Aankondiging

Sluiten
No announcement yet.

Belegering van Maastricht 1632, de rol van de St. Walburgakerk te Amby

Sluiten
X
  • Filter
  • Tijd
  • Tonen
Clear All
nieuwe berichten

  • Belegering van Maastricht 1632, de rol van de St. Walburgakerk te Amby

    Zoals elders beloofd mijn eerste bijdrage aan dit forum, om maar 'ergens' te beginnen:

    Amby heeft in haar geschiedenis vele malen hinder ondervonden van vreemde legers die Maastricht probeerde te veroveren. hinder is daarbij duidelijk een understatement. Neem bijvoorbeeld 1632 tijdens het beleg van Maastricht.

    (Onderstaande tekst komt van Wikipedia, het gedeelte over Amby is door mij aangevuld)
    Op 9 juni 1632 kwam Frederik Hendrik met 4000 cavaleristen en 17000 man infanterie (bestaande uit o.a. Franse, Waalse, Engelse en Schotse huurtroepen) bij Maastricht aan. Het hoofdkwartier van de bevelhebber Frederik Hendrik lag op de Dousberg, aan de westkant van de stad. Prins Hendrik van Nassau en de Friezen, onder bevel van kolonel Pinsen van der Aa, bezetten de Sint-Pietersberg. De compagnie van Brederode sloeg zijn kamp op voor de Boschpoort, aan de noordwestkant van de stad. De graaf Van Limburg Stirum en zijn cavalaristen waren gelegerd nabij Borgharen. Willem en Johan Maurits van Nassau omsingelden Wyck. Bij Borgharen en bij Sint-Pieter lagen schipbruggen over de Maas.
    Net als tijdens het beleg van 1579 vocht de bevolking mee met het 3000 man sterke garnizoen, in dit geval echter aan de zijde van de Spanjaarden. Gedurende het beleg werden twee legers gezonden om Maastricht te ontzetten. Op 2 juli 1632 kreeg het garnizoen versterking van 18000 man Spaanse infanterie en 6000 cavalerie onder leiding van Don Gonzalo de Córdoba aan bij Maastricht. Deze viel de troepen van Frederik Hendrik echter niet aan, omdat hij deze superieur achtte. De Spaanse troepen kregen later nog versterking van 12000 man infanterie en 4000 cavalerie onder leiding van de Graaf van Pappenheim. Deze laatste trachtte tevergeefs de vijandelijke linie bij Amby te doorbreken, alwaar op 17 augustus een bloedige strijd plaats vond, die van 's middags tot tegen de avond duurde. Pappenheim, komende over een holle weg uit Meerssen, stuitte in Amby op een post met een een gebruikelijk aantal aan wachten. Deze hielden moedig stand en een enkeling kon Maurits van Nassau informeren die gelegerd lag bij de Ravenhof, eveneens onder Amby. De post, (de kerktoren van Amby) was een strategisch punt zo bleek. Door een schans was deze verbonden met de Ravenhof. Hierdoor was Maurits in de gelegenheid versterking te sturen.
    Pappenheim verloor tijdens de slag zijn beste officieren en werd gedwongen terug te trekken. De strijd duurde tot 21 augustus. Toen zonden de belegerden een onderhandelaar om een wapenstilstand voor te stellen en de volgende dag werd de overgave getekend. Volgens de geschiedschrijvers was de overwinning van de Nederlandse troepen voor een groot deel te danken aan de inzet van Frederik Hendrik zelf, die persoonlijk naar Amby kwam en de troepen aanvoerde.
    De rol van de kerk van Amby was enorm groot. Het torentje diende als perfecte uitkijkpost en een plek om zich te verschansen. Was deze toren hier niet geweest had de belegering van Maastricht wellicht heel anders uitgepakt. Pappenheim was berucht en nageneog onslaanbaar. Toch lukte het. Nadat Pappenheim na middernacht zich terugtrok richting Meerssen bleven volgens de overlevering 1500 (!) doden en gewonden in Amby achter. Zijn leger was gehalveerd. uit het keizerlijk leger waren nog eens 900 gewonden te tellen.
    Het is niet bekend hoeveel inwoners van Amby het leven lieten. De inwoners van dit dorpje waren voor de geschiedschrijvers niet interessant. Feit is wel dat Amby geplunderd werd en/of door oorlogsgeweld nagenoeg met de grond gelijk werd gemaakt....

    Een zwarte dag, misschien wel dé zwartste dag in de geschiedenis van Amby.

  • Amienees
    replied
    Bedankt, al weer iets geleerd!

    Leave a comment:


  • Jef-VMG
    replied
    rijshout

    Oorspronkelijk geplaatst door Amienees Bekijk bericht
    Wat zou met 'rys' bedoeld worden. Iemand enig idee?
    Ik vermoed Rijshout = verzamelnaam voor staken en tenen van veelal wilgenhout.

    Sorry, zie nu dat HermanW me al voor geweest is.
    Last edited by Jef-VMG; 3 februari 2013, 19:16. Reden: aanpassing

    Leave a comment:


  • Breur
    replied
    Ik wilde Amienees beantwoorden en quote Herman

    Leave a comment:


  • hermanw
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Amienees Bekijk bericht
    Overigens staat op de kaart ter hoogte van Scharn: "een hooge blinde van rysgemaeckt" en dan lijkt het alsof er een hoge 'schutting' is geplaatst, Ã* la Asterix en Obelix. Wat zou met 'rys' bedoeld worden. Iemand enig idee?
    Ik denk gemaakt van rijshout

    Leave a comment:


  • Amienees
    replied
    Hallo Ingrid, en anderen.

    Ik heb de kaarten nog eens bekeken. Ik begrijp je verwarring, waarom een schans binnen de verdedigingslinie? Als je de twee kaarten bekijkt is de schans wel duidelijk aangegeven.

    Maar ik denk dat je een terechte vraag stelt, wat is een schans eigenlijk? Mij lijkt, maar dat is puur gevoel, dat het om een soort versperring gaat van opgeworpen hout e.d. Het kan zijn dat de linie waar de kerk van Amby deel uit maakt bv. een aarden wal is, in allerijl opgeworpen. Als ik de kaarten bekijk lijkt het erop dat er linie rondom Maastricht is gemaakt, en dat later werd gedacht dat het strategisch wel handig zou zijn om de kerktoren van Amby in de linie te hebben en er daarom een tweede linie voor is gemaakt. Misschien wel, nadat er in eerste instantie een schans is gemaakt.

    Of men wist al door haastwerk, dat de tweede linie niet veel zou voorstellen (Denk ook aan bebouwing dat in de weg stond, want de tweede linie loopt dwars door de dorpskern) en had men in een vooruitziende blik een schans gemaakt om daar op terug te kunnen vallen?
    Dit is uiteraard speculeren, maar misschien weet iemand anders hier meer over?

    Overigens staat op de kaart ter hoogte van Scharn: "een hooge blinde van rysgemaeckt" en dan lijkt het alsof er een hoge 'schutting' is geplaatst, Ã* la Asterix en Obelix. Wat zou met 'rys' bedoeld worden. Iemand enig idee?

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Ik ben er van uitgegaan dat een schans een verbindende versterking was die in dit geval van de kerk van Amby naar het Huis van Jonker Raaf zou moeten hebben gelopen. Maar volgens de laatste plzattegrond ligt dat huis (het hoofdkwartier van graaf Maurits) binnen het kamp en dan ook nog helemaal aan de andere zijde, ver van het strijdgewoel en goed beschermd door de bestaande palissaden etc. Waarom zou er dan langs de buitenzijde van het kamp nog een extra schans zijn aangelegd van de kerk naar het huis?

    Degenen die alarm sloegen konden toch via de drie bestaande verdedigingslinies sowieso terug rennen naar het kamp? En was het dan niet logischer dwars over het kampterrein naar Maurits te rennen, dan via een schans die aan de buitenzijde om het kamp heen zou moeten hebben gelegen?

    Ik vermoed dat ik niet precies weet wat men eigenlijk bedoelt met een 'schans'. Ik neem graag aan dat jouw visie de juiste kan zijn.

    Wat betreft die kaarten: geweldig interessant.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 30 januari 2013, 23:11.

    Leave a comment:


  • Amienees
    replied
    Hallo Ingrid,

    bedankt weer voor je uitvoerige reactie.
    Ik heb de kaarten uitvoerig vergeleken. Ik heb sterk het vermoeden dat de eerste kaart gebaseerd is op de tweede kaart. Ze hebben namelijk veel overeenkomsten maar de eerste kaart is wat minder gedetailleerd en heeft, mijn inziens, de naam huis van jonkheer raef verkeerd geplaatst (bij kasteel Severen) De tweede kaart heeft teksten erbij staan die doen vermoeden dat de tekenaar kennis had van de locatie. De naam Molen wech is genoemd, en ook dat een groot aantal huizen is afgebrand tijdens de aanval (om maar een voorbeeld te noemen)

    Je schrijft dat je het niet waarschijnlijk acht dat er een schans lag tussen de kerk en de Ravenhof. Ik heb diep zitten nadenken, maar ik begrijp niet helemaal waarom dat onwaarschijnlijk is? De afstand van de kerk tot de Ravenhof was ongeveer 200 meter (schat ik uit mijn hoofd) was dat te ver voor een schans?
    Is het niet zo dat een dergelijke schans juist enorm handig was om vanuit het legerkamp (bij de Ravenhof) op een veilige manier de kerk (strategisch uitkijkpunt) te bereiken?
    Of zie ik iets over het hoofd? Waarschijnlijk wel haha

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    Maurits op de Ravenhof?

    Oorspronkelijk geplaatst door Amienees Bekijk bericht
    Ingrid: Je betwijfelt of het kamp inderdaad werd opgeslagen bij de Ravenhof. Via deze link is duidelijk te zien dat dat wel het geval was:
    https://www.rijksmuseum.nl/nl/search...-OB-81.327E,53
    Dat is niet precies wat ik wat ik geschreven heb. In jouw oorspronkelijk posting werd gesteld:
    Oorspronkelijk geplaatst door Amienees Bekijk bericht
    (...) een enkeling kon Maurits van Nassau informeren die gelegerd lag bij de Ravenhof, eveneens onder Amby. (...) Door een schans was deze verbonden met de Ravenhof. Hierdoor was Maurits in de gelegenheid versterking te sturen.
    Ik was van mening dat deze van Wikipedia afkomstige tekst de indruk wekte als zou Maurits privé zijn intrek hebben genomen in het 'Huis van jonker Raef'. Op grond van een mij bekende belegeringskaart betwijfelde ik dat. Het leek mij onwaarschijnlijk dat Maurits zich zo ver van zijn grote troepenkamp zou hebben willen bevinden (enkele kilometers is in dit geval ver), opgesloten in een relatief klein, door moerasgrond omgeven huis dat weinig ruimte zou hebben geboden aan zijn uitgebreide staf. Ook betwijfelde ik dat er vanaf de circumvallatie een schans naar het huis zou hebben gelopen.

    Toen Breur de bewuste plattegrond hierboven groot wist weer te geven, bleek zonneklaar dat het Huis van jonker Raef een eind buiten Maurits' legerkamp lag. Ook was er geen schans naar het huis was ingetekend.

    De nu door jou geplaatste kaart uit het Rijksmuseum geeft voor het Huis van jonker Raef een andere locatie aan dan op de eerdere plattegrond. Nu ligt het huis binnen de veiligheid van het legerkamp. Niet dat het voor mijn betoog iets uitmaakt. Zeker, als dat huis binnen het kamp lag, is het heel waarschijnlijk dat Maurits er logeerde. Maar als we de situatie op déze kaart als de juiste accepteren, wordt het Wikipedia-verhaal dat er een schans van de kerk van Ambij naar de Ravenhof zou hebben gelopen, nog onwaarschijnlijker. Het huis is nu immers ingetekend als ruim binnen de verdediging van het kamp gelegen, aan de zuidzijde. De kerk van Amby ligt helemaal aan de andere zijde van het kamp en een verbindende schans is dus niet aan de orde. Overduidelijk is dat Pappenheims geschut en troepenverplaatsingen zich concentreerden aan de noordkant van het legerkamp, en aan de oostkant op het hoornwerk Prins Maurits.

    Het zou interessant zijn beide kaarten eens naast elkaar te leggen en voor zover mogelijk met nog andere aan de hand van het wegenpatroon te locaties te vergelijken.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 30 januari 2013, 23:15. Reden: redactie en aanvulling

    Leave a comment:


  • Ingrid M.H.Evers
    replied
    W.A. Knoop

    Oorspronkelijk geplaatst door Amienees Bekijk bericht
    http://www.dbnl.org/tekst/_gid001185...01_01_0050.php;
    dit is een link die ik gevonden heb die de belegering in Amby beschrijft!
    Ik zou toch een beetje voorzichtig zijn met dit artikel. Het werd in 1855 gepubliceerd in het respectabele 'Hollandse' blad De Gids en geschreven door W.A. Knoop. De protestant Knoop was van huis uit officier in het leger, al zou hij zich vooral ná zijn pensionering meer en meer als historicus opwerpen. Hij leefde in een tijd dat 'Nederland beneden de grote rivieren' door velen nog werd gezien als achter gebleven gebied. Hier vond men de vroegere Generaliteitslanden, die nooit echt bij de Republiek hadden behoord, althans niet als gelijkwaardige partners. Waar de Staten van de Provinciën als Staten-Generaal in Den Haag het beleid van de Republiek bepaalden, waren de Generaliteitslanden voor de Staten-Generaal wingewesten: een soort koloniën in eigen land. De inwoners van die streken hadden daarbij ook nog de pech dat zij in hoofdzaak katholiek waren en een minderheid vormden, die door het protestantse volksdeel met argwaan werd bekeken en niet werd vertrouwd.

    Knoops artikel is dan ook niet vrij van waardeoordelen die blijk geven van een gewortelde afkeer van katholieken. Ook zijn beschrijving van de persoon Pappenheim (die half protestant, half katholiek was en vocht voor een katholieke heer) straalt dat uit. In het artikel staan zeker interessante wetenswaardigheden over het krijgshandwerk en de manoeuvres aan beide zijden, waar Knoop als militair ongetwijfeld zicht op had. Maar voor een interpretatie van de feiten en van de politieke achtergronden zou het goed zijn naast deze tekst ook eens wat moderners te lezen. Tenslotte heeft de wetenschap van de geschiedschrijving de laatste honderdvijftig jaar heel wat nieuwe en evenwichtiger, want minder tendentieuze inzichten opgeleverd.
    Last edited by Ingrid M.H.Evers; 30 januari 2013, 23:15. Reden: redactie

    Leave a comment:


  • hermanw
    replied
    Geheugen van Nederland

    Bij het Geheugen van Nederland zijn met de term 'Beleg en inname van Maastricht (1632)' maar liefst 50 objecten te vinden over dit onderwerp. waaronder een wat grotere uitvoering van de door Amienees aangehaalde kaart.

    De site waar Amienees de kaart gevonden heeft is een Spaanse site die het onderwerp vanuit de Spaanse optiek beschrijft. Waarschijnlijk interessant, had ik nu mijn Spaans maar bijgehouden...

    Leave a comment:


  • Amienees
    replied
    http://caminoarocroi.files.wordpress...pappenheim.png

    zie deze link voor een detailopname. Ik ben verbijsterd, bij mij was deze prent niet bekend (waarschijnlijk bij andere wel) maar ik herken duidelijk de wegenstructuur en zelfs enkele boerderijen. Topografisch is dit best betrouwbaar. Vaak zie je dat kaarten met veldslagen met name bedoeld zijn om de veldslagen mee te verduidelijken/verheerlijken. Een correcte topograifsche weergave is dan ondergeschikt belang. Deze kaart doet dat wel, gelukkig!

    @Ingrid: Je betwijfeld of het kamp inderdaad werd opgeslagen bij de Ravenhof. Via deze link is duidelijk te zien dat dat wel het geval was:
    https://www.rijksmuseum.nl/nl/search...-OB-81.327E,53
    Last edited by Amienees; 29 januari 2013, 18:31.

    Leave a comment:


  • Amienees
    replied
    http://www.dbnl.org/tekst/_gid001185...01_01_0050.php

    dit is een link die ik gevonden heb die de belegering in Amby beschrijft!

    En de volgende link laat een andere tekening van de belegering zien. Vrij gedetailleerd. Misschien is daaruit de exacte locatie van het kamp te bekennen.

    http://www.hadis.hessen.de/hadis-eLi...WHK%202_16.jpg

    Weet iemand of er een versie beschikbaar is met een betere kwaliteit?

    Leave a comment:


  • Breur
    replied
    Plan der Belagerung der Festung Maastricht 1632. Kaart.

    Leave a comment:


  • hermanw
    replied
    Oorspronkelijk geplaatst door Ingrid M.H. Evers Bekijk bericht
    De link doet het niet, Herman, is daar iets aan te doen?
    Vreemd, af en toe doet hij het en af en toe niet. Even 'n paar keer proberen, op die link kun je namelijk prima inzoomen op de kaart.
    @Breur, dank je voor de link!

    Leave a comment:

Bezig...
X