Arm in arm tegen armoede

Maastricht heeft een “rijke” traditie op het gebied van de armoede. Waren het aan het eind van 19de eeuw de “pottemennekes vaan ‘t groet febrik” , tegenwoordig kan het iedereen treffen. Dat neemt niet weg dat in heel wat Maastrichtse families achtereenvolgende generaties in de penarie zitten. Is armoede erfelijk ? Het lijkt er veel op. Het DNA van de misère wordt gevoed door het gebrek aan perspectief. Ik weet niet of het ooit onderzocht is, maar een blik in de bakken van de sociale dienst of de kredietbank zegt voldoende. Voor mij in elk geval het overtuigende bewijs dat armoede diepere oorzaken kent dan alleen de financiële. Met name afkomst en leefmilieu zijn factoren van belang.
Een overtuiging die ik al in mijn jeugd heb opgedaan. Mijn vader was lid van de Vincentiusvereniging, een charitatieve instelling voor hulp aan de Maastrichtse armen. Als kind mocht ik mee als hij op huisbezoek ging en hulpgoederen ging uitdelen. Als ik mijn ogen sluit zie ik weer die oude zeeman, zittend in een rolstoel, met twee geamputeerde benen. Zijn tatoeages – die toen nog niet de sociale betekenis hadden van nu – maakten een onuitwisbare indruk op me. Met open mond luisterde ik naar zijn spannende verhalen over zijn vele wereldreizen. Die rijke verhalen waren de enige luxe die hij zich kon permitteren. Om voor ons en voor zichzelf te verdoezelen dat zijn perspectief net zo verkrot was als zijn woning.

Het heeft me ook geleerd dat iedereen zijn armoede anders draagt. De een probeert er nog iets goeds van te maken, de ander laat helaas de moed zakken. Neem die opa, die me vertelde over de dag dat zijn kleinzoon op de basisschool verkeersexamen moest doen. Een fiets kon de familie niet betalen, zowel ouders als grootouders niet. Ze durfden het op school niet te bekennen. Maar op de dag van het examen verscheen de knul trots op een fiets. Opa had in de weken ervoor de laatste cent bij elkaar gespaard door nog meer beknibbelen op de boodschappen. Net genoeg om voor een middag ‘n fiets huren. Het diploma zat in de knip, maar nog beter: de eer van de jongen was gered. Of het verhaal van die alleenstaande bijstandsmoeder, die me vol trots vertelde dat haar kinderen soms heuse merkkleding dragen. Blijken er in onze stad kringen te bestaan waar men kleding aan elkaar doorgeeft, zodra de kinderen een bepaald kledingstuk ontgroeid zijn.

Welk verhaal ik ook hoor, hoe inventief mensen ook zijn, elke keer schrik ik er weer van. Schrijnend dat in een welvarend land als Nederland en in een trotse stad als Maastricht kinderen zonder boterhammen overblijven op school, dat ouderen versleten kleren dragen. Hoe kan dat in een land waar een gemiddeld gezin twee keer per jaar op vakantie gaat en om de drie jaar van auto wisselt? Hoe kan het dat in Maastricht - van oudsher een stad met een sociaal gezicht – het armoedepercentage (13 %) hoger ligt dan landelijk (10 %)?

De vraag stellen is ‘m beantwoorden. Daarbij wil ik als verantwoordelijk wethouder niet over een nacht ijs gaan. Want armoedebestrijding vereist vanwege de snelle veranderingen in de samenleving een compleet nieuwe aanpak. Om te beginnen moeten we verder kijken dan de financiële neus lang is; dus ook naar die dieper liggende oorzaken als leefmilieu, gezondheid, eenzaamheid, onderwijs en noem maar op. Ten tweede moet sterker worden ingezet op preventie en nazorg en het toegankelijker maken van de “bureaucratie”.Ten derde moet de gemeente niet langer alleen bepalen wat het beste werkt. We willen daarom graag een alliantie tegen de armoede sluiten met professionele (hulp)instanties, charitatieve instellingen, vrijwilligersorganisaties en individuele burgers. Velen trekken zich het lot van de armen aan, de solidariteit is groot. Maar het ontbreekt aan samenwerking en samenhang. Hoe kan het anders dat ik onlangs van twee charitatieve instellingen de vraag kreeg: “Weet u nog een goed doel voor ons? Want we hebben een bedrag liggen en weten niet waar naar toe ermee.”

Verbindingen leggen en krachten bundelen; dat is de eerste klap die een daalder waard zal zijn.
Kortom: Arm in Arm. Samen pakken we armoede aan. Doet u mee ?


André Willems,
wethouder armoedebestrijding