan jij me vertellen waar dat kinderkapelleke precies heeft gestaan ?
    Ik heb een aantal jaren in dat patronaat bij de KAJ. (Kajotters) gezeten, maar nooit iets gehoord daar over een kinderkapel.
    Wordt hier soms mee bedoeld het huis van de beheerder dat vast gebouwd zat aan het patronaat ?




    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H. Evers Bekijk bericht
    Ik heb er eens even Van Rensch op nageslagen en de situatie wordt meteen duidelijker. Zoals ik al vermoedde, heeft het bisdom een spaak in het eerzuchtige wiel gestoken. Zoals het er nu uitziet, faalde Franck niet zozeer in een hem door zijn kerkelijke overheid gegeven opdracht (zoals ik eerder vermoedde), als wel in een persoonlijk streven naar een eigenstandige, onafhankelijke kerk.

    Na de eeuwwisseling groeide en bloeide het parochieleven in Wyck in de meest letterlijke zin. De toch niet kleine St.-Martinuskerk werd zozeer overlopen dat het kerkbestuur in 1912 een aparte kindermis instelde om de druk een beetje te verlichten. Niet dat het hielp. En dus bouwde men een aparte kinderkapel 'naast het jongenspatronaat op de hoek van de A. Lipkensstraat, de Lyonnetstraat en de Turennestraat. In het begin van de jaren dertig is deze kapel opgeheven'. [Wie begint een nieuw draadje over déze onbekende kapel, en zet er meteen een plattegrondje bij?]

    Ik citeer ook hieronder de tekst van Van Rensch:

    'In 1939 stelde de bisschop voor in de achterbouw van het pand "De Gouden Leeuw", Rechtstraat 69, een kerk in te richten en een priester met de zielzorg in deze buurt te belasten; dit met het oog op het toenemend aantal parochianen en het onmaatschappelijk karakter van de buurt. Het kerkbestuur benoemde toen kapelaan W[iel?] Franck tot kapelaan voor deze hulpkerk, die werd toegewijd aan Sint Gerardus. Franck, sedert 1941 eigenaar van het gebouw [hij had de zaal met eigen geld weten te kopen], streefde naar een grotere onafhankelijkheid van zijn kerk. Door ingrijpen van de bisschop mislukte dit streven en in 1946 [Franck was allang naar Bocholtz] kregen twee paters franciscanen de leiding. Vooral pater Serapion genoot in die tijd grote bekendheid. Duidelijk was de onderdanigheid van de Sint-Gerardus aan de moederkerk, de Sint-Martinus, vastgelegd. [De Sint Gerardus was dus een zogenaamde suffragaankerk].

    Desondanks rezen er toch weer problemen op dit punt, en over het feit dat teveel gegoede inwoners de kerk bezochten en er te weinig aandacht was voor de onmaatschappelijke gezinnen [in de buurt]. Sedert 1951 werd de taak van de paters weer overgenomen door een kapelaan van de Sint-Martinus.

    In de jaren zestig begonnen in Wyck de terugloop van het kerkgezoek en de ontwikkeling van de binnenstad geleidelijk een ernstig probleem te vormen. Door het afnemend aantal priesters stond de pastoor van Wyck nu alleen voor zijn taak als zielzorger. De Sint-Gerarduskerk werd in 1977 gesloten.'

    Literatuur:

    Th.J. van Rensch, De Sint Martinuskerk van Wyck, Maastricht 1983, 54-55.
    Wat betreft de onderdanigheid van de St.-Gerardus aan de St.-Martinus: bedoeld wordt dat de kerk een subvestiging was van een eerdere kerk en daarvan voor haar bediening, beleid en financiën afhankelijk was. Het is een bekende constructie. De kerk van Sint Pieter was in vroeger tijden een suffragaankerk van de Onze Lieve Vrouwebasiliek, en als ik even spreek vanuit de losse pols: ik geloof dat die van Heugem onder Keer viel en die van Wolder onder Oud-Caberg.

    Leave a comment:


  • Harry Veenhof
    replied
    Gerardus kerkje

    Ik weet me nog te herinneren dat in dit kerkje nog kaplaan Jeuke ?? (achternaam weet ik niet meer) er kapelaan was. Jeuke woonde toen die tijd in de Wijker Grachtstraat, naast de kleuterschool waar ik ook nog heb opgezeten en tegenover de St. Jozefschool. Ik heb hem ook nog heel even meegemaakt als geestelijk adviseur van de KAJ (Kajotters) als opvolger van kapelaan Schmietz die toe die tijd tegenover de kleuterschool woonde in de St. Maartenslaan, eerste huis van het kleine tunneltje onder de af- en oprit van de Wilhelminabrug.

    Leave a comment:


  • Harry Veenhof
    replied
    Boe is dit

    Dit zijn de ruiten van het zangkoor achter in de kerk in de wijker Grachtstraat

    Harry




    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H. Evers Bekijk bericht
    Bericht van Olijfje:

    Lang geleden plaatste ik ‘n foto van de gevel van het Gerarduskerkje aan de Wycker Grachtstraat bij “Boe is dit?” het bleek tamelijk onbekend en er werd niet al te veel over vermeld.



    Sjef had wel wat info (vanzelfsprekend) die ik hierbij citeer:

    Citaat:
    Sint Gerarduskerk Wyck.
    Een bijkerk van de Sint Martinuskerk; architect A. Boosten.
    Hij verbouwde een danszaal tot kerkruimte (1939) en de pogingen van kapelaan/rector Franck om van de Gerarduskerk een volwaardige parochiekerk te maken, faalden (1946).
    De kruiswegstaties van Willy Hameleers en een kruisbeeld van beeldhouwer Weerts bracht pastoor Dohmen na de opheffing naar de kerk van Sint Pieter Boven (1977). Het Gerardusbeeld dat in de voormalige Gerarduskerk stond, bevindt zich dus nu in de Sint Martinuskerk van Wyck.

    Kapelaan Franck faalde om er een volwaardige parochiekerk van te maken.
    Hij was kapelaan in Wyck van 1926-1945 en van 1939-1945 bedienaar van de Sint-Gerarduskerk.
    Tijdens WO-II is kapelaan Franck gegijzeld (1942-1943) en in 1945 werd hij benoemd tot pastoor in Bocholtz.
    De Sint-Gerarduskerk heeft als (hulp)kerk dienst gedaan tot 1977.

    Vanmiddag vond ik [Olijfje] bij m’n moeder (waar anders) tussen een stapel oude kalenders die ze wilde opruimen, een kalendertje uit 1970 waarin ‘n foto van het interieur van dat Gerarduskerkje. Misschien de moeite waard om op door te borduren.

    het interieur

    [Het gebouw staat er nog steeds, maar nu wordt het gebruikt door de dansschool Impulse].

    Leave a comment:


  • Breur
    replied
    Guus Dohmen.

    In 1977 kreeg Guus Dohmen de aanstelling tot pastoor van St. Pieter op de Berg. Zelf typte Guus een kaartenbak, zijn broer maakte een plattegrond van het kerkhof en Guus besloot diverse oude graven vervallen te verklaren. Achteraf gezien, valt de beslissing om oude graven vervallen te verklaren en een aantal van deze graven te ruimen vanuit historisch oogpunt te betreuren. Dohmen gaf het kerkhof de huidige definitieve inrichting en nam het initiatief tot restauratie van de kerk. Pastoor Dohmen bracht talrijke spullen van de inmiddels gesloten St. Gerarduskerk aan de Wycker Grachtstraat in, zoals de kruiswegstaties van Willy Hameleers en het uit hout gesneden kruisbeeld van de Maastrichtse beeldhouwer Weerts.




    De voormalige St. Gerarduskerk en St. Gerardusbeeld (met de tekst "keert terug tot GOD") in 2008. Pieta en kruiswegstatie van Willy Hameleers.




    Sjef Eymael: St. Antonius met kind, aangeschaft door pastoor Antonius Theunissen. Het uit hout gesneden kruisbeeld van de Maastrichtse beeldhouwer Weerts.

    Foto's: Breur Henket.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Citaat:
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H. Evers
    In het Silhouetboekje Wyck staat een interieurfoto die boven het priesterkoor een hoge muurboog laat zien, beschilderd met twee engelen en een banderol met tekst. Daarachter bevindt zich op het verhoogde priesterkoor het altaar, waarboven het grote houten kruis en mogelijk twee glas-in-loodramen.

    Burgemeester:
    Dat is dan deze:
    Bestanden bijvoegen
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 27 juli 2011, 18:51.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Ringleiding in 1970!

    Olijfje:
    En (dat vind ik zeer modern) op de achterflap van de kalender uit 1970 staat te lezen:
    De St.Gerarduskerk heeft een ringleiding. Slechthorenden kunnen hun hoorapparaatje op de ringleiding instellen.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Archief van de St.-Gerarduskerk

    In het archief van de St.-Martinuskerk (RHCL) zijn enkele dossiers aanwezig over het reilen en zeilen van de St.-Gerarduskerk tussen 1939 en ca. 1955. Daaruit blijkt onder meer dat kapelaan Franck inderdaad voor eigen rekening de kerkzaal kocht en deze na zijn benoeming als pastoor in Bochholtz in 1945-1946 overdroeg aan de St.-Martinusparochie.

    Ook blijkt zij in 1942 verzekerd te zijn tegen brandschade.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Olijfje:
    Nu je het zegt herinner ik me die boog en de engelen. Het rechterpoortje was de ingang als men vanaf de Rechtstraat het kerkje binnen wilde gaan.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Aankleding en afmetingen

    Hierboven is vermeld dat kapelaan Dohmen, bij de opheffing van de Sint Gerarduskerk en zijn benoeming als pastoor van Sint Pieter Boven, een aantal objecten meenam naar die kerk, waaronder de kruisweg.

    De vraag is waar die eigenlijk hing in deze krappe ruimte. Op de bovengenoemde vroege interieurfoto is ze niet te zien. Misschien bestond ze toen nog niet. Op de latere foto's is te zien dat rechts vooraan drie schilderijen boven elkaar hangen. De vage vormen doen denken aan de kruisweg van Hameleers (klik het filmpje aan naast 'statie VI'), dus dit is waarschijnlijk de manier waarop die veertien staties in de Sint-Gerardus werden opgesteld.

    De kerkzaal had gezien de latere interieurfoto's 2 x 16 banken met ca. acht zitplaatsen, in totaal 256 officiële zitplaatsen. Er was één gangpad, een houten balkenplafond, een houten achterwandlambrisering en prefab panelen langs de wanden. De vroege interieurfoto is van bovenaf genomen, waarschijnlijk bij de inwijding van het kerkje door de bisschop. Dat hoge fotomoment duidt erop dat er ook een orgelbalkon moet zijn geweest. In elk geval blijkt uit de kalendertekst van olijfje uit 1970 dat de kerk beschikte over een eigen zangkoor.

    Overigens denk ik dat de brandweer een dergelijke hoge maar zeer krappe ruimte niet meer zou goedkeuren voor gebruik door grote groepen mensen. Ik moet er niet aan denken dat hier brand zou zijn uitgebroken. Anderzijds waren er voor en achter in totaal drie tot vijf (?) uitgangen. Misschien was dat voldoende?

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk interieur

    In het Silhouetboekje Wyck staat een interieurfoto die boven het priesterkoor een hoge muurboog laat zien, beschilderd met twee engelen en een banderol met tekst. Daarachter bevindt zich op het verhoogde priesterkoor het altaar, waarboven het grote houten kruis en mogelijk twee glas-in-loodramen.

    Op vloerniveau is links en rechts naast de brede trappen naar het priesterkoor een rond poortje te zien. Het linkerpoortje leidt ongetwijfeld naar de sacristie, want daar hangt het gebruikelijke luidklokje waarmee het begin van de H. Mis werd aangegeven.

    Deze foto moet de oorspronkelijke situatie weergeven, want het altaar staat nog tegen de achterwand en is niet gericht naar de gelovigen. De twee interieurfoto's hierboven dateren volgens mij uit de eindfase, van na Vaticanum II (met rechts een vrouw als acoliet?). Het altaar is naar voren gehaald en de priester celebreert de mis met het gezicht naar de gelovigen. De boog is gesloopt en de achtermuur conform de mode van de jaren 1960-1970 betimmerd. De boogvormige doorgangen naar ruimtes achter het priesterkoor zijn verdwenen. Het is zelfs de vraag of in de lambrisering nog deuren zijn uitgespaard.

    Literatuur
    T. Panhuysen, W. Mes en A. Jenniskens, Wyck, (Maastrichts Silhouet, 44), 28.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Olijfje:
    Zal wel 'n "hoogtijdag" zijn geweest.
    Het was er (in mijn herinnering) altijd bomvol. Ik weet nog dat groepjes jeugdigen (ik moest er op de zondagmorgen ook altijd heen) in de beide portaaltjes bij elkaar groepten om na afloop snel weer buiten te kunnen zijn.

    Pier:
    Sint Servaas? Je bedoelt het borstbeeld van de heilige St. Gerardus! Staat dit nu niet in cafe de Vogelstruys?

    Volgens mij heeft burgemeester iets uit te leggen...

    Burgemeester:
    Opmerkelijk, ja! Maar de 'echte' heilige Gerardus staat nog steeds in de Struys!

    Leave a comment:

Bezig...
X