Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

Verdwenen kapel: de (Grote) Heilige Geestkapel

Sluiten
X
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • Theo Bakker
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H. Evers Bekijk bericht
    Wat zijn dan die 'andere bronnen'? We doen hier aan bronvermelding zodat iedereen een bewering ook op zijn meriten kan beschouwen. Overigens, de HEM vermeldt het ook, maar dan moet men wel willen lezen en zoeken.
    Mestreechter Steerke. Indirect wordt uit die tekst duidelijk dat de Kruisheren in beeld komen als de Jezuieten in 1638 of 1639 de stad moeten verlaten, alhoewel het ook daar niet zo direct gezegd wordt. Dat is deductie mijnerzijds.

    Als ik triomfantelijk doe over de resultaten van onze discussies is dat niet om geleerden "onderuit te halen" maar over de voortschrijdende kennis die met behulp van diezelfde geleerden én logisch nadenken verzameld kan worden. Het is mijn stokpaardje dat geschiedenis niet alléén in akten verstopt zit.
    Last edited by Theo Bakker; 3 mei 2011, 17:08.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Theo Bakker Bekijk bericht
    Andere bronnen dan de HEM noemen het jaartal 1639; dat had te maken met het feit dat de Jezuieten - met de Minderbroeders - weigerden de eed van trouw aan de Staatse regering af te leggen en de stad moesten verlaten.
    Wat zijn dan die 'andere bronnen'? We doen hier aan bronvermelding zodat iedereen een bewering ook op zijn meriten kan beschouwen. Overigens, de HEM vermeldt meer dan u suggereert, maar dan moet men wel willen lezen en zoeken.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 3 mei 2011, 16:51. Reden: tekstcorrectie

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Ligging van de H. Geestkapel

    Oorspronkelijk geplaatst door Theo Bakker Bekijk bericht
    Bij het lokaliseren van de Heilige Geestkapel (...) stuiten we op een probleem. De HEM zegt daarover: gelegen aan de zuidzijde van de Markt.
    Op pagina 207 van de Historische Encyclopedie Maastricht [HEM] wordt in het lemma ‘Grote H. Geest of Tafel van de H. Geest’ de Heilige Geestkapel gesitueerd ‘aan het H. Geeststraatje, zuidzijde Markt’. Dat ‘zuidzijde Markt’ is bedoeld als plaatsbepaling voor het weinig bekende straatje/steegje, niet als de plaats van de kapel.


    Op pag. 220 is in het lemma ‘Heilige Geestkapel’ slechts te lezen: ‘gelegen aan de zuidzijde van de Markt’. De verwijzing naar het straatje is hier weggevallen. Dat is jammer en moet te zijner tijd geredresseerd worden. Maar gecombineerd met het lemma 'Grote H. Geest' en plattegrond nr. 7 is de globale ligging voor ieder weldenkend mens duidelijk genoeg.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 3 mei 2011, 17:01.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Topografische kaart van Maastricht in de 17e eeuw

    Oorspronkelijk geplaatst door Theo Bakker Bekijk bericht
    de tekentjes op de kaarten acht ik onbetrouwbaar.
    Waarom eigenlijk? De globale ligging van lang verdwenen kapellen blijkt op de plattegrond in de HEM zonder meer te kloppen. Dat de exacte ligging – aan het begin van de straat, of aan het eind, of juist halverwege - niet bekend was bij de maker van de kaart, kan hem niet kwalijk worden genomen. Men werkt met de gegevens die men heeft en die zijn voor de betreffende periode zeer schaars.


    De plattegronden 1-7 in de Historische Encyclopedie Maastricht [HEM] zijn gebaseerd op, zij niet geheel identiek aan, het oorspronkelijk werk van dr. P.J.H. Ubachs in zijn proefschrift Twee heren, twee confessies (KU Nijmegen, 1975), zoals is aangegeven op pagina 641 van de HEM. Wie de moeite neemt dat boek erbij te nemen, vindt een keurige verantwoording van het materiaal (bladzijden lvii-lviii). Er was toen - en nog steeds - geen betrouwbare eigentijdse topografische plattegrond bekend voor Maastricht in de zeventiende eeuw, het periode van Ubachs' dissertatie. Ubachs verrichtte in 1970-1975 dan ook pionierswerk met zijn plattegronden. Hij distilleerde de gegevens uit een viertal bronnen: Von Geusau (over kloosters in Maastricht, in: PSHAL 1894), Van Nispen tot Sevenaer in de Monumenten van Geschiedenis en Kunst (1926 e.v.), het proefschrift van Ch. Ruys de Beerenbrouck over het Maastrichtse strafrecht (1895) en de limietbeschrijving van Eversen (1882). Recenter bronnen waren er niet.

    Bij kaart 6: ‘Kapittels, kloosters, kerken en kapellen [omstreeks 1650]’ luidt de annotatie: ‘Hier zijn met zwarte blokjes de kerkelijke gebouwen ingetekend die omstreeks 1650 in Maastricht bestonden (…). De situering is juist, maar niet de ingenomen oppervlakte, die voor die tijd niet precies valt vast te stellen. De gegevens zijn ontleend aan de plattegrond van Von Geusau in de plattegrond van 1894.’ (Onderstreping van ondergetekende: IMHE).

    Sinds Ubachs' in 1975 gepubliceerde inventarisatie is er over dit onderwerp niets verschenen dat hout sneed. Het is heel gemakkelijk veertig jaar na dato een pionier onderuit te halen, maar de feiten blijven bestaan: de St.-Catharinakapel lag aan de St.-Catharinagang en de H. Geestkapel aan het H. Geeststraatje. De St.-Nicolaasgasthuiskapel staat op de betreffende plattegronden uit 1975 en 2005 niet ingetekend en kan dus geen steen des aanstoots zijn. Dat in de HEM in 2005 op plattegrond nr. 7 een St.-Nicolaaswijkkapel is ingetekend halverwege de Brusselsestraat is niet van belang zolang niet is bewezen dat hij daar niet heeft gestaan.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 5 mei 2011, 20:51. Reden: tekstcorrecties

    Leave a comment:


  • Theo Bakker
    replied
    Kruisheren

    De Kruisheren hebben zeer zijdelings wel iets te maken met de Heilige Geestkapel, zo vertelt ons de HEM. Nadat in 1471 de kapel voor meer dan diensten aan de Armentafel geschikt gemaakt is (godsdiensten) preken de Jezuieten er tijdens de rekatholisatie (1579-1632) en geven catechismuslessen aan volwassenen. Dat wordt (in de 17e eeuw) tijdelijk overgenomen door de Kruisheren om niet nader aangeduide redenen. Waren de Jezuieten weer eens in ongenade gevallen? Andere bronnen dan de HEM noemen het jaartal 1639; dat had te maken met het feit dat de Jezuieten - met de Minderbroeders - weigerden de eed van trouw aan de Staatse regering af te leggen en de stad moesten verlaten.
    Last edited by Theo Bakker; 3 mei 2011, 11:00.

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Onder dat draadje zit een mooie bibliografie over de kruisheren in Maastricht, Hermanw, waarvoor mijn dank. Maar met de H. Geestkapel hadden zij niets van doen.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 5 mei 2011, 20:47.

    Leave a comment:


  • hermanw
    replied
    Viel dit niet onder de Kruisheren? Zie dan even dit draadje:
    http://forum.mestreechonline.nl/showthread.php?t=1928

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Dat geldt ook voor mij: de komende maand heel weinig tijd voor serieuze 'buitenschoolse activiteiten'. Maar ik zal een oogje openhouden in bibliotheek en archief. Die (wijk)kapellen hebben nooit veel aandacht gekregen, mede omdat er nauwelijks archiefmateriaal over te vinden is. De meeste ervan lijken tegen het begin van de Franse Tijd (1794-1814) al opgeheven en/of afgebroken te zijn geweest.

    Leave a comment:


  • El Loco
    replied
    Heb even heel weinig tijd, Theo, maar wil er vanaf woensdag zeker dieper op ingaan. Ik heb zelf altijd het gevoel dat de plattegrond van Simon de Bellomonte (het tweede kaartje) het meest betrouwbaar is. Daarom is het ook zo jammer dat niet de hele middeleeuwse stad op die plattegrond is afgebeeld (o.a. de Catharinakapel niet).

    Leave a comment:

Bezig...
X